Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi nhanh chóng bản đồ nguy cơ cháy rừng tại châu Âu, trong khi nắng nóng và hạn hán kéo dài tiếp tục gây ra nhiều vụ cháy nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả hoạt động sản xuất điện.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam (PIK) đã cảnh báo rằng nếu nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 3,6 độ C vào cuối thế kỷ này, diện tích rừng bị cháy hằng năm tại châu Âu có thể tăng gần 192%, gần gấp 3 lần mức hiện nay. Ngay cả trong kịch bản phát thải thấp, diện tích cháy vẫn có thể tăng khoảng 39%.
Tính đến ngày 18/8, khoảng 606.327 ha đã bị cháy tại Liên minh châu Âu (EU) kể từ đầu năm. Mặc dù thấp hơn cùng kỳ năm 2025, con số này vẫn cao hơn đáng kể mức trung bình dài hạn. Đáng chú ý, nguy cơ cháy rừng đang mở rộng vượt ra ngoài khu vực Nam Âu và Địa Trung Hải sang Đức, Bỉ, Anh, Ireland và Thụy Điển.
Năm 2025, hơn 1,079 triệu ha rừng và thảm thực vật đã bị thiêu rụi tại Liên minh châu Âu, mức cao nhất kể từ khi hệ thống thống kê bắt đầu được triển khai năm 2006. Dữ liệu vệ tinh ghi nhận 7.783 vụ cháy tại 25/27 quốc gia thành viên. Đức, Tây Ban Nha, Cyprus và Slovakia đều ghi nhận diện tích cháy ở mức kỷ lục.
Theo Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam, nắng nóng và hạn hán kéo dài khiến thảm thực vật khô hơn, dễ bắt lửa, đồng thời kéo dài mùa cháy và tạo điều kiện để lửa lan nhanh. Khi kết hợp với gió mạnh, một đám cháy nhỏ có thể nhanh chóng vượt quá khả năng kiểm soát của lực lượng địa phương. Cháy rừng cũng đe dọa hệ thống điện, đường sắt, cơ sở công nghiệp, khu dân cư, nông-lâm nghiệp và thị trường bảo hiểm.
Tại Serbia, một đám cháy đã kéo dài nhiều tuần tại khu bảo tồn thiên nhiên Deliblatska Peščara, cách thủ đô Belgrade khoảng 60 km về phía Đông, buộc nhà chức trách phải sơ tán một khu dân cư nhỏ ở rìa khu bảo tồn khi gió mạnh đẩy lửa về phía các ngôi nhà. Nhiệt độ tại một số khu vực của Serbia lên tới 39 độ C ngày 20/8.
Bộ trưởng Nội vụ Serbia Ivica Dačić cho biết tình hình vẫn khó khăn, dù chưa có báo cáo về thiệt hại đối với nhà cửa. Nga đã điều một máy bay chữa cháy Ilyushin có khả năng mang 42.000 lít nước tới hỗ trợ Serbia. Tuy nhiên, sau nhiều lần thả nước, đám cháy vẫn được đánh giá là nguy hiểm do điều kiện khô nóng và địa hình nhiều cát.
Trong khi đó, tình trạng thiếu nước do thời tiết cực đoan cũng đang ảnh hưởng đến hoạt động năng lượng. Bulgaria ngày 20/8 thông báo sẽ giảm khoảng 12% công suất của tổ máy số 5 tại Nhà máy điện hạt nhân Kozloduy, xuống mức tương ứng với công suất giảm khoảng 120 MW, do mực nước sông Danube tiếp tục xuống thấp.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử 52 năm của Nhà máy điện hạt nhân Kozloduy phải thực hiện biện pháp này. Nhà máy sử dụng nước sông Danube để ngưng tụ hơi nước trong hệ thống không thuộc khu vực hạt nhân. Bộ Năng lượng Bulgaria cho biết mực nước sông đã xuống mức nghiêm trọng và dự kiến còn tiếp tục giảm. Một số nhà máy điện hạt nhân khác dọc sông Danube tại châu Âu cũng đã phải ngừng hoạt động hoặc giảm công suất xuống mức tối thiểu để bảo đảm an toàn.
Nhà máy Kozloduy hiện là cơ sở điện hạt nhân duy nhất của Bulgaria, với hai tổ máy công suất 1.000 MW, đáp ứng hơn 1/3 sản lượng điện của nước này.
Nghiên cứu của Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam cho rằng việc tăng cường quản lý và phòng chống cháy rừng có thể giúp giảm diện tích cháy từ 72-92% so với các kịch bản không có cải thiện về năng lực ứng phó. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo những biện pháp này không thể hoàn toàn loại bỏ tác động của khí hậu nóng lên. Trong kịch bản nhiệt độ tăng cao, cháy rừng vẫn có thể gia tăng tại khoảng 55% các khu vực có nguy cơ ở châu Âu.
Tình trạng nắng nóng, hạn hán và cháy rừng ngày càng lan rộng cho thấy cháy rừng đang trở thành một rủi ro thường trực trên toàn châu Âu, thay vì chỉ là vấn đề của các quốc gia Nam Âu. Các chuyên gia cho rằng bên cạnh tăng cường lực lượng chữa cháy, châu Âu cần chú trọng hơn đến phòng ngừa, dự báo sớm, quản lý thảm thực vật và quy hoạch các khu dân cư thích ứng với nguy cơ cháy rừng./.
Hơn 1/2 dân số châu Âu đối mặt đợt nắng nóng mới
Tây Âu và Nam Âu được dự báo chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, trong đó Pháp, Italy và Tây Ban Nha là những nước chịu tác động mạnh.
