Tiếp nối hành trình tìm lại tên cho các liệt sỹ trong Chiến dịch "500 ngày đêm" tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin, sáng 7/8, tại Nghĩa trang Mai Dịch (phường Phú Diễn, Hà Nội), trong không khí trang nghiêm và xúc động, Ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ; lãnh đạo Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Sở Nội vụ, phường Phú Diễn đã thành kính dâng hương và triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sỹ chưa xác định được thông tin.
Đây không chỉ là một nhiệm vụ chính trị mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần xoa dịu nỗi đau kéo dài qua nhiều thập kỷ của thân nhân, đồng thời thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn," trách nhiệm và lòng biết ơn của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Mệnh lệnh từ trái tim
Trong không gian tĩnh lặng, thiêng liêng của Nghĩa trang Mai Dịch, từ sáng sớm, các lực lượng thực hiện nhiệm vụ đã có mặt đông đủ. Làn hương trầm tỏa bay quanh nơi yên nghỉ của 1.227 liệt sỹ và 2 khu mộ tập trung, trong đó có 469 phần mộ chưa xác định được thông tin.
Phó Giám đốc Sở Nội vụ, Phó Trưởng ban Chỉ đạo thành phố Hà Nội về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Nguyễn Tây Nam cho biết, phần lớn các phần mộ tại đây là các liệt sỹ hy sinh thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, thời gian các liệt sỹ hy sinh đã gần 80 năm. Bên cạnh đó, Nghĩa trang Mai Dịch cũng đã qua nhiều lần tôn tạo, sửa chữa, vì vậy chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực thi nhiệm vụ.
“Với trách nhiệm, tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc, đặc biệt là khi các lực lượng vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt tại các Nghĩa trang liệt sỹ Ngọc Hồi và Nghĩa trang liệt sỹ Nhổn, các cấp, ngành, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục nỗ lực bằng tất cả tinh thần trách nhiệm, cùng với việc ứng dụng thành tựu của khoa học và công nghệ hiện đại để đưa các Anh hùng liệt sỹ trở về với tên tuổi của mình, trở về trong vòng tay của gia đình, quê hương và đồng đội,” ông Nguyễn Tây Nam chia sẻ.
Với sự phối hợp nhịp nhàng, khoa học giữa các lực lượng, các phần mộ được mở ra một cách cẩn trọng, tỉ mỉ, thành kính. Song, đúng như nhận định, việc khai quật, cất bốc gặp rất nhiều khó khăn. Các phần mộ đều nằm sâu dưới lòng đất khoảng 2-3m; thậm chí, khi mở lên, có những tiểu sành đã bị xê dịch, không còn nằm đúng vị trí tương ứng với phần mộ nổi phía trên do tác động của thời gian và điều kiện địa chất.
Thêm vào đó, thời tiết mưa nắng thất thường khiến quá trình khai quật càng thêm vất vả, đòi hỏi các lực lượng phải vừa khẩn trương, vừa tuyệt đối tuân thủ quy trình chuyên môn để bảo đảm mỗi mẫu hài cốt được thu thập chính xác, nguyên vẹn, phục vụ tốt nhất cho công tác giám định ADN.
Vừa cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ tại Nghĩa trang liệt sỹ Ngọc Hồi và Nghĩa trang liệt sỹ Nhổn, chiến sỹ Lưu Mạnh Đức, Trung đoàn 692, Sư đoàn Bộ binh 301 (Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội) cho biết, đây không chỉ là nhiệm vụ được giao mà còn là niềm vinh dự, tự hào của mỗi cán bộ, chiến sỹ.
“Tham gia làm nhiệm vụ trong chiến dịch, tôi được giáo dục sâu sắc hơn về truyền thống cách mạng, lòng biết ơn đối với những liệt sỹ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm trong học tập, rèn luyện và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao,” chiến sỹ Lưu Mạnh Đức chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Tiến Hoàn, Trưởng phòng Phòng quản lý Nghĩa trang (Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội), Mai Dịch là nghĩa trang có nhiều phần mộ chưa xác định được thông tin nhất thành phố hiện nay. Trong số các phần mộ tại đây, có 1.221 liệt sỹ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (được an táng trước năm 1956), 5 liệt sỹ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước và 1 liệt sỹ hy sinh trong thời kỳ bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc.
Nghĩa trang Mai Dịch cũng là nơi an nghỉ của 492 đồng chí là các bậc tiền bối cách mạng, các đồng chí nguyên là lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhiều cán bộ cao cấp theo quy định của Ban Tổ chức Trung ương.
Trách nhiệm với đất nước
Điền đầy đủ thông tin trên những tấm bia liệt sỹ là nhiệm vụ Hà Nội đang quyết liệt triển khai. Đây chính là hành trình chạy đua của Hà Nội với thời gian, mở ra niềm hy vọng khép lại nỗi đau đằng đẵng cho các gia đình, thân nhân liệt sỹ.
Đại tá Đoàn Chí Thắng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, qua rà soát, trên địa bàn Hà Nội hiện có 4.532 mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu. Đến ngày 7/8, trên địa bàn thành phố có 81 xã, phường có nghĩa trang liệt sỹ cần lấy mẫu hài cốt liệt sỹ phục vụ giám định ADN.
Đối với 3 nghĩa trang liệt sỹ do thành phố quản lý, ngày 30/7, các đơn vị đã hoàn thành lấy mẫu đối với 48 mộ tại Nghĩa trang liệt sỹ Ngọc Hồi; ngày 2/8, công tác lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sỹ Nhổn hoàn thành đối với 35/38 mộ, trong đó 3 mộ không có khả năng lấy mẫu.
Từ ngày 7/8, các đơn vị triển khai lấy mẫu đối với 469 mộ liệt sỹ tại Nghĩa trang liệt sỹ Mai Dịch, dự kiến hoàn thành trước ngày 10/10/2026. Song song với đó, các xã, phường cũng đang triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sỹ đối với 3.977 phần mộ trên địa bàn.
“Khai quật và lấy mẫu ADN hài cốt các liệt sỹ luôn đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành hoàn tất toàn bộ phương án kỹ thuật, trang thiết bị chuyên dụng và nhân lực. Vì vậy, dù khó khăn đến đâu, phức tạp đến mức nào, chúng tôi cũng quyết tâm thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất trước nhân dân, trước đất nước,” Đại tá Đoàn Chí Thắng khẳng định.
Trực tiếp chỉ đạo tại thực địa, Thiếu tướng Đào Văn Nhận, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội xúc động chia sẻ, ông đã từng gặp rất nhiều gia đình thân nhân liệt sỹ. Đó đều là những gia đình bình thường với những mong mỏi giản dị: tìm lại chính xác người thân để đưa về với quê hương, với gia đình, để có một nén hương trên phần mộ đúng tên, một nơi yên nghỉ trọn vẹn sau nhiều thập kỷ.
“Mỗi phần mộ được mở không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm, là mệnh lệnh từ trái tim đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Bởi phía sau mỗi hài cốt liệt sỹ chưa xác định được danh tính là sự chờ đợi mòn mỏi của biết bao người mẹ, người cha, người vợ, người con vẫn chưa nguôi khắc khoải suốt hàng chục năm qua. Chính vì vậy, từng khâu khai quật, lấy mẫu, giám định đều phải được thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất, cẩn trọng, chính xác và đầy lòng thành kính, để không bỏ lỡ dù chỉ một cơ hội giúp các liệt sỹ được trở về với tên tuổi của mình và đoàn tụ cùng gia đình,” Thiếu tướng Đào Văn Nhận nói.
Thời tiết Hà Nội đang trong mùa mưa bão, nắng mưa thất thường, việc đào xới, khai quật rất vất vả. Ở các nghĩa trang tại Hà Nội, các cán bộ, chiến sỹ dầm mưa, đội nắng liên tục nhiều giờ đồng hồ bên chân mộ nhưng vẫn giữ trọn sự tỉ mỉ, kính cẩn, toàn tâm toàn ý thực hiện công việc với tâm thế quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Với sức mạnh tổng hợp được đúc kết bởi kỷ luật nghiêm minh của quân đội, nghiệp vụ chắc chắn của ngành Y tế, cùng sự vào cuộc quyết liệt đầy nhiệt huyết của tuổi trẻ địa phương, các lực lượng đang làm việc không chỉ với 100% sức lực, mà bằng tất cả tình cảm thiêng liêng dành cho các Anh hùng liệt sỹ và ước nguyện trả lại tên cho các anh, đáp ứng sự mong mỏi khắc khoải của hàng ngàn gia đình thân nhân./.
Hà Nội lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại Nghĩa trang Mai Dịch để giám định ADN