Chỉ trong 5 ngày đầu mùa nắng nóng (23-27/5), hệ thống điện quốc gia, đặc biệt khu vực miền Bắc, đã liên tục xô đổ các kỷ lục về công suất và sản lượng tiêu thụ. Trước áp lực ngày càng lớn, Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan đã triển khai hàng loạt giải pháp linh hoạt, chuyển hướng điều hành sang chủ động phòng ngừa rủi ro nhằm đảm bảo an ninh năng lượng trong cao điểm mùa khô 2026.
Triển khai đồng bộ các giải pháp trong 5 ngày liên tiếp "xô đổ" kỷ lục
Ông Nguyễn Đức Ninh, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO), cho biết từ ngày 23-27/5, miền Bắc bước vào đợt nắng nóng gay gắt diện rộng với nền nhiệt phổ biến 38-40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, đặc biệt vào khung giờ trưa và tối, khiến hệ thống điện liên tục vận hành trong trạng thái căng thẳng và ghi nhận hàng loạt mức công suất đỉnh kỷ lục.
Ngày 23/5, công suất cực đại của hệ thống đạt 53.512 MW - mức khởi đầu cho chuỗi ngày liên tiếp lập đỉnh. Đáng chú ý, sang ngày 24/5 - một ngày thứ Bảy, khi thông thường phụ tải chỉ bằng 80-85% ngày làm việc - nhu cầu sử dụng điện tại miền Bắc lại tăng bất thường. Hệ thống điện quốc gia ghi nhận công suất cực đại 48.729 MW (lúc 21h50), riêng miền Bắc đạt 26.595 MW (lúc 22h15), thiết lập kỷ lục mới của năm 2026.
Bước sang ngày 25/5, phụ tải điện ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm. Công suất toàn quốc lúc 13h40 vọt lên 57.120 MW; miền Bắc lập kỷ lục mới với 29.667 MW, tăng gần 11,5% chỉ sau một ngày so với đỉnh trước đó - một con số gần như chưa từng có trong lịch sử vận hành.
Ngày 26/5 được xem là cao điểm của đợt nắng nóng đầu mùa Hè 2026, khi hệ thống điện quốc gia và miền Bắc đồng loạt xác lập kỷ lục mới cả về công suất cực đại lẫn sản lượng tiêu thụ. Công suất cực đại toàn quốc lúc 13h40 lên mức 58.103 MW, tăng khoảng 5,7% so với mức đỉnh năm 2025. Tại miền Bắc, công suất cực đại đạt 29.716 MW (lúc 13h20), tăng 5,4% so với kỷ lục năm 2025; sản lượng điện tiêu thụ trong ngày đạt 629 triệu kWh. Nếu so sánh với cùng kỳ năm 2025, những con số này càng ấn tượng hơn: sản lượng điện miền Bắc tăng tới 25,4%, công suất cực đại tăng 26,4%.
Gần nhất, vào hồi 13h15 ngày 27/5, phụ tải hệ thống điện miền Bắc đạt xấp xỉ 29.800 MW. Để đảm bảo an toàn cho hệ thống, Tổng công ty Điện lực miền Bắc và Tổng công ty Điện lực Hà Nội đã phải kích hoạt cơ chế điều chỉnh phụ tải (DR) với tổng công suất khoảng 300-400 MW, đồng thời huy động thêm các nguồn máy phát Diesel của khách hàng.
Theo ông Nguyễn Đức Ninh, trước diễn biến phụ tải tăng cao liên tục, dưới sự chỉ đạo sát sao của Bộ Công Thương, NSMO đã triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và điều hành. Đơn vị tăng cường tính toán tối ưu trào lưu công suất phản kháng để giảm tổn thất, cải thiện điện áp và giảm nguy cơ sụp đổ điện áp. Đồng thời, NSMO chuẩn bị nhiều phương án vận hành cho các ngày nắng nóng cực đoan, thường xuyên cập nhật tình hình thực tế và xây dựng giải pháp thay đổi kết dây chống quá tải.
Ông Ninh nhấn mạnh, hiện mới chỉ là giai đoạn đầu mùa nắng nóng 2026, nhưng dự báo miền Bắc sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, gây áp lực lớn lên công tác vận hành và cung ứng điện. NSMO đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhu cầu tiêu thụ điện theo dài hạn, trung hạn và ngắn hạn.
Về dài hạn, NSMO kiến nghị Sở Công Thương phối hợp với điện lực địa phương làm việc với khách hàng lớn (đặc biệt khối công nghiệp) để điều chỉnh kế hoạch sản xuất trong cao điểm mùa khô (tháng 5-7), nhằm giảm nhu cầu công suất vào giờ cao điểm.
Cập nhật kịch bản, xây dựng ma trận rủi ro trước ngày 30/5
Thực tiễn 5 ngày qua cho thấy, dù phụ tải liên tục lập đỉnh, hệ thống điện vẫn vận hành an toàn, ổn định. Kết quả này thể hiện vai trò then chốt của Bộ Công Thương trong việc giữ vững an ninh năng lượng, với tư duy điều hành linh hoạt, bám sát thực tiễn.
Hàng loạt giải pháp đồng bộ đã được triển khai quyết liệt như: Tối ưu huy động nguồn điện LNG và thủy điện; hoãn các công tác sửa chữa chưa cấp bách; nâng cao khả năng truyền tải Bắc-Trung-Nam; tăng cường điều chỉnh phụ tải (DR); chuẩn bị phương án ứng phó sự cố cực đoan; đồng thời thúc đẩy phối hợp chặt chẽ giữa NSMO, EVN, PVGas, PV Power và các địa phương. Kết quả này phản ánh rõ nét sự chuyển dịch trong tư duy điều hành của Bộ Công Thương từ xử lý tình huống bị động sang chủ động phòng ngừa rủi ro từ sớm, từ xa.
Tại hội nghị với các Tập đoàn, Tổng công ty năng lượng và các địa phương về bảo đảm cung cấp điện trong cao điểm mùa khô 2026 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 26/5, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chỉ đạo các đơn vị chức năng khẩn trương cập nhật lại toàn bộ kịch bản điều hành hệ thống điện trên cơ sở đánh giá sát thực tế 5 tháng đầu năm 2026. Đồng thời, yêu cầu xây dựng ma trận quản trị rủi ro cho công tác bảo đảm an ninh năng lượng và cung ứng điện quốc gia, hoàn thành trước ngày 30/5/2026.
Các Tập đoàn, đơn vị phát điện được yêu cầu bảo đảm đầy đủ nhiên liệu than, khí, vật tư và hóa chất; nâng cao độ khả dụng của tổ máy; chuẩn bị đầy đủ nhân lực, vật tư và nhà thầu để xử lý nhanh các sự cố phát sinh trong cao điểm mùa khô.
Đối với lưới điện truyền tải và phân phối, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng yêu cầu EVN tăng cường kiểm tra các đường dây, trạm biến áp có nguy cơ đầy tải; kiên quyết không để xảy ra tình trạng cắt điện trong giai đoạn nắng nóng gây ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp; đồng thời chủ động các phương án ứng phó với thời tiết cực đoan như dông lốc, sét và mưa lớn.
Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng yêu cầu Văn phòng Ban Chỉ đạo Nhà nước các chương trình, công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng tập trung theo dõi, giám sát chặt chẽ tiến độ đầu tư các dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm - đặc biệt là các công trình đường dây phục vụ nhập khẩu điện và giải tỏa công suất cho năng lượng tái tạo. Công tác theo dõi phải được thực hiện thường xuyên, kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo để xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh.
Nhấn mạnh vai trò của công tác tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh hiện nay, Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công khẩn trương triển khai đồng bộ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực, bao gồm cả công tác truyền thông.
Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho rằng, Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể về tăng cường tiết kiệm điện. Tuy nhiên, để các mục tiêu này được triển khai thực chất, đồng bộ và có thể kiểm tra, đánh giá trong quá trình thực hiện, cần phải cụ thể hóa bằng các cơ chế lượng hóa, phân giao KPI và trách nhiệm rõ ràng tới từng cấp, từng đơn vị, từng nhóm chủ thể liên quan, tránh tình trạng chỉ tiêu chung chung, khó đánh giá hiệu quả thực tế./.
Tiêu thụ điện toàn quốc lập kỷ lục mới, khuyến cáo dịch chuyển giờ dùng điện
Tính đến 10h sáng ngày 27/5, phụ tải quốc gia đang cao hơn khoảng 900 MW (tương đương 1,5 lần công suất một tổ máy nhiệt điện than lớn) so với 26/5, trong đó mức tăng chủ yếu tập trung tại miền Bắc.
