Sáng ngày 11/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo “Đồng hành – Kiến tạo tương lai - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” nhằm thúc đẩy truyền thông về sức khỏe học đường và kết nối nguồn lực xã hội triển khai Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035.
Hội thảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, Vụ Học sinh, Sinh viên và Báo Giáo dục và Thời đại tổ chức với sự đồng hành của Tập đoàn TH.
Vẫn nhiều hạn chế
Thông tin tại hội thảo, Tiến sỹ Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh học sinh là thế hệ tương lai của đất nước. Sức khỏe của học sinh hôm nay chính là sức khỏe của dân tộc mai sau.
Tuy nhiên, theo ông Minh, hiện ở nhiều nơi, các điều kiện đảm bảo về nhân lực, cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học còn rất hạn chế, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Hệ thống chính sách về chăm sóc sức khỏe người học, dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện đầy đủ nên việc tổ chức, quản lý sức khỏe người học, chăm sóc dinh dưỡng học đường, giám sát bữa ăn học đường vẫn còn nhiều hạn chế. Các yếu tố cốt lõi liên quan đến chăm sóc sức khỏe người học đều còn thiếu, từ nhân lực đến cơ sở vật chất.
Đội ngũ nhân viên y tế trường học chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt tại vùng khó khăn. Tỷ lệ nhân viên y tế trường học chuyên trách chỉ chiếm 50,7%; trong đó chỉ khoảng 30% có chuyên môn y tế. Việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho nhân viên y tế trường học theo quy định của Bộ Y tế mới chỉ đạt 38,5%.
Nhân viên phụ trách công tác bán trú chưa được đào tạo đầy đủ, còn thiếu kinh nghiệm trong việc lựa chọn thực đơn và kiểm soát an toàn thực phẩm.
Tại nhiều địa phương, cơ sở vật chất, thiết bị, thuốc thiết yếu dành cho công tác y tế trường học chưa đồng bộ và chưa đáp ứng với thực tế bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người học. Tỷ lệ cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng, có đủ thiết bị, dụng cụ sơ cấp cứu thông thường và phòng y tế có đủ thuốc thiết yếu mới đạt 80%. Kinh phí cho y tế trường học chủ yếu từ nguồn trích lại của Bảo hiểm y tế và phải thực hiện lồng ghép thông qua các hoạt động khác của nhà trường.
Bên cạnh đó, cơ sở vật chất trường học ở nhiều địa phương chưa đáp ứng được yêu cầu phục vụ cho công tác dinh dưỡng, tổ chức ăn bán trú. Công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe chưa được tổ chức thường xuyên, hiệu quả. Tỷ lệ người học được truyền thông, giáo dục về các nội dung chăm sóc, bảo vệ, nâng cao sức khoẻ chỉ đạt khoảng 50%.
Cơ sở dữ liệu về sức khỏe và sổ sức khỏe điện tử của người học chưa được hoàn thiện. Các quy định về hồ sơ kiểm tra, quản lý sức khỏe người học chưa được số hóa. Chưa có các phần mềm về thực đơn cân bằng dinh dưỡng, kiểm tra sức khỏe người học thống nhất, phù hợp với từng cấp học.
Việc tích hợp, lồng ghép nội dung giáo dục sức khỏe vào một số môn học của Chương trình giáo dục hiện hành còn hạn chế, nội dung môn Giáo dục thể chất còn thiên nhiều về hoạt động vận động, thiếu trang bị kiến thức về sức khỏe, vệ sinh, dinh dưỡng.
Cần phối hợp liên ngành, huy động xã hội hóa
Trước các bất cập trên, thực hiện Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có yêu cầu về dinh dưỡng học đường, phát triển thể chất cho học sinh, ngày 1/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035.
Chương trình đặt nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về sức khỏe học đường; ưu tiên bố trí nhân lực chuyên trách và đào tạo, bồi dưỡng nhân viên y tế trường học; bổ sung, nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ các hoạt động sức khỏe học đường. Bên cạnh đó là đẩy mạnh công tác tuyên truyền về giáo dục sức khỏe, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe người học; tăng cường phối hợp, kiểm tra liên ngành và huy động các nguồn lực xã hội.
Tại hội thảo, các đại biểu đã kiến nghị các giải pháp để thực hiện tốt Quyết định 973, hướng tới mục tiêu chung là nâng cao sức khỏe học sinh.
Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bà Jenelle Babb, Cố vấn khu vực về Giáo dục Sức khỏe và Phát triển toàn diện, Văn phòng khu vực UNESCO tại Bangkok cho hay mô hình Trường học nâng cao sức khỏe là một sáng kiến trọng tâm nhằm thúc đẩy triển khai các chương trình sức khỏe và dinh dưỡng học đường.
Bà Jenelle Babb đề nghị Việt Nam cụ thể hóa bộ tiêu chuẩn toàn cầu về Trường học nâng cao sức khỏe cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Bên cạnh đó, Việt Nam cần tập trung thành lập hoặc củng cố cơ chế phối hợp liên ngành với vai trò, trách nhiệm giải trình rõ ràng; đầu tư nâng cao năng lực ở tất cả các cấp, từ cán bộ lập kế hoạch giáo dục, cán bộ ngành giáo dục cấp tỉnh, thành phố đến giáo viên trực tiếp tại nhà trường. Cùng với đó là xây dựng kế hoạch tài chính và cơ chế giám sát chương trình ngay từ đầu, trong đó có việc sử dụng bộ chỉ số trường học nâng cao sức khỏe.
Bà Jenelle Babb cho rằng hệ thống giáo dục không thể tự mình thực hiện thành công việc nhiệm vụ này. Vì thế, cần xây dựng những cơ chế đối tác mạnh mẽ và đa dạng.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng biên tập Báo Giáo dục và Thời đại đưa ra ba kiến nghị: xây dựng hướng dẫn thống nhất về xã hội hóa nguồn lực chăm sóc sức khỏe học đường; thí điểm hệ thống dữ liệu về nhu cầu sức khỏe học đường tại một số địa phương; đào tạo kỹ năng truyền thông cho đội ngũ y tế trường học, cán bộ phụ trách công tác học sinh.
Ông Lâm nhấn mạnh việc xã hội hóa không chỉ là huy động tiền mà là huy động các nguồn lực để hướng đến mục tiêu chung là chăm sóc sức khỏe người học.
Bà Nguyễn Quỳnh Vân, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Tập đoàn TH cho hay doanh nghiệp không chỉ đóng góp bằng chi phí, sản phẩm mà còn có thể đồng hành bằng cung cấp công nghệ, các mô hình, giải pháp.
Ví dụ Tập đoàn TH đã đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai các chương trình về dinh dưỡng học đường, trong đó đáng chú ý là “Mô hình điểm Bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho trẻ em, học sinh, sinh viên Việt Nam”, được thí điểm trong năm học 2020 - 2021 tại 10 tỉnh, thành phố đại diện cho 5 vùng sinh thái lớn.
Mô hình xây dựng bữa ăn dựa trên thực phẩm tự nhiên, phù hợp lợi thế nông nghiệp từng vùng với bộ 400 thực đơn. Học sinh đồng thời được khuyến khích vận động tối thiểu 60 phút mỗi ngày. Sau một năm triển khai, mô hình được đánh giá có kết quả tích cực trong cải thiện thể chất, giảm suy dinh dưỡng và thừa cân, đồng thời hỗ trợ khả năng tập trung, tinh thần kỷ luật và sự tự tin của trẻ. Đây là cơ sở thực tiễn và khoa học để tiếp tục hoàn thiện chính sách dinh dưỡng học đường.
Chia sẻ từ nhu cầu thực tiễn cơ sở, ông Nguyễn Văn Dĩnh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa cho rằng ba yếu tố cốt lõi cần đầu tư là đảm bảo nhân lực y tế trường học có chuyên môn, phòng y tế đủ thuốc và trang bị thiết yếu và khám sức khỏe định kỳ cho học sinh. Ông Nguyễn Vinh Thanh, Phó Giám đốc Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh đề xuất ba nhiệm vụ ưu tiên là tăng cường truyền thông; xây dựng chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú cho học sinh; huy động nguồn lực hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho học sinh.
Theo Tiến sỹ Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các ý kiến tại hội thảo có ý nghĩa thiết thực để Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện cơ chế chính sách cũng như định hướng triển khai hiệu quả Quyết định số 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035 của Chính phủ trong thời gian tới./.