Trong bức tranh kinh tế 9 tháng năm 2026 của tỉnh Tuyên Quang, công nghiệp chế biến, chế tạo nổi lên là một trong những điểm sáng khi duy trì mức tăng 14,02%, cao hơn kịch bản đề ra. Từ chè, đường, thép đến linh kiện điện tử, nhiều sản phẩm đạt mức tăng khá.
Kết quả này bước đầu cho thấy động lực tăng trưởng công nghiệp có xu hướng dịch chuyển từ khai thác tài nguyên sang mở rộng chế biến, chế tạo và nâng cao giá trị hàng hóa.
Chế biến, chế tạo vượt kịch bản tăng trưởng
Theo số liệu thống kê của tỉnh Tuyên Quang, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh 9 tháng năm 2026 ước đạt 7,85% so với cùng kỳ năm 2025, thấp hơn 1,05 điểm phần trăm so với kịch bản; trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 9,57%, đóng góp 2,43 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng chung. Riêng lĩnh vực công nghiệp tăng 9,5%, đóng góp 1,72 điểm phần trăm.
Điểm đáng chú ý là trong khi một số ngành sản xuất chưa đạt kế hoạch, công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn tăng 14,02%, cao hơn 0,3 điểm phần trăm so với kịch bản 13,72% và đóng góp 1,25 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung. Kết quả này có sự đóng góp của nhiều doanh nghiệp đang duy trì sản xuất ổn định như Công ty cổ phần Chè Hùng An, In Hà Giang, Chè Mỹ Lâm, Giấy An Hòa, Xi măng Tân Quang VMI, Woodsland cùng các doanh nghiệp sản xuất giày, may mặc, thép và linh kiện điện tử.
Nhiều sản phẩm công nghiệp chủ yếu tăng khá so với cùng kỳ. Sản phẩm bộ phận của các thiết bị bán dẫn đạt hơn 10,93 triệu chiếc, tăng 76,13%; đường RE đạt gần 20.988 tấn, tăng 50,58%; sản phẩm cấu kiện làm sẵn bằng xi măng, bê tông đạt hơn 12.516 tấn, tăng 43,8%; chè chế biến đạt hơn 12.238 tấn, tăng 26,41%; thép đạt 270.622 tấn, tăng 20,2%. Sản lượng cát tự nhiên đạt hơn 173.082m³, tăng 18,42%.
Những kết quả trên cho thấy công nghiệp Tuyên Quang đang hình thành thêm các nhóm sản xuất có khả năng tạo giá trị gia tăng. Chè chế biến gắn với vùng nguyên liệu rộng lớn; chế biến gỗ dựa trên lợi thế rừng trồng; các ngành giày, may mặc tạo nhiều việc làm, trong khi sản xuất linh kiện điện tử mở thêm dư địa để địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghiệp.
Sự chuyển động này càng rõ khi đặt cạnh tình hình của ngành khai khoáng. Trong 9 tháng, khai khoáng giảm 6,3% so với cùng kỳ, thấp hơn 10,74 điểm phần trăm so với kịch bản. Sản lượng tinh quặng sắt đạt hơn 85.421 tấn, giảm 47,71%. Một số doanh nghiệp không tiêu thụ được hàng tồn kho, phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất; một số dự án chưa thể đi vào hoạt động do còn vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Tuy nhiên, tăng trưởng trong nội bộ ngành chế biến, chế tạo chưa đồng đều. Bên cạnh những sản phẩm tăng khá, bột bari giảm 48,89%; ván ép giảm 19,07%; bột giấy giảm 12,02%; xi măng giảm 3,84%. Điều này cho thấy doanh nghiệp vẫn chịu sức ép từ thị trường tiêu thụ, đơn hàng, chi phí đầu vào và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, nguồn gốc nguyên liệu.
Ông Trần Hải Anh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Thái Hoàng tại Cụm công nghiệp Nam Quang, xã Vĩnh Tuy cho biết, thị trường tiêu thụ các sản phẩm gỗ còn nhiều biến động, đơn hàng chưa ổn định, trong khi giá nguyên liệu và chi phí vận chuyển ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất. Yêu cầu của khách hàng về chất lượng, nguồn gốc gỗ và thời gian giao hàng ngày càng chặt chẽ, buộc doanh nghiệp phải chủ động tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm và tìm kiếm thêm đối tác để duy trì thị trường, bảo đảm việc làm cho người lao động.
Cũng theo ông Trần Hải Anh, Tuyên Quang có lợi thế về vùng nguyên liệu gỗ nhưng để chuyển lợi thế đó thành giá trị kinh tế cao hơn, cần tăng cường liên kết giữa người trồng rừng với cơ sở chế biến, bảo đảm nguồn gỗ ổn định và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Doanh nghiệp cũng mong muốn được hỗ trợ tiếp cận vốn, đổi mới thiết bị, xúc tiến thương mại và kết nối với những thị trường có nhu cầu ổn định.
Theo ông Hoàng Anh Cương, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tuyên Quang, mức tăng 14,02% của công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy năng lực sản xuất của nhiều doanh nghiệp tiếp tục được duy trì và mở rộng. Một số sản phẩm như linh kiện điện tử, đường, chè chế biến, thép và cấu kiện xây dựng đạt mức tăng khá, đóng góp tích cực vào tăng trưởng công nghiệp của tỉnh. Tuy nhiên, kết quả giữa các nhóm sản phẩm còn chênh lệch, đòi hỏi cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời tháo gỡ khó khăn về nguyên liệu, sản xuất và tiêu thụ.
Trong những tháng cuối năm, ngành công thương tiếp tục phối hợp triển khai các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường. Đối với những ngành gắn với thế mạnh địa phương như chế biến chè, gỗ và nông sản, yêu cầu đặt ra là bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và gia tăng tỷ lệ chế biến sâu.
Gỡ điểm nghẽn, bổ sung năng lực sản xuất mới
Năng lực sản xuất, kinh doanh của tỉnh tiếp tục được bổ sung trong năm 2026 khi có 7 dự án hoàn thành, đi vào hoạt động và bảo đảm các thủ tục pháp lý. Trong đó, nhóm chế biến, chế tạo có Nhà máy sản xuất hạt nhựa phụ gia, hạt nhựa màu và các sản phẩm từ nhựa; Nhà máy sản xuất vải bạt và giày dép tại Khu công nghiệp Long Bình An; Nhà máy sản xuất giày Kiến Xương Tuyên Quang. Các dự án còn lại thuộc lĩnh vực thủy điện, khai khoáng và kinh doanh xăng dầu.
Việc các dự án mới đi vào hoạt động góp phần tăng năng lực sản xuất, tạo việc làm và bổ sung nguồn thu cho ngân sách. Tuy nhiên, một số dự án vẫn gặp khó khăn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường, chuyển mục đích sử dụng rừng và thủ tục xây dựng. Nếu những điểm nghẽn này không được xử lý kịp thời, nguồn lực đầu tư chưa thể chuyển thành nhà xưởng, sản phẩm, việc làm và đóng góp cụ thể cho tăng trưởng.
Trong quý IV, tỉnh Tuyên Quang tập trung hỗ trợ 29 dự án dự kiến hoàn thành, đi vào hoạt động trong năm 2026; đồng thời tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho 43 dự án còn vướng mắc. Tỉnh đề xuất đưa các dự án đầu tư ngoài ngân sách đã và đang chuẩn bị đầu tư, có tác động lớn đến tăng trưởng, tạo việc làm và tăng thu ngân sách vào diện "luồng xanh 50%", nhằm rút ngắn một nửa thời gian giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm xử lý nhanh nhưng vẫn đúng quy định.
Cùng với đẩy nhanh thủ tục, tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương phối hợp xử lý những khó khăn về đất đai, môi trường, bồi thường, tái định cư và giải phóng mặt bằng; tăng cường đối thoại với doanh nghiệp, nhà đầu tư để giải quyết vướng mắc ngay từ từng dự án. Việc theo dõi tiến độ phải gắn với trách nhiệm cụ thể của cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và địa phương nơi triển khai dự án.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh Tuyên Quang, tỉnh xác định công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến, chế tạo, là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng. Vì vậy, các sở, ngành và địa phương phải chủ động đồng hành với doanh nghiệp, tập trung tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai, môi trường và giải phóng mặt bằng; đẩy nhanh tiến độ các dự án có khả năng sớm hoàn thành, đi vào sản xuất và tạo ra năng lực tăng trưởng mới.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn, thu hút đầu tư công nghiệp cần gắn với yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, đất đai, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và bảo vệ môi trường. Tỉnh ưu tiên các dự án có công nghệ hiện đại, tiết kiệm năng lượng, tạo giá trị gia tăng cao và có khả năng liên kết với doanh nghiệp, vùng nguyên liệu tại địa phương; đồng thời khắc phục tình trạng dự án chậm tiến độ hoặc sử dụng nguồn lực chưa hiệu quả.
Cùng với thu hút dự án mới, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã đổi mới thiết bị, chuyển đổi số, nâng cao năng suất, chất lượng, phát triển tài sản trí tuệ và truy xuất nguồn gốc. Đây là những điều kiện cần thiết để hàng hóa địa phương đi vào hệ thống phân phối hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn và từng bước tham gia thị trường xuất khẩu.
Việc phát triển công nghiệp chế biến cũng phải gắn với chuẩn bị nguồn nhân lực và liên kết bền vững giữa nhà máy với vùng nguyên liệu. Doanh nghiệp cần nguồn cung ổn định về số lượng, chất lượng; người sản xuất cần có đầu ra đủ tin cậy để yên tâm đầu tư. Khi mối liên kết được duy trì, giá trị của chè, gỗ rừng trồng và nông sản sẽ tiếp tục được nâng lên qua chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.
Kết quả 9 tháng cho thấy công nghiệp chế biến, chế tạo đang tạo thêm một trụ đỡ cho kinh tế Tuyên Quang. Mức tăng 14,02% là tín hiệu tích cực, song để trở thành động lực dài hạn, khu vực này cần được tiếp sức bằng những dự án mới, công nghệ mới, thị trường mới và mối liên kết chặt chẽ hơn với nguồn nguyên liệu tại chỗ.
Khi các điểm nghẽn được tháo gỡ và nguồn lực đầu tư sớm chuyển thành năng lực sản xuất, mỗi dây chuyền vận hành, mỗi sản phẩm được chế biến sâu sẽ góp thêm một phần tăng trưởng, mở rộng việc làm và tạo nền tảng vững chắc hơn cho kinh tế địa phương./.
Tuyên Quang: Chính quyền địa phương 2 cấp mở rộng không gian phát triển kinh tế
Trong nỗ lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cao của Tuyên Quang, hiệu quả hoạt động của các xã, phường tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư và khả năng hình thành động lực phát triển mới.
