Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều nghề truyền thống của ngư dân vùng biển vẫn được người dân gìn giữ. Tại phường Hải Ninh (tỉnh Hà Tĩnh), nghề kéo lưới rùng vẫn được duy trì trên bãi biển mỗi ngày, mang đến nguồn thu nhập, góp phần bảo tồn nét văn hóa lao động đặc trưng và trở thành trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách.
Khi những tia nắng đầu tiên vừa ló rạng, bãi biển Hải Ninh đã rộn ràng tiếng sóng hòa cùng tiếng gọi nhau của ngư dân. Từng tốp người đứng thành hàng dài, nhịp nhàng kéo những mẻ lưới rùng từ ngoài khơi vào bờ. Trên nền cát, những bước chân nối tiếp nhau tạo nên khung cảnh lao động bình dị nhưng đầy sức sống, báo hiệu một ngày mới bắt đầu.
Theo cách làm truyền thống, lưới được thả thành một vòng cung lớn trên biển. Hàng chục người đứng trên bờ cùng phối hợp kéo hai đầu lưới để gom dần sản vật vào bên trong. Chính đặc điểm “rùng” hay “gom” lưới này đã tạo nên tên gọi của nghề kéo lưới rùng.
Khác với nhiều nghề khai thác hải sản hiện đại, kéo lưới rùng là nghề đánh bắt thủ công, phụ thuộc hoàn toàn vào con nước, thủy triều và kinh nghiệm của người đi biển. Người dân có khi xuống biển từ lúc bình minh, cũng có khi chờ đến chiều muộn hoặc nửa đêm để đón đúng con nước. Mỗi mẻ lưới đều cần sự phối hợp của nhiều người, bởi từ lúc thả lưới đến khi kéo vào bờ đều thực hiện bằng sức người.
Ông Lê Quang Lý, tổ dân phố Bắc Ninh, phường Hải Ninh, cho biết nghề kéo lưới rùng đã được cha ông truyền lại từ nhiều đời và đến nay người dân vẫn tiếp tục duy trì. Nghề phụ thuộc nhiều vào con nước nên không phải chuyến nào cũng có sản lượng như nhau. Tuy vậy, người dân vẫn gắn bó vì đây là nghề truyền thống, giúp có thêm nguồn thực phẩm tươi và tăng thu nhập.
Năm nay nguồn lợi thủy sản ven bờ khá thuận lợi hơn so với thời điểm trước. Cá xuất hiện cả gần bờ lẫn xa bờ nên việc đánh bắt của bà con cũng đạt kết quả tích cực. Những loài cá như cá trích, cá đối hay nhiều loại cá có giá trị khác thường xuyên xuất hiện trong các mẻ lưới. Đây là nghề phụ nhưng là nghề của cha ông để lại nên bà con vẫn giữ. Mỗi buổi kéo lưới cũng là dịp rèn luyện sức khỏe. Đặc biệt, nhiều du khách rất thích xem cảnh người dân kéo lưới vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
Không chỉ tạo thêm thu nhập, nghề kéo lưới rùng còn góp phần duy trì sự gắn kết cộng đồng. Mỗi lần kéo lưới đều cần nhiều người cùng tham gia, tạo nên không khí lao động tập thể đã gắn bó với cư dân vùng biển từ bao đời nay.
Ông Nguyễn Xuân Thống, Tổ dân phố Bắc Ninh, chia sẻ trước đây hầu như gia đình nào trong làng cũng có một vàng lưới rùng. Đến nay, dù nhiều người đã chuyển sang những nghề khác, địa phương vẫn còn khoảng 25 hộ duy trì nghề truyền thống này. Thời gian đánh bắt được tính toán theo từng con nước.
Nếu gặp đúng thời điểm, mỗi chuyến có thể thu được từ 10-15kg cá, có hôm ít hơn nhưng vẫn đủ cải thiện bữa ăn và có thêm khoản thu nhập cho gia đình. Nghề này không phải nguồn thu chính nhưng giúp người dân có thêm đồng ra đồng vào. Điều quan trọng hơn là người dân muốn giữ lại nghề truyền thống của quê hương. Mỗi lần kéo lưới trúng cá, ai cũng thấy vui và tự hào vì nghề của cha ông vẫn còn được duy trì.
Kéo lưới rùng còn là một hình thức rèn luyện sức khỏe. Mỗi buổi kéo lưới, người dân phải di chuyển liên tục trên bãi biển, phối hợp nhịp nhàng để đưa vàng lưới vào bờ. Với nhiều người lớn tuổi, đây cũng là cách duy trì thói quen lao động và gắn bó với biển.
Cùng với sự phát triển của du lịch biển, hình ảnh ngư dân kéo lưới rùng đã trở thành điểm nhấn đối với nhiều du khách khi đến Hải Ninh. Vào sáng sớm hoặc chiều muộn, không ít người dừng chân theo dõi cảnh kéo lưới, háo hức chờ những mẻ cá tươi vừa cập bờ. Có người còn trực tiếp mua hải sản ngay trên bãi biển hoặc ghi lại những khoảnh khắc lao động bình dị của ngư dân.
Vào mùa hè, khi lượng người đến tắm biển đông, nhiều du khách thích thú đứng xem cảnh kéo lưới rùng. Hình ảnh những người dân đồng lòng kéo từng mẻ lưới đầy cá đã tạo nên nét riêng của vùng biển Hải Ninh, góp phần làm cho trải nghiệm của du khách thêm sinh động. Địa phương cũng xác định việc bảo tồn nghề truyền thống cần gắn với phát triển du lịch và nâng cao đời sống người dân.
Ông Phạm Danh Hiệp, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Hải Ninh, cho biết địa phương luôn quan tâm duy trì nghề kéo lưới rùng, đồng thời lồng ghép hoạt động này với quảng bá hình ảnh du lịch biển Hải Ninh. Việc bảo tồn nghề truyền thống góp phần tạo thêm sinh kế cho người dân, làm phong phú sản phẩm du lịch và giới thiệu hình ảnh vùng biển Hải Ninh đến du khách. Địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích người dân duy trì nghề, nghiên cứu phát triển các hoạt động trải nghiệm phù hợp nhằm vừa bảo tồn giá trị văn hóa, vừa góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ dân sống bằng nghề biển.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều nghề truyền thống dần mai một, những mẻ lưới rùng vẫn đều đặn xuất hiện trên bãi biển Hải Ninh mỗi ngày. Tiếng hò kéo lưới, những mẻ cá tươi vừa cập bờ và nụ cười của người dân sau mỗi chuyến biển đã trở thành hình ảnh quen thuộc của làng biển. Đó không chỉ là nghề góp phần cải thiện sinh kế mà còn lưu giữ ký ức, bản sắc văn hóa và nhịp sống đặc trưng của cộng đồng cư dân ven biển Hà Tĩnh./.
Độc đáo nghề kéo lưới rùng truyền thống ở làng biển Hải Ninh tại Hà Tĩnh