Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, Liên minh Châu Âu (EU) đang xem xét nới lỏng lệnh cấm kéo dài nhiều năm qua đối với việc sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) để phun thuốc bảo vệ thực vật. Dù vậy, việc bãi bỏ lệnh cấm phun thuốc trừ sâu từ các thiết bị bay không người lái lại là phần ít gây tranh cãi nhất trong bản cải tổ toàn diện các quy tắc quản lý thuốc bảo vệ thực vật của Ủy ban châu Âu (EC). Đây cũng là điều mà các quốc gia thành viên EU đã liên tục kiến nghị trong suốt nhiều năm.
Kể từ những năm 2010, drone phục vụ nông nghiệp đã bùng nổ trên phạm vi toàn cầu, chuyển mình từ một thiết bị mới lạ thành một công cụ làm nông chuẩn mực trong chưa đầy một thập kỷ. Ghé thăm bất kỳ hội chợ nông nghiệp lớn nào, du khách sẽ thấy những chiếc drone công nghệ cao chiếm trọn sự chú ý, vị trí từng thuộc về máy kéo và máy cày.
Vấn đề hiện nay là nông dân châu Âu có thể chiêm ngưỡng drone, nhưng lại không thể thực sự đưa vào sử dụng, ngoại trừ một số trường hợp cực kỳ đặc thù. Theo đó, EU đang nỗ lực thay đổi thực tế này.
Ủy viên Nông nghiệp châu Âu Christophe Hansen bày tỏ: "Châu Âu sở hữu tài năng và công nghệ để dẫn dắt nền nông nghiệp số. Giờ đây, chúng ta cần bảo đảm rằng người nông dân được thụ hưởng trực tiếp từ những thành tựu đó."
Hoạt động của drone phục vụ nông nghiệp tại EU hiện không chỉ chịu sự điều chỉnh của luật hàng không như các loại drone khác, mà còn bị trói buộc bởi Chỉ thị năm 2009 về Sử dụng Bền vững Thuốc bảo vệ thực vật - văn bản quy định cấm hoàn toàn hành vi phun thuốc từ trên không.
Tuy nhiên, bộ khung pháp lý đó được thiết kế nhằm hạn chế sự phát tán của hóa chất trong không khí, ô nhiễm môi trường và rủi ro tiếp xúc từ các loại máy bay rải hạt hoặc trực thăng, vốn được soạn thảo từ rất lâu trước khi drone trở thành thiết bị phổ biến trong ngành nông nghiệp.
Trên thực tế, các nước thành viên EU chỉ có thể cấp phép cho nông dân phun thuốc bằng drone ở những địa hình khó khăn hoặc nguy hiểm nếu áp dụng phương pháp thủ công trực tiếp. Trong số đó, có các trang trại nho bậc thang ở Bồ Đào Nha, các vườn táo ở vùng South Tyrol, hoặc các cánh đồng ngập nước nơi máy kéo không thể vận hành và công nhân đeo bình phun trên lưng phải đối mặt với rủi ro tiếp xúc hóa chất cao hơn.
Các bên ủng hộ lập luận rằng quy trình xin phép này quá cồng kềnh và lợi ích của drone vượt xa khỏi những trường hợp ứng dụng hẹp hòi đó, trong khi EU đang tụt hậu về công nghệ nông nghiệp. Drone có thể quét toàn bộ cánh đồng, phát hiện sớm sâu bệnh và tình trạng thiếu nước của cây trồng, đồng thời bón phân và phun thuốc trừ sâu với độ chính xác cao hơn rất nhiều.
Bằng cách chỉ nhắm mục tiêu vào các khu vực bị ảnh hưởng, drone giúp giảm lượng hóa chất sử dụng, tiết kiệm chi phí, đồng thời hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.
Tập đoàn vận động hành lang ngành thuốc bảo vệ thực vật CropLife chỉ ra rằng drone chủ yếu vận hành bằng pin, biến chúng thành một lựa chọn xả thải thấp hơn nhiều so với máy kéo chạy nhiên liệu.
Tuy nhiên, Ủy ban Châu Âu thừa nhận rằng "vẫn còn những khoảng trống kiến thức quan trọng" về cách thức vận hành drone một cách an toàn, ví dụ như chưa có số liệu rõ ràng về khoảng cách phát tán của thuốc trừ sâu và loại drone nào có khả năng rải hóa chất chính xác nhất.
Đồng thời, các hạn chế hiện hành đối với việc ứng dụng drone lại cản trở tiến trình nghiên cứu chuyên sâu. Ủy ban thừa nhận những phàn nàn từ ngành nông nghiệp rằng "drone là công nghệ bị kìm hãm nhiều nhất bởi bộ khung pháp lý hiện tại, mặc dù chúng hoàn toàn có thể đóng góp vào việc sử dụng thuốc trừ sâu bền vững hơn".
Bộ khung quản lý có thể vẫn đang trong quá trình định hình, nhưng EC hiện dự kiến ra mắt Chiến lược Số cho Nông nghiệp của khối vào cuối năm nay, hướng tới mục tiêu đưa Châu Âu đứng ở vị trí tiên phong trong cuộc chuyển dịch sang nền nông nghiệp chính xác (precision farming).
Ông Christophe Hansen nhấn mạnh: "Trí tuệ nhân tạo (AI), vệ tinh, drone và nông nghiệp chính xác có thể bứt tốc năng suất, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và cắt giảm các thủ tục hành chính phiền hà."
Trước đó, vào tháng 12/2024, 15 nước thành viên EU đã chính thức yêu cầu EC soạn thảo một đề xuất mới riêng cho drone./.