Tham gia hoạt động ngoại khóa của trường, Gia Linh (4 tuổi) và các bạn được đưa về một khu nông trại ở Đông Anh (Hà Nội). Tại đây, em được học cách trồng và thu hoạch cà chua, dâu tây, cà rốt…, rồi cho “thú cưng” dê, thỏ, chuột lang ăn cỏ… Giữa không gian thiên nhiên rộng lớn, tour trải nghiệm nông nghiệp này đã mang đến nhiều niềm vui, thích thú cho trẻ em phố thị vốn đã quen với việc quan sát thế giới qua tivi.
“Ra ngay ngoại ô mà các con vừa được học, vừa háo hức chơi đủ trò với động vật, cây cỏ. Đi theo nhìn các con hào hứng tôi và các phụ huynh khác rất vui,” chị Vân Chi chia sẻ.
Thời gian qua, mô hình du lịch nông nghiệp cộng đồng không chỉ phát triển tại Hà Nội mà đã lan rộng ra các địa phương có lợi thế về tài nguyên và văn hóa như Thái Nguyên, Lâm Đồng, Đồng Tháp, Cần Thơ... Nhiều khu nông trại không cần đầu tư quy mô lớn, mà tận dụng diện tích canh tác sẵn có, kết hợp với hoạt động giáo dục gắn với văn hóa bản địa. Bởi, đích đến cuối cùng là tạo ra những giá trị sâu sắc nhất để mỗi chuyến đi của các đoàn khách là một kỷ niệm, là trải nghiệm sống động khó quên.
Khi nông nghiệp tuần hoàn gắn với trải nghiệm du lịch
Để phát triển mô hình trang trại gắn với du lịch trải nghiệm theo hướng bền vững trong bối cảnh mới, cần một chiến lược tổng thể nhằm khai thác tối đa tiềm năng. Do đó, Nghị quyết 19-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, và Nghị quyết 66-NQ/TW 2025 khẳng định phát triển kinh tế trang trại là trụ cột tổ chức lại sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, hiện đại.
Theo định hướng đến năm 2030, phát triển kinh tế trang trại gắn du lịch trải nghiệm sẽ trở thành ngành kinh tế tổng hợp ở nông thôn. Trong thực tế triển khai hiện nay, mô hình du lịch nông nghiệp đang ngày càng được quan tâm như một phần quan trọng của lộ trình xây dựng nông thôn mới.
Dữ liệu từ Sở Du lịch Hà Nội, thành phố đã có hơn 100 mô hình du lịch nông nghiệp các loại từ Đông Anh, Sóc Sơn, Thanh Oai đến Ba Vì, Gia Lâm. Nhờ có vùng ngoại thành đa dạng địa hình, du lịch nông nghiệp đã giúp Thủ đô vừa đa dạng hóa sản vừa kết nối du khách với văn hóa nông thôn Việt Nam.
Đặc biệt, khi du lịch nông nghiệp được kết nối với các làng nghề truyền thống như làng gốm Bát Tràng, làng lụa Vạn Phúc, làng nón Chuông… đã góp phần tạo ra các tour du lịch liên kết, hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế.
Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc Gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Hà Văn Siêu, cần xây dựng các gói sản phẩm, dịch vụ cho từng đối tượng khách, thị trường cụ thể trên cơ sở lồng ghép các hoạt động văn hóa làng nghề Bát Tràng. Các làng nghề cũng cần truyền thông quảng bá, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để giới thiệu sản phẩm. Quảng bá phải song hành với xây dựng sản phẩm để tạo thế cân bằng, phát triển bền vững. Đặc biệt, công tác bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa gốc của làng nghề, làm mới những giá trị gốc bằng sự sáng tạo cần được đẩy mạnh.
Các chuyên gia nhận định việc xây dựng chuỗi giá trị trong nông nghiệp tuần hoàn gắn với du lịch trải nghiệm giúp vừa gia tăng thu nhập nông hộ, vừa bảo tồn tài nguyên và lan tỏa giá trị bền vững; giúp cải thiện hình ảnh nông thôn Việt Nam trong mắt du khách.
Làm sao để du lịch nông thôn phát triển bền vững?
Dẫu tiềm năng, hầu hết các mô hình trang trại kết hợp với du lịch trải nghiệm đang phát triển tự phát, thiếu quy hoạch gắn với không gian du lịch vùng, dẫn đến phát triển không đồng bộ. Hiện vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng cho mô hình trang trại kết hợp du lịch, dẫn đến những vướng mắc về đất đai, xây dựng, môi trường.
Bên cạnh đó, kỹ năng phục vụ du lịch của người lao động trong trang trại còn hạn chế; liên kết chuỗi giá trị chưa bền chặt; sản phẩm du lịch chưa khai thác triệt để tài nguyên văn hóa bản địa; sản phẩm trùng lặp, thiếu tính độc đáo, sáng tạo… là những rào cản cho sự phát triển bền vững của mô hình này.
Du lịch nông nghiệp sẽ thành công nếu sản xuất nông nghiệp tạo ra sản phẩm chất lượng, an toàn, có câu chuyện hấp dẫn gắn với trải nghiệm. Giờ đây, không chỉ các doanh nghiệp quan tâm, chăm chút cho câu chuyện sản phẩm của mình, Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu cũng nhấn mạnh việc “lồng ghép câu chuyện du lịch làng nghề, khẳng định, phát huy thế mạnh du lịch làng nghề.”
Trong chương trình phối hợp giai đoạn 2024-2030 giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xác định mục tiêu phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn hiệu quả và bền vững.
Theo đó, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương sẽ phối hợp tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho nhân lực du lịch nông thôn; quảng bá, xúc tiến điểm đến và sản phẩm OCOP, nông sản qua du lịch; Xây dựng cơ sở dữ liệu về tài nguyên du lịch nông thôn, chi tiêu khách; Kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ.
Để du lịch nông thôn phát triển bền vững, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Trung Lương gợi ý nên tập trung vào một số trọng tâm: Phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị (không chỉ trồng trọt mà còn làm du lịch, trải nghiệm, bán nông sản); Hoàn thiện bộ tiêu chí OCOP cho du lịch nông nghiệp, nông thôn (nâng cấp sản phẩm OCOP thành sản phẩm du lịch); Tiêu chí xanh, bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa (Làm du lịch phải giữ cảnh quan và văn hóa bản địa); Cộng đồng là chủ thể và thu hút nhân lực trẻ (dân địa phương làm chủ, kéo người trẻ về quê làm du lịch); Lấy du lịch làm đại sứ cho sản phẩm nông nghiệp (khách đến chơi rồi mua nông sản, OCOP mang về); Chuyển đổi số và liên kết vùng (làm app đặt tour, thanh toán online)…
Vị chuyên gia cho rằng muốn du lịch nông thôn phát triển bền vững thì phải có cơ chế khuyến khích rõ ràng, đặt người dân địa phương vào vị trí trung tâm. Đặc biệt, cần đổi mới cách quy hoạch ở những vùng có thế mạnh văn hóa, cảnh quan, để du lịch gắn chặt với giá trị bản địa mà không làm méo đi hình làng quê./.
Bản Liền - Điểm đến hấp dẫn nhiều du khách giữa núi rừng yên bình
Khi đến với Bản Liền, du khách sẽ khám phá điểm du lịch yên bình với homestay truyền thống, trải nghiệm cuộc sống nông nghiệp, văn hóa và phong cảnh tĩnh lặng của người Tày.
