Nhờ Chiến dịch 500 ngày đêm, một lần nữa, thân nhân gia đình các liệt sỹ chưa xác định danh tính ở Lâm Đồng lại thắp lên niềm hy vọng sau hàng chục năm mỏi mòn tìm kiếm.
Đặc biệt cùng với tiến bộ của công nghệ hiện đại giúp con đường trở về với gia đình của các liệt sỹ gần hơn bao giờ hết.
Mong mỏi suốt nhiều năm
Dù đã 86 tuổi nhưng bà Phùng Thị Huệ (xã Hiệp Thạnh, Lâm Đồng) vẫn chưa thôi mong mỏi tìm được người cậu ruột đã hy sinh nơi chiến trường trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp ở miền Bắc.
Trong ký ức còn ít ỏi ở quê nhà Ninh Bình, bà Huệ chỉ nhớ, khi bà tầm 8-9 tuổi, người cậu ruột của bà là Nguyễn Văn Thái về thăm gia đình rồi tiếp tục đi chiến trường xong từ đó không trở về.
Sau này di cư vào Nam, bà và các con, cháu vẫn tiếp tục tìm kiếm, mong ngóng thông tin về liệt sỹ Thái đang nằm trong lòng đất mẹ.
Khi biết tin Nhà nước tổ chức Chiến dịch 500 ngày đêm để tìm kiếm danh tính liệt sỹ, bà Huệ mừng lắm. Từ vùng rau Hiệp Thạnh, bà nhờ cháu trai vượt hàng chục kilômét lên Đà Lạt để lấy mẫu sinh phẩm ADN với hy vọng sớm tìm được người cậu liệt sỹ.
Bà Huệ chia sẻ sau ngần ấy năm tìm trong vô vọng, niềm hy vọng tìm được người cậu của bà một lần nữa được thắp lên. Dù phần mộ của người cậu liệt sỹ đã quy tập về nghĩa trang tại quê nhà nhưng vẫn chưa được xác định cụ thể. Do đó, nguyện vọng lớn nhất của gia đình là tìm được đúng phần mộ của liệt sỹ Thái để con cháu sau này nhang khói cho ông thuận tiện hơn.
Phố núi Đà Lạt lạnh hơn trong những chiều mưa. Khu Sào Nam (phường 11 trước đây, nay là phường Xuân Trường - Đà Lạt) nổi tiếng là căn cứ nuôi quân trong thời chiến. Trong căn nhà là nơi nuôi lớn 13 người con, cụ Nguyễn Thị Mai (98 tuổi, khu Sào Nam, phường Xuân Trường - Đà Lạt) vẫn đau đáu khi chưa tìm được người con cả là Hoàng Đại Việt hy sinh ở chiến trường khu vực Lạc Dương trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ.
Dù hài cốt của con trai cả đã yên nghỉ trong nghĩa trang liệt sỹ tại Đà Lạt nhưng hàng chục năm qua, cụ Mai và gia đình vẫn chưa xác định được chính xác phần mộ của liệt sỹ Hoàng Đại Việt.
Theo người nhà cụ Mai, dù tuổi cao sức yếu nhưng cụ vẫn nhất quyết bảo con cháu đưa đến trực tiếp để cơ quan chức năng lấy mẫu sinh phẩm ADN của mình. Bởi qua mẫu sinh phẩm sẽ góp phần xác định chính xác các phần mộ chưa rõ danh tính, trong đó, có người con trai cả của cụ Mai, sớm đưa liệt sỹ về đoàn tụ với gia đình
Cũng mang trong mình nỗi khắc khoải hơn 70 năm qua, ông Lê Văn Hòa (phường Lâm Viên - Đà Lạt) thêm một lần nữa thắp lên hy vọng tìm được người anh trai đã hy sinh ở chiến trường khu vực Bến Súc, Bình Dương từ năm 1952.
Suốt những năm qua, gia đình có 10 lần đi tìm và biết liệt sỹ đã được quy tập về đền Bến Dược - Củ Chi nhưng lại có hai tên trùng nhau cả ngày sinh lẫn ngày mất nên chưa thể xác định rõ.
Theo ông Hòa, nhờ Chiến dịch 500 ngày đêm và chương trình xét nghiệm ADN, ông và gia đình rất mừng vì đây là cơ hội để anh trai của ông được trở về đoàn tụ với gia đình sau hơn 70 năm mong mỏi.
Thắp lên hy vọng cho hàng ngàn thân nhân
Song hành cùng lực lượng quân đội trong triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, Công an tỉnh Lâm Đồng cũng vào cuộc để tìm lại danh tính cho liệt sỹ chưa xác định thông tin bằng chương trình lấy mẫu ADN của thân nhân. Công nghệ hiện đại một lần nữa thắp sáng hy vọng cho hàng ngàn gia đình có người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an) và các đơn vị liên quan tổ chức đợt cao điểm cuối tháng 7 vừa qua để thu nhận hơn 1.500 mẫu sinh phẩm ADN thân nhân theo họ ngoại các liệt sỹ chưa xác định được thông tin trên địa bàn.
Việc thu nhận ADN mở ra kỳ vọng lớn với độ chính xác cao hơn rất nhiều so với tìm kiếm dựa trên ký ức đồng đội, hiện vật, bản đồ liên quan đến người đã hy sinh.
Thượng tá Võ Thanh Bình, Phó trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội, Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết công tác thu nhận mẫu ADN được tổ chức đồng loạt bằng hình thức vừa trực tiếp, vừa lưu động đến tận nhà các thân nhân liệt sỹ để lấy mẫu đối với những Mẹ Việt Nam Anh hùng, người lớn tuổi khó khăn trong đi lại.
Ngay sau khi được thu nhận, các mẫu ADN sẽ được phân loại bằng mã vạch rồi chuyển về Hà Nội trong vòng 24 giờ để bảo quản, lưu trữ trong phòng thí nghiệm, phục vụ công tác phân tích, xét nghiệm chính xác nhất.
Trước đó, năm 2025, Công an tỉnh Lâm Đồng đã thu nhận 125 mẫu ADN của thân nhân liệt sỹ trên địa bàn. Thông qua quá trình phân tích, đồng bộ dữ liệu và đối sánh đã xác định, công nhận danh tính 1 liệt sỹ.
Mặc dù số lượng chưa nhiều nhưng đó là minh chứng rõ nét cho giá trị của việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác tìm kiếm, xác định thông tin liệt sỹ và cũng là niềm hy vọng lớn lao của hàng ngàn thân nhân liệt sỹ được tìm kiếm trong Chiến dịch 500 ngày đêm đầy nhân văn này./.
Tiếp thêm động lực cho lực lượng lấy mẫu hài cốt liệt sỹ
Tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục lấy mẫu, bàn giao, số hóa thông tin và quản lý mẫu hài cốt liệt sỹ; phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu toàn bộ 2.758 phần mộ chưa xác định danh tính trước tháng 10/2026.
