Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản năm 2026 diễn ra tại thành phố Huế từ ngày 5-6/9, mở ra cơ hội tăng cường kết nối giữa các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp hai nước. Đây cũng là dịp nhìn lại chặng đường hợp tác giữa Huế với các đối tác Nhật Bản, từ bảo tồn di sản, giao lưu văn hóa đến y tế, môi trường, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển kinh tế.
Gắn kết từ những giá trị di sản
Một trong những hoạt động hợp tác nổi bật giữa Huế và Nhật Bản là nghiên cứu di tích Thành Lồi, phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Di tích được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích Quốc gia năm 2014, có ý nghĩa trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa Champa giai đoạn sớm.
Từ năm 2024, thành phố Huế phối hợp với các chuyên gia đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu của Nhật Bản nghiên cứu di tích này. Tháng 8/2026, Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế và Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế tiếp tục phối hợp với các chuyên gia đến từ Đại học Kanazawa, Đại học Rikkyo, Đại học Tokyo, Đại học Waseda và Viện Nghiên cứu Kyoto nghiên cứu di tích.
Các chuyên gia thực hiện đo vẽ cấu trúc Thành Lồi bằng công nghệ GIS và nghiên cứu nguyên vật liệu xây thành bằng phương pháp phân tích từ tính.
Theo Tiến sỹ Nguyễn Văn Quảng, Phó Trưởng Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, việc hợp tác nghiên cứu không chỉ bổ sung tư liệu khoa học về di tích Thành Lồi mà còn tạo điều kiện trao đổi học thuật, chia sẻ phương pháp nghiên cứu và tăng cường kết nối giữa các nhà nghiên cứu Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực lịch sử, khảo cổ học.
Nghiên cứu về Thành Lồi là một trong số nhiều công trình, dự án mà thành phố Huế hợp tác với các đối tác của Nhật Bản trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Từ năm 1990, Nhật Bản bắt đầu hỗ trợ công tác trùng tu, bảo tồn hệ thống di tích ở Cố đô Huế. Ngọ Môn - cửa chính của Hoàng thành Huế - là dự án quy mô đầu tiên được Nhật Bản tài trợ cho Huế, với số tiền 100.000 USD.
Sau đó, các đối tác Nhật Bản tiếp tục hỗ trợ Huế trùng tu lăng Minh Mạng, lập hồ sơ quốc gia ứng cử Nhã nhạc là kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại, thực hiện kế hoạch hành động quốc gia về bảo tồn Nhã nhạc.
Trong những năm qua, Nhật Bản đã tài trợ cho thành phố Huế hàng triệu đô la Mỹ, trong lĩnh vực nghiên cứu văn hóa, bảo tồn hệ thống di tích. Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế hợp tác với các đơn vị, tổ chức của Nhật Bản nghiên cứu về kiến trúc truyền thống, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ trùng tu, bảo tồn Nhã nhạc cung đình Huế.
Phía các tổ chức, địa phương của Nhật Bản đã hỗ trợ Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế về ứng dụng khoa học, kỹ thuật vào phục hồi, trùng tu, bảo vệ di tích và đào tạo chuyên gia.
Mở rộng hợp tác vì phát triển bền vững
Từ lĩnh vực di sản, quan hệ hợp tác giữa Huế và Nhật Bản từng bước mở rộng sang y tế, môi trường, giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực. Trong đó, bà Kazuyo Watanabe, Chủ tịch Liên đoàn Chăm sóc trẻ em châu Á, là một trong những người có nhiều đóng góp cho công tác chăm sóc, điều trị trẻ em tại Huế. Bà được tỉnh Thừa Thiên-Huế, nay là thành phố Huế, trao tặng danh hiệu “Công dân danh dự” năm 2024.
Gần 30 năm gắn bó với Cố đô Huế, bà Kazuyo Watanabe đã hỗ trợ nâng cao chất lượng điều trị ung thư nhi. Cụ thể, năm 2018, bà vận động tài trợ xây dựng tầng 5 tòa nhà Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Trung ương Huế, dành riêng cho Khoa Nhi Ung bướu - Huyết học - Ghép tủy; đồng thời hỗ trợ trang thiết bị phục vụ điều trị. Bà còn vận động tài trợ, hỗ trợ Bệnh viện Trung ương Huế hàng chục tỷ đồng và kết nối nhiều chuyên gia quốc tế đến Huế, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ y, bác sỹ.
Trong lĩnh vực môi trường, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và Ủy ban Nhân dân thành phố Huế đang phối hợp thực hiện Dự án cải thiện môi trường nước thành phố Huế giai đoạn 2, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2027-2032.
Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.279 tỷ đồng; trong đó vốn vay ODA của Nhật Bản khoảng trên 3.522 tỷ đồng, còn lại là vốn đối ứng trong nước.
Làm việc với JICA ngày 3/9, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân thành phố Huế Hoàng Hải Minh nhấn mạnh, việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung được kỳ vọng góp phần nâng cao năng lực thu gom, xử lý nước thải đô thị, giảm thiểu tình trạng xả thải trực tiếp ra môi trường, từng bước cải thiện chất lượng nguồn nước và điều kiện vệ sinh môi trường, qua đó nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo Ủy ban nhân dân thành phố Huế, trong những năm qua, Huế nhận được sự hỗ trợ sớm và lớn từ Nhật Bản trong bảo tồn di sản, văn hóa, các dự án ODA về dân sinh như xử lý nước thải, chống ngập úng, trang thiết bị và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về y tế, hợp tác giáo dục, du lịch... Những năm gần đây, một số tập đoàn lớn của Nhật Bản chọn Huế làm “bến đỗ” trong công nghiệp xanh, phần mềm công nghệ thông tin, thương mại, thực phẩm và dịch vụ.
Ủy ban nhân dân thành phố Huế cho biết, từ ngày 5-6/9, Bộ Ngoại giao cùng thành phố Huế và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, phối hợp tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam-Nhật Bản năm 2026 với chủ đề “Hợp tác địa phương Việt Nam-Nhật Bản: Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững-Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất.”
Trong khuôn khổ Diễn đàn, thành phố Huế chủ động tổ chức các cuộc gặp song phương và ký kết thỏa thuận hợp tác với một số địa phương và tổ chức của Nhật Bản. Điểm nhấn là Hội nghị kết nối Huế-Nhật Bản, Lễ trao Bản ghi nhớ hợp tác giữa thành phố Huế và thành phố Shizuoka.
Việc Diễn đàn được tổ chức tại Huế là dịp để địa phương giới thiệu những tiềm năng, thế mạnh và kết quả hợp tác với Nhật Bản, đồng thời mở rộng kết nối trong các lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển của thành phố.
Cố đô Huế hôm nay không chỉ là nơi lưu giữ những dấu tích của quá khứ, mà còn đang mở ra những không gian hợp tác mới. Trong dòng chảy ấy, những “nhịp cầu” nối Huế với các đối tác Nhật Bản được vun đắp bằng văn hóa, di sản và tình hữu nghị, qua đó tiếp tục góp phần đưa Cố đô đến gần hơn với bạn bè quốc tế, đồng thời mở thêm những cánh cửa để hội nhập và phát triển bền vững./.
Triển lãm Việt Nam-Nhật Bản: Kết nối văn hóa, thúc đẩy hợp tác địa phương
Quảng Ninh có 3 gian giới thiệu sản phẩm OCOP và các nét đặc trưng về du lịch, văn hóa; phía Nhật Bản có 2 gian trưng bày văn hóa theo thiết kế nhận diện chung của Bộ Ngoại giao.
