Ngày 2/6, Hội thảo khoa học "Tiếp cận Một Sức khỏe (One Health) trong phòng chống kháng kháng sinh tại Việt Nam" do Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam; Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Viện Y học ứng dụng Việt Nam cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp tổ chức tại Hà Nội.
Đây là hoạt động hướng tới Ngày Môi trường Thế giới (5/6) và Ngày An toàn thực phẩm Thế giới (7/6).
Tại Hội thảo, Phó giáo sư Phạm Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam cho biết, kháng kháng sinh hiện không còn là vấn đề riêng của ngành y tế mà đã trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng mang tính toàn cầu, tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, vật nuôi, môi trường và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo nếu không có các hành động quyết liệt và đồng bộ, kháng kháng sinh có thể trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong tương lai, làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, chi phí y tế, đồng thời ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh y tế và an ninh kinh tế toàn cầu.
Theo Phó giáo sư Phạm Thanh Bình, tại Việt Nam, bên cạnh những kết quả tích cực trong quản lý và sử dụng thuốc kháng sinh, vẫn còn nhiều nguy cơ đáng lo ngại. Đó là tình trạng sử dụng kháng sinh chưa hợp lý trong khám chữa bệnh và chăn nuôi, tình trạng tự ý dùng thuốc trong cộng đồng, ô nhiễm môi trường từ chất thải y tế và chất thải chăn nuôi, cùng với sự gia tăng của các chủng vi khuẩn kháng thuốc nguy hiểm.
Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận "Một sức khỏe - One Health" được xem là giải pháp mang tính chiến lược và bền vững, đặt trọng tâm vào sự phối hợp giữa sức khỏe con người, sức khỏe động vật và môi trường nhằm kiểm soát hiệu quả các nguy cơ bệnh truyền nhiễm và kháng kháng sinh.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn cần tập trung giải quyết. Việt Nam chưa hình thành được hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ giám sát việc sử dụng kháng sinh và tình trạng đề kháng kháng sinh giữa các lĩnh vực y tế, nông nghiệp và môi trường.
Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về môi trường hiện chưa có đầy đủ các quy định và chỉ tiêu kiểm soát đối với dư lượng kháng sinh cũng như vi sinh vật kháng thuốc trong nước thải, chất thải và môi trường tiếp nhận.
Theo ông Thành, một khó khăn nữa đó là hiện nay năng lực quan trắc, giám sát các chỉ tiêu liên quan đến kháng kháng sinh trong môi trường còn hạn chế, thiếu dữ liệu nền phục vụ đánh giá nguy cơ và hoạch định chính sách.
Phó giáo sư Nguyễn Thị Xuyên - Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng những giải pháp mà ngành Y tế và ngành Nông nghiệp đề xuất, đặc biệt là Đề án giám sát kháng thuốc trong môi trường giai đoạn 2025-2030, có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay.
Để nâng cao hiệu quả phòng chống kháng kháng sinh, bà Nguyễn Thị Xuyên đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm như: Tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp, môi trường và các tổ chức khoa học nghề nghiệp trong giám sát và kiểm soát kháng kháng sinh.
Bên cạnh đó, các đơn vị liên quan cần đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm thay đổi hành vi sử dụng kháng sinh trong cộng đồng, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.
Đặc biệt, bà Xuyên cho rằng cần tăng cường nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới và chia sẻ dữ liệu trong giám sát kháng thuốc để phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm; Mở rộng hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia và tổ chức quốc tế trong triển khai hiệu quả mô hình One Health…/.
Phát hiện phương pháp mới vô hiệu hóa vi khuẩn kháng kháng sinh
Nhóm nghiên cứu phát hiện enzyme catalase - loại enzyme chống ôxy hóa quan trọng có mặt ở hầu hết các sinh vật sống, có thể giúp làm suy yếu hoạt động của vi khuẩn và phục hồi khả năng tự lành của da.
