Đạo diễn Việt Tú, Nhà sáng lập và Giám đốc sáng tạo của Dream Studio là một trong những tên tuổi hàng đầu trong lĩnh vực tổ chức sự kiện, một doanh nhân hoạt động lâu năm trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa.
Trong lúc câu chuyện về công nghiệp văn hóa và giải trí đang được đưa ra bàn luận sôi nổi trong thời gian gần đây, đạo diễn Việt Tú đã dành cho phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus cuộc trò chuyện về tư duy sáng tạo, quản trị rủi ro và hành trình tạo ra những sản phẩm độc bản, mang đậm dấu ấn văn hóa Việt.
Thị trường sôi động nhưng chưa bền vững
- Ngành công nghiệp biểu diễn của Việt Nam đang ghi nhận hàng loạt concert quy mô lớn, thu hút hàng vạn khán giả, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Ông đánh giá thế nào về sự phát triển của showbiz hiện nay?
Đạo diễn Việt Tú: Tôi thấy đây là một tín hiệu đáng mừng khi văn hoá đang được đặt ở một vị trí trung tâm trong sự phát triển kinh tế và trở thành nhu cầu đúng nghĩa của đại bộ phận khán giả. Thói quen tiêu dùng văn hoá đã được hình thành, thay vì tư duy chờ xem miễn phí.
Sự đổi mới về cách kể chuyện bằng công nghệ hiện đại cũng là một điểm nhấn đáng chú ý, khi các nhà sản xuất nội dung, nhà sáng tạo đã chuyển mình không ngừng để có thể song hành cùng sự phát triển về nhu cầu thưởng thức của khán giả. Nhiều chương trình, sự kiện dần cho thấy tầm vóc của những sự kiện lớn, đạt chuẩn không chỉ về quy mô mà còn về cách thức tổ chức, vận hành bài bản của các sự kiện quốc tế.
Tuy nhiên, thị trường giải trí mới chỉ thoả mãn nhu cầu khán giả trong nước, trong khi công nghiệp văn hóa vốn gắn liền với sự tăng trưởng của thị trường du lịch nội địa và toàn cầu.
Muốn làm công nghiệp văn hóa điều đầu tiên phải thay đổi tư duy từ tổ chức sự kiện một lần thành sản phẩm du lịch thu hút du khách hàng ngày để tạo ra một hệ sinh thái điểm đến, đó mới là điều chúng ta cần triển khai gấp rút, vì hiện tại công nghiệp văn hóa của chúng ta đang rất thiếu sản phẩm. Vì vậy, sự sôi động của thị trường giải trí hiện tại, chưa đồng nghĩa với sự phát triển hiệu quả về công nghiệp văn hóa.
- Từ kinh nghiệm sản xuất, ông có thể chỉ ra những rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa hiện nay?
Đạo diễn Việt Tú: Gần đây có một sự kiện diễn ra ngoài trời, trong lúc thời tiết không thuận lợi, thậm chí còn có sấm chớp. Nhiều người xem qua ảnh và thốt lên là ấn tượng quá, lãng mạn quá. Nhưng tôi thì cho rằng chương trình đó không đảm bảo về mặt an toàn cho hàng nghìn người. Hay như chúng ta biết câu chuyện “Về đây bốn cánh chim trời” hủy diễn vào phút chót, để lại cảm xúc tiêu cực cho cả nghệ sỹ biểu diễn và khán giả. Lý do là nhà sản xuất thiếu sự chuyên nghiệp và khả năng quản trị rủi ro.
Từ đó, tôi cho rằng có 3 vấn đề trong công tác tổ chức sự kiện hiện nay.
Thứ nhất là sự thiếu hụt các trung tâm biểu diễn và sân vận động đạt chuẩn quốc tế.
Chúng ta cần một số nhà hát, địa điểm biểu diễn công cộng lớn chuyên phục vụ các sự kiện quốc gia, chính trị. Số địa điểm còn lại nên được đảm bảo các lịch hoạt động được ổn định để phục vụ công nghiệp văn hóa, bởi khi các doanh nghiệp đầu tư vào các sự kiện mang tính chất diễn ra định kỳ, lượng khách du lịch có thể đặt vé đến xem trước hàng năm.
Thứ hai là vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ còn lỏng lẻo, tình trạng sao chép ý tưởng trong các đợt đấu thầu vẫn diễn ra phổ biến.
Cuối cùng là rủi ro tài chính khi các agency nhỏ lẻ thường xuyên chịu áp lực bị chôn vốn, chậm thanh toán từ đối tác và phụ thuộc quá lớn vào nguồn kinh phí tài trợ.
- Theo ông, sự phát triển của công nghệ và các nền tảng số tác động thế nào vào ngành công nghiệp biểu diễn của Việt Nam hiện nay?
Đạo diễn Việt Tú: Nền tảng số chính là hạ tầng quan trọng của nền công nghiệp giải trí hiện đại, ngoài việc là bộ khuếch đại lớn nhất, thì đây cũng chính là nền tảng quan trọng bậc nhất mà bất kỳ nhà sáng tạo nội dung nào cũng phải chiếm lĩnh nếu muốn thành công.
Về sự tác động và tầm ảnh hưởng, chúng ta đều thấy mọi chỉ số và tiêu chuẩn cho một sản phẩm, tác phẩm thành công phần lớn đều được tạo ra bởi chính các nền tảng này. Chính vì vậy, ở phía góc độ quản lý, đây cũng cần là một kênh cần được kiểm soát chặt chẽ vì sự ảnh hưởng, hay xâm thực về văn hóa cũng sẽ được hiện thực hóa hầu hết qua các kênh này.
Cần xây dựng bộ chỉ số cụ thể
- Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra yêu cầu đưa văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, một động lực phát triển kinh tế đất nước. Ông đánh giá thế nào về thời cơ và thách thức của ngành văn hóa?
Đạo diễn Việt Tú: Không chỉ riêng thị trường giải trí, hay lễ hội văn hoá… mà cả nền công nghiệp văn hoá của chúng ta đều đang đứng trước cơ hội lớn. Chúng ta còn quá mới, mọi thứ mới chỉ bắt đầu, nghĩa là còn nhiều dư địa để phát triển.
Đi cùng với đó là những thách thức lớn như tôi đã đề cập: Việc thực thi bảo hộ quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ. Đây đang là một trong những sức ép lớn nhất của chúng ta trong các hiệp định thương mại, và thị trường toàn cầu.
Bản thân chúng ta còn chưa hình thành đủ hạ tầng đạt chuẩn cho công nghiệp văn hóa và giải trí, hầu hết các dự án vẫn đâu đó phụ thuộc vào bầu sữa của nhà tài trợ, hoặc các sự kiện của nhãn hàng.
- Theo ông, mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 liệu có khả thi không?
Đạo diễn Việt Tú: Tôi cho rằng cơ hội vẫn còn nếu chúng ta thay đổi tư duy về cách triển khai và cách làm. Hiện đã gần hết năm 2026, năm đầu tiên trong kế hoạch 7% GDP (2026-2030) nhưng hiện chúng ta mới đạt hơn 4% so với kế hoạch đề ra.
Trong khoảng thời gian 3 năm còn lại, chúng ta cần có một bản đồ tổng thể để biết mình cần làm gì, đầu tư vào những dự án trọng điểm nào, tiếp đến là bộ chỉ số đo đếm để đầu tư, phát triển các sản phẩm. Những người làm chuyên môn cần đưa ra nhận định dựa trên các chỉ số đo lường cụ thể, thay vì chỉ dựa vào sự phấn khởi của thị trường hay khán giả.
Những người làm chuyên môn cần đưa ra nhận định dựa trên các chỉ số đo lường cụ thể, thay vì chỉ dựa vào sự phấn khởi của thị trường hay khán giả.
Cần thay đổi tư duy làm sản phẩm từ “tổ chức sự kiện” thành dự án về công nghiệp văn hóa với các KPI rõ ràng để có thể theo dõi một cách hệ thống và có thể cập nhật realtime (thực tế) nhằm biết được chúng ta đã đi được đến đâu trong mục tiêu đề ra.
Cuối cùng, chúng ta cần hình thành sự liên thông giữa các ngành để vận hành cả một nền kinh tế mới này, vì công nghiệp văn hóa không chỉ là việc của ngành văn hóa.
- Hiện, Quốc hội đang thảo luận về Luật Công nghiệp văn hóa, ông có đề xuất gì đóng góp cho Dự thảo luật này?
Tôi cho rằng ở thời điểm hiện tại các nhà sản xuất nội địa cần nhất sẽ là chính sách để có thể tiếp cận vốn sản xuất, nếu giải quyết được điểm nghẽn này, sẽ giải quyết được về cơ bản câu chuyện các sản phẩm và hệ sinh thái để tạo ra chỉ số GDP.
Đi kèm với đó sẽ là chính sách ưu đãi về lãi suất và thuế phù hợp, vì nếu có nguồn vốn và cơ chế để tiếp cận nhưng lãi suất hay thuế lại cao, vấn đề về điểm nghẽn vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
Chúng ta cần thêm hành lang pháp lý về việc coi IP (tài sản sở hữu trí tuệ) là tài sản có thể thế chấp ngân hàng vay vốn để các nhà sáng tạo có thể tái sản xuất.
Bên cạnh đó, hành lang pháp lý để các ngân hàng có thể bán bảo hiểm cho các sự kiện giải trí cũng sẽ là rất cần thiết để hình thành một nền công nghiệp văn hóa đúng nghĩa.
- Xin cảm ơn những chia sẻ của ông./.
Biến chất liệu dân gian thành tài sản trí tuệ của công nghiệp văn hóa
Việc chuyển hóa kho tàng di sản dân gian thành tài sản trí tuệ đang trở thành chiến lược nhằm kiến tạo thị trường văn hóa và khẳng định vị thế thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế.
