Ngày 13/1, Bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu HSBC công bố báo cáo Vietnam at a glance - Quán quân tăng trưởng châu Á vượt “sóng gió” thuế quan, trong đó đánh giá tăng trưởng GDP của Việt Nam có thể đạt tới 8% trong năm 2025, nhiều khả năng trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất châu Á. HSBC đồng thời dự báo tăng trưởng của Việt Nam sẽ đạt 6,7% vào năm 2026, nhờ mở rộng thị phần thương mại và đẩy mạnh đầu tư.
Gia nhập “câu lạc bộ 8%”
Theo các chuyên gia HSBC, năm 2025 có thể được xem là một năm đầy biến động. Khi thông báo về “ngày giải phóng” được công bố lần đầu vào tháng 4, Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi rủi ro thuế quan tại châu Á, có lẽ chỉ đứng sau Trung Quốc.
Tuy nhiên, Việt Nam đã vượt qua cơn bão thuế quan và chứng minh sức chống chịu đáng kể của nền kinh tế, với tốc độ tăng trưởng GDP ấn tượng, lên tới 8% trong cả năm 2025. Đây là mức tăng trưởng cao thứ hai trong vòng 15 năm trở lại đây, đủ để đưa Việt Nam trở thành “quán quân tăng trưởng” không chỉ trong ASEAN mà còn trên toàn châu Á.
Dù năm 2025 liên tục ghi nhận những cú sốc về thuế quan, thương mại của Việt Nam vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, đạt kỷ lục 928 tỷ USD, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này một phần đến từ việc đẩy nhanh đơn hàng đặt trước, song theo HSBC, đây không phải là toàn bộ câu chuyện.
Tác động của việc đẩy nhanh đơn hàng sang thị trường Mỹ đã dần suy giảm, nhưng trong trường hợp của Việt Nam, xuất khẩu vẫn tăng trưởng vượt trội so với nhiều quốc gia khác, với mức tăng 30% so với cùng kỳ năm trước, tính theo bình quân động 3 tháng (3mma). Nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố đơn hàng đặt trước, mà còn ở việc Việt Nam đang xuất khẩu những sản phẩm “phù hợp” với nhu cầu thị trường.
“Có thể chúng ta đã nghe quá nhiều về AI, nhưng thực tế AI đang hỗ trợ thương mại toàn cầu rất mạnh mẽ. Nhu cầu đối với các bộ vi xử lý phục vụ AI, trong bối cảnh cuộc chạy đua chip giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang, đã định hình lại bức tranh công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Do đó, đây là thời điểm thuận lợi để đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm điện tử như một cách tự bảo vệ trước tác động của thuế quan,” chuyên gia HSBC nhận định.
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có thể tận dụng tốt xu hướng này, dù xuất khẩu hiện vẫn tập trung nhiều vào các sản phẩm điện tử tiêu dùng phân khúc thấp. Xuất khẩu điện tử của Việt Nam hiện chiếm khoảng 35% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng mạnh so với mức chỉ 5% vào năm 2010. Trong khi đó, tỷ trọng xuất khẩu dệt may và giày dép đã giảm từ đỉnh 30% năm 2005 xuống còn nhỉnh hơn 10% hiện nay, phản ánh hành trình dịch chuyển của Việt Nam lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Bên cạnh việc lựa chọn đúng nhóm sản phẩm xuất khẩu, Việt Nam cũng đã giành được thị phần lớn hơn tại thị trường Mỹ. Năm 2025, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước (theo Nikkei, ngày 6/1), bất chấp những lo ngại liên quan đến thuế quan. Dù phải chịu mức thuế đối ứng 20%, Việt Nam vẫn mở rộng thị phần xuất khẩu sang Mỹ ở các mặt hàng như điện thoại, dệt may và giày dép.
HSBC cũng cho rằng những lo ngại về việc ASEAN gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc không đơn giản như bề nổi. Vấn đề không chỉ nằm ở quy mô nhập khẩu, mà còn ở khả năng chuyển hóa lượng hàng nhập khẩu này thành xuất khẩu gia tăng, nhờ nguyên liệu đầu vào rẻ hơn, cũng như việc các nền kinh tế ASEAN có thể tận dụng tốt cơ hội tại các thị trường tiêu dùng cuối cùng như Mỹ hay không.
Trong bức tranh đó, Việt Nam nổi lên như một trường hợp điển hình về khả năng nắm bắt cơ hội “Trung Quốc +1” theo hướng có lợi. Dù thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc mở rộng lên 116 tỷ USD, thặng dư thương mại của Việt Nam với phần còn lại của thế giới cũng tăng lên 136 tỷ USD, qua đó mang lại mức thặng dư thương mại ròng đáng kể khoảng 20 tỷ USD.
Liên quan đến thuế quan, HSBC cũng lưu ý những diễn biến đáng chú ý trong dòng vốn FDI. Dù vốn FDI đăng ký mới năm 2025 giảm 12% so với cùng kỳ năm trước, giá trị tuyệt đối vẫn ở mức cao so với các chuẩn mực lịch sử. Đáng chú ý hơn là sự thay đổi trong cơ cấu dòng vốn đầu tư.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm FDI là dòng vốn từ Hàn Quốc, giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 14 năm, dù đây là một trong những nhà đầu tư tiên phong tại Việt Nam. Ngược lại, FDI từ Trung Quốc đã phần nào bù đắp khoảng trống này, vươn lên vị trí dẫn đầu với khoảng 30% thị phần, nhỉnh hơn Singapore.
Không chỉ thương mại, sự vững vàng của khu vực kinh tế trong nước cũng đang đóng vai trò trụ cột cho tăng trưởng. Tiêu dùng cá nhân tăng khoảng 8% nhờ quy mô tầng lớp tiêu dùng ngày càng lớn, trong khi đầu tư tăng tốc lên gần 9% trong năm 2025. Đẩy mạnh phát triển hạ tầng tiếp tục là chiến lược quen thuộc và hiệu quả của Việt Nam.
Ở lĩnh vực du lịch, dù chưa đạt mục tiêu đề ra ban đầu, Việt Nam vẫn đón hơn 21 triệu lượt khách quốc tế - mức cao kỷ lục, mang lại doanh thu khoảng 40 tỷ USD, tương đương 7% GDP. Tốc độ phục hồi du lịch được đánh giá rất mạnh mẽ, với lượng khách đạt gần 120% so với năm 2019. Kết quả này phần lớn đến từ sự trở lại nhanh chóng của du khách Trung Quốc, đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam chưa áp dụng chính sách miễn thị thực cho Trung Quốc đại lục.
Lạm phát cũng tiếp tục được kiểm soát. Lạm phát chính trong tháng 12 tăng 0,2% so với tháng trước (3,5% so với cùng kỳ năm trước), chủ yếu do giá thực phẩm tăng 1%. Diễn biến này phản ánh tác động của gián đoạn nguồn cung thực phẩm do lũ lụt trước đó, song HSBC cho rằng ảnh hưởng này sẽ không kéo dài.
Tính chung cả năm 2025, lạm phát ở mức vừa phải 3,3%, phù hợp với dự báo của HSBC, nhờ giá dầu thấp và chi phí thực phẩm nhìn chung ổn định, dù gần đây có xu hướng nhích lên.
“Tựu trung, chúng tôi dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ đạt 6,7% vào năm 2026 và lạm phát duy trì ở mức vừa phải khoảng 3,5%,” HSBC nhận định.
Mặc dù các thách thức về thuế quan chưa gây ra cú sốc lớn đối với nền kinh tế, HSBC vẫn cảnh báo rằng rủi ro vẫn hiện hữu và có thể khiến triển vọng thương mại của Việt Nam trở nên kém thuận lợi hơn trong thời gian tới.
Kinh tế Việt Nam trước thềm chu kỳ chính sách mới
Việt Nam sẽ bước vào năm 2026 với một sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam, dự kiến diễn ra từ ngày 19 đến 25/1/2026. Đại hội, được tổ chức 5 năm một lần, sẽ bầu ra ban lãnh đạo mới và đề ra các mục tiêu kinh tế-xã hội cho giai đoạn 5-10 năm tiếp theo.
Sự chú ý của dư luận sẽ tập trung vào kết quả sắp xếp “ngũ trụ”, gồm 5 vị trí lãnh đạo cao nhất: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội và Thường trực Ban Bí thư. Vị trí cuối cùng mới được bổ sung vào tháng 9 năm ngoái, đánh dấu bước chuyển từ “tứ trụ” sang “ngũ trụ”.
“Tuy nhiên, bất kể kết quả sắp xếp nhân sự ra sao, chính sách kinh tế được dự đoán rộng rãi là sẽ duy trì tính nhất quán và ít có thay đổi lớn,” chuyên gia HSBC nhận định.
Theo HSBC, trong mỗi kỳ họp Quốc hội, các mục tiêu kinh tế trọng tâm bao gồm tăng trưởng GDP và GDP bình quân đầu người trong 5 năm tới sẽ được công bố. Giai đoạn 2021-2025, tăng trưởng GDP bình quân của Việt Nam đạt 6,2%, thấp hơn mục tiêu 6,5%-7% đề ra, chủ yếu do tăng trưởng chậm trong năm 2021 dưới tác động của đại dịch.
Trong trung hạn, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.
Tháng 11/2025, Quốc hội đã thông qua một loạt mục tiêu kinh tế-xã hội cho năm 2026, hé lộ định hướng cho giai đoạn 2026-2030. Theo đó, mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 được đặt ở mức “ít nhất 10%,” với GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.400-5.500 USD. Đáng chú ý, mục tiêu tăng trưởng hai con số này được đưa ra trên nền tảng mức tăng trưởng cao 8% của năm trước, đòi hỏi một “cú hích” mạnh mẽ và toàn diện, bao gồm thương mại vượt trội, đầu tư quy mô lớn và tiêu dùng nội địa bền bỉ./.