Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, việc nhiều nước châu Âu giao cho các công ty tư nhân tiếp nhận và xử lý hồ sơ thị thực đang làm dấy lên ngày càng nhiều tranh cãi, giữa lúc xuất hiện các cáo buộc về tình trạng “thương mại hóa” thủ tục thị thực, ép khách mua dịch vụ bổ sung có thu phí và nguy cơ tham nhũng trong hệ thống.
Đây là kết quả của cuộc điều tra quốc tế do tổ chức báo chí điều tra Lighthouse Reports phối hợp với 14 cơ quan báo chí thực hiện, trong đó có báo Le Monde của Pháp. Cuộc điều tra tập trung vào hoạt động của tập đoàn VFS Global - doanh nghiệp hiện được xem là công ty lớn nhất thế giới trong lĩnh vực tiếp nhận hồ sơ xin thị thực.
Theo điều tra, trong hơn 20 năm qua, nhiều quốc gia châu Âu, trong đó có Pháp, đã từng bước chuyển giao một phần quy trình tiếp nhận hồ sơ thị thực cho các công ty tư nhân nhằm giảm tải cho lãnh sự quán và tiết kiệm chi phí hành chính.
Người xin thị thực hiện không còn được trực tiếp nộp hồ sơ tại cơ quan lãnh sự như trước mà phải thông qua các trung tâm tiếp nhận hồ sơ do doanh nghiệp tư nhân vận hành.
Tuy nhiên, cuộc điều tra của Lighthouse Reports cho rằng việc giao thủ tục thị thực cho các công ty tư nhân đã khiến người xin thị thực rơi vào thế gần như không có lựa chọn khác ngoài việc trả thêm tiền cho các dịch vụ đi kèm nếu muốn hồ sơ được xử lý thuận lợi hơn.
Theo các tài liệu tài chính được công bố tại Luxembourg, lợi nhuận hoạt động hằng năm của VFS đã tăng hơn 4 lần, từ 31 triệu euro lên 172 triệu euro (hơn 200 triệu USD).
Doanh thu trung bình trên mỗi hồ sơ thị thực cũng tăng tới 83%. Theo điều tra, nguồn lợi nhuận chính của VFS không nằm ở phí xử lý hồ sơ cơ bản mà chủ yếu đến từ các “dịch vụ giá trị gia tăng.”
Các dịch vụ này bao gồm theo dõi hồ sơ qua tin nhắn SMS; photocopy và số hóa giấy tờ; hỗ trợ điền đơn; nộp hồ sơ ngoài giờ; chuyển phát hồ sơ; hay “phòng chờ cao cấp” với khu vực tiếp đón riêng và phục vụ đồ uống.
Dữ liệu từ hơn 2.100 hồ sơ xin thị thực của Thụy Điển tại 16 quốc gia cho thấy khoảng 1/3 doanh thu của VFS đến từ các dịch vụ phụ thu này. Nhiều khách hàng buộc phải lựa chọn các dịch vụ như theo dõi hồ sơ qua SMS với mức phí được đánh giá cao hơn nhiều so với giá thị trường.
Một số cựu nhân viên VFS tiết lộ họ từng chịu áp lực về doanh số nhằm bán thêm các dịch vụ phụ cho khách hàng. Theo lời một nhân viên được Lighthouse Reports dẫn lại, tại quầy giao dịch, khách hàng thường chỉ được thông báo tổng số tiền phải trả mà không được giải thích rõ đâu là dịch vụ bắt buộc và đâu là dịch vụ tự chọn.
Theo các báo cáo thanh tra do Ủy ban châu Âu (EC) thu thập, nhiều nước thành viên của Liên minh châu Âu (EU) đã bày tỏ lo ngại việc nhân viên VFS gây “áp lực quá mức” nhằm bán các dịch vụ bổ sung, trong khi tính chất không bắt buộc của các dịch vụ này lại không được giải thích rõ ràng cho người xin thị thực.
Một số nhà ngoại giao Pháp cũng thừa nhận có tình trạng người xin thị thực bị dẫn dắt tới suy nghĩ rằng trả thêm tiền có thể giúp hồ sơ được xử lý nhanh hơn hoặc tăng khả năng được cấp thị thực. Điều này khiến nhiều người lựa chọn các gói “premium” với hy vọng được ưu tiên.
Một vấn đề khác gây nhiều tranh cãi là tình trạng khan hiếm lịch hẹn xin thị thực tại nhiều quốc gia. Theo điều tra, hệ thống đặt lịch của VFS thường xuyên bị các chương trình tự động (“bots”) chiếm chỗ để bán lại với giá cao thông qua các trung gian.
Một số nhân viên hiện tại và cũ của VFS tại Ấn Độ, Senegal và nhiều quốc gia khác còn bị cáo buộc tham gia bán lịch hẹn trái phép. Các báo cáo thanh tra của châu Âu cũng đề cập tới những nghi vấn về tham nhũng và gian lận trong một số trung tâm tiếp nhận hồ sơ của công ty này.
Trong khi đó, VFS bác bỏ các cáo buộc và khẳng định những trường hợp sai phạm là “cực kỳ hiếm” so với quy mô hoạt động toàn cầu của doanh nghiệp này. Công ty trên cũng cho biết đang triển khai nhiều biện pháp kỹ thuật nhằm ngăn chặn các chương trình tự động chiếm lịch hẹn.
Dù gây nhiều tranh cãi, nhiều chuyên gia cho rằng việc đưa toàn bộ quy trình tiếp nhận thị thực trở lại cơ quan nhà nước gần như không khả thi do số lượng hồ sơ quá lớn.
Thượng nghị sỹ Pháp Rémi Féraud cho rằng nếu tái quốc hữu hóa hoàn toàn dịch vụ này, các nước châu Âu sẽ phải tuyển thêm hàng nghìn công chức mới.
Trước những lo ngại ngày càng gia tăng, Ủy ban châu Âu cho biết sẽ sớm tiến hành một cuộc nghiên cứu toàn diện nhằm đánh giá các nguy cơ lạm dụng trong hệ thống dịch vụ thị thực thuê ngoài hiện nay và đề xuất các biện pháp siết chặt quản lý trong thời gian tới./.
Mỹ mở rộng chính sách hạn chế thị thực ở Tây Bán cầu
Ngày 16/4, Mỹ tuyên bố mở rộng chính sách hạn chế thị thực để bảo vệ lợi ích của nước này, theo đó Washington đã áp đặt hạn chế thị thực đối với 26 cá nhân.
