Trong thế kỷ 21, Mỹ vẫn "bá quyền kinh tế" thế giới và Trung Quốc khó có thểphát triển thành sức mạnh đối đẳng với Mỹ. Để sinh tồn trong cuộc đua tranh vớikinh tế Mỹ, báo điện tử "Liên hợp Buổi sáng" của Singapore cho rằng Trung Quốc cần phải làm nhiều việc để phá vỡ sự bá quyền này, cũngnhư nắm trong tay các công nghệ mới.
Đối với Mỹ, sự phát triển của bất kỳ quốc gia nào đều là thách thức đối với vaitrò thống trị của nước này. Từ những năm 1950, khi Mỹ chính thức "ngồi" ởvị trí bá chủ kinh tế thế giới tới nay, nước này đã dùng chiến tranh tiền tệ đểloại bỏ mối đe dọa về kinh tế từ Nhật Bản. Nhật từng được coi là nước giữ ngôivị thứ hai thế giới đã trượt dốc trong cuộc cạnh tranh với Mỹ.
Trong khi đó, Trung Quốc hiện nay không thể so sánh với Nhật Bản lúc thịnh vượngvề kinh tế, và khoảng cách giữa Trung Quốc và Mỹ cũng lớn hơn khoảng cách giữaMỹ-Nhật Bản trước đây. Việc Trung Quốc giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranhvới Mỹ có thể ví như “mong ước xa hoa.” Mục tiêu hiện thực nhất của Trung Quốchiện này là làm sao nước này không bị suy thoái kinh tế.
Vậy Trung Quốc phải làm sao để có thể sinh tồn trong cuộc cạnh tranh kinh tế vớiMỹ? Một trong những nhiệm vụ ưu tiên và trước mắt là Bắc Kinh cần phá vỡ sự báquyền kinh tế của Mỹ và xây dựng một hệ thống thương mại quốc tế nhiều đồngtiền.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ II, Mỹ đã thành lập được hệ thống tiền tệ thế giớilấy đồng USD làm chủ đạo. GDP các nước trên thế giới đều được tính toán trên cơsở lấy đồng tiền của Mỹ làm cơ sở.
Đồng USD cũng trở thành đồng tiền thanh toán trong thương mại quốc tế. Lợi íchmà sự bá quyền của đồng USD mang lại cho Mỹ nằm ở chỗ tài sản bằng đồng USD màcác nước trên thế giới tích lũy được trong thương mại quốc tế hoặc là được mangtới Mỹ tiêu dùng hoặc là cho người Mỹ vay để tiêu dùng.
Nếu tiêu dùng của Mỹ thấu chi quá nhiều, nước này còn có thể thông qua việc inthêm tiền (thực tế là những giờ giấy lộn) để đổi lấy "vàng nén bạc thỏi" thực sựcủa nước khác, tạo ra cục diện toàn thế giới nuôi nước Mỹ.
Hiện nay, đồng Nhân dân tệ vẫn chưa phải là đồng tiền thanh toán trong thươngmại quốc tế. Trung Quốc đã ký hiệp định hoán đổi tiền tệ lẫn nhau với sáu nướctrên thế giới, trong đó có Hàn Quốc, Indonesia và Argentina, thực hiện thanhtoán bằng đồng bản tệ trong thương mại quốc tế với Nga.
Ngân hàng Thế giới (WB) gần đây cũng đã phát hành một lượng nhỏ trái phiếu đồngNhân dân tệ. Sự nghiệp quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc có thể nói đãđi được những bước nhỏ.
Khác với vị thế quốc tế yếu ớt của đồng Nhân dân tệ, đồng euro đã được sử dụngrộng rãi trong thương mại quốc tế, trở thành đồng tiền thế giới có thể cạnhtranh với đồng USD. Trung Quốc nên lợi dụng thực lực kinh tế của mình để giúpđồng euro, cùng với Nga và EU xây dựng hệ thống tiền tệ thế giới mới, phá vỡ sựlũng đoạn của đồng USD bá quyền.
Xét về mặt công nghệ, ai nắm trong tay công nghệ mới, người đó nắm quyền chủ đạotương lai thế giới. Xem xét lịch sử phát triển của thế giới, có thể thấy rằngbất cứ sự trỗi dậy của một nước lớn nào đều dựa trên cột đỡ kỹ thuật công nghệ.
Thời cổ đại, sở dĩ Trung Quốc dẫn đầu thế giới trong thời gian dài là do TrungQuốc nắm trong tay bốn phát minh lớn (la bàn, kỹ thuật làm giấy, kỹ thuật in ấn,thuốc nổ), và sở hữu kỹ thuật làm gốm, sản xuất tơ lụa. Sự trỗi dậy của Anh xuấtphát từ việc nước này có công nghệ máy hơi nước và đối với Đức là công nghệ chếtạo máy đốt trong.
Trong trường hợp của Mỹ, nước này trỗi dậy bằng công nghệ điện khí, công nghệtin học và công nghệ không gian. Câu hỏi đặt ra là muốn phát triển Trung Quốccần phải dựa vào cái gì? Đương nhiên, Trung Quốc không thể dựa vào lao động giárẻ, cũng không thể nhờ cậy vào sự bùng nổ của thị trường bất động sản.
Câu trả lời cho con đường nâng cao sức cạnh tranh cốt lõi, đảm bảo sự phát triểncủa dân tộc Trung Hoa, thứ nhất nằm ở sự nghiệp phát triển những công nghệ mớichủ đạo tương lai thế giới, thứ hai thuộc về nỗ lực rút ngắn khoảng cách về côngnghệ với Mỹ.
Vậy đâu là các công nghệ mới sẽ chủ đạo tương lai thế giới? Trước hết, đó làcông nghệ năng lượng mới. Hiện nay, nguồn cung cấp năng lượng của thế giới chủyếu đến từ dầu mỏ và than đá. Đây là hai loại năng lượng không thể tái sinh vàcó thể cạn kiệt trong mấy trăm năm, thậm chí là mấy chục năm tới.
Trong tương lai, nước nào nghiên cứu phát triển được loại năng lượng tái sinhthay thế được dầu mỏ và than đá như năng lượng hạt nhân, thủy điện, phong điện,điện Mặt trời, năng lượng sinh học, nước đó có thể nắm trong tay quyền chủ đạothế giới.
Bên cạnh đó, công nghệ động cơ điện cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Tuyệtđại đa số động cơ cơ giới hiện này là chạy bằng nhiên liệu xăng, dầu. Trong khiđó, năng lượng cung cấp cho đa số động cơ mới phát triển tồn tại dưới dạng tíchđiện. Nếu động cơ điện có thể thay thế động cơ xăng dầu và được ứng dụng rộngrãi duy trì hoạt động của ôtô, máy bay, xe tăng và tàu thuyền, ý nghĩa của nó sẽkhông kém quan trọng so với một cuộc cách mạng công nghiệp hàng đầu.
Cuối cùng là công nghệ tái sử dụng tài nguyên. Nguồn tài nguyên của thế giớihiện nay là có hạn, dù là dầu mỏ hay than đá, quặng kim loại, do khai thác vôhạn độ sẽ có ngày cạn kiệt. Nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế, Trung Quốc đangphải "bôn ba" tìm kiếm tài nguyên khắp thế giới. Cho nên, nếu không thể pháttriển công nghệ tái sử dụng tài nguyên, một khi chuỗi cung cấp bị đứt gẫy, sựphát triển kinh tế của Trung Quốc sẽ khó có thể tiếp tục.
Do vậy, muốn tồn tại và duy trì phát triển trong cuộc cạnh tranh với Mỹ, TrungQuốc phải đẩy mạnh đầu tư phát triển công nghệ năng lượng mới, công nghệ động cơđiện và công nghệ tái sử dụng tài nguyên, nhằm đạt được tiến triển mang tính độtphá trước Mỹ. Ai nắm trước được những công nghệ này, người đó sẽ chủ đạo tươnglai thế giới.
Hiện nay, khoảng cách về công nghệ điện khí giữa Mỹ và Trung Quốc là tương đốingắn, nhưng khoảng cách về công nghệ thông tin và công nghệ không gian vẫn rấtlớn. Khi quan hệ Trung-Nhật căng thẳng, người Trung Quốc nhiều lần tự phát tẩychay hàng Nhật, nhưng cho dù quan hệ Trung-Mỹ căng thẳng tới đâu, người dânTrung Quốc cũng không tẩy chay hàng Mỹ. Nguyên nhân rất đơn giản, trong cuộcsống, người Trung Quốc không thể tách rời khỏi những sản phẩm của Mỹ.
Trên phương diện công nghệ không gian, xe hơi của người Trung Quốc lắp đặt hệthống định vị toàn cầu GPS của Mỹ. Ở lĩnh vực công nghệ thông tin, CPU trong máytính của người Trung Quốc bắt buộc phải có con chíp Intel hay AMD do Mỹ sảnxuất, hoặc hệ điều hành, phần mềm văn phòng do hãng Microsoft của Mỹ thiết kế.Mạng Internet là do Mỹ phát minh và Mỹ kiểm soát 9 trong số 11 máy nguồn trêntoàn cầu.
Nếu không vui, người Mỹ có thể cắt mạng nối với Trung Quốc khiến Trung Quốc mấtđi sự liên hệ với thế giới. Người Mỹ cũng có thể điều khiển hệ điều hành khiếnmàn hình máy tính của người Trung Quốc trở nên đen kịt hoặc tác động vào “cửasau” của CPU làm cho hệ thống máy tính của Trung Quốc tê liệt.
Từ đó có thể thấy trong cuộc cạnh tranh hiện nay với Mỹ, Trung Quốc đang trongthế bị động, lúc nào cũng có thể bị "ức hiếp" mà không dám phản kích một cáchcứng rắn. Nguyên nhân không gì khác ngoài việc Mỹ nắm trong tay các công nghệthen chốt và Trung Quốc phải lệ thuộc vào Mỹ, phải nhờ cậy Mỹ trong quá nhiềulĩnh vực.
Ngược lại, những gì mà Mỹ phải lệ thuộc và nhờ cậy Trung Quốc quá ít. Nếu có mộtngày nào đó Trung Quốc giành được chút quyền bá chủ vũ trụ, mạng Internet, điệntử của Mỹ, Trung Quốc mới có thể ra đòn giáng trả bình đẳng khi đối mặt với sựthách thức của Mỹ.
Nhiệm vụ tiếp theo có thể là thành lập Liên minh châu Á, thúc đẩy nhất thể hóakinh tế khu vực. Châu Âu có Liên minh châu Âu (EU), châu phi có Liên minh châuPhi (AU), khu vực Mỹ Latinh cũng có Cộng đồng các nhà nước Mỹ Latin và Caribe.
Hiện nay, trên thế giới chỉ có châu Á là chưa có liên minh thống nhất của riêngmình. Nhân dịp cải cách Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, châu Á được phân phối sốlượng Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, do các nước châu Á đềcử, Trung Quốc có thể khởi xướng việc thành lập liên minh châu Á, tập hợp cácnước Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á và Trung Á dưới một mái nhà chung, tiếp đómời Nga gia nhập, hình thành liên minh kinh tế khu vực thực sự có sức mạnh vàtừng bước thúc đẩy sự nghiệp nhất thể hóa không chỉ về mặt về chính trị, mà cònkinh tế của châu Á.
Trụ sở chính của liên minh châu Á có thể đặt tại Hongkonghay Singapore. Tuy nhiên, cần phải quán triệt nguyên tắc Liên minh châu Á khôngthu nhận thế lực ngoài biên giới châu Á.
Hiện nay, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Brazil được gọi là nhóm BRIC. Mới đây, Nam Phicũng gia nhập nhóm BRIC, nên nhóm này được đổi thành nhóm BRICS. Tất cả thànhviên BRICS đều là các nền kinh tế mới nổi, Trung Quốc nên đẩy mạnh sự hợp tácvới các nền kinh tế mới nổi, tích cực thu nhận thành viên mới có sức ảnh hưởngtrên trường quốc tế để của tổ chức này tiếp cận với nhóm G7 và nhómG20./.
Đối với Mỹ, sự phát triển của bất kỳ quốc gia nào đều là thách thức đối với vaitrò thống trị của nước này. Từ những năm 1950, khi Mỹ chính thức "ngồi" ởvị trí bá chủ kinh tế thế giới tới nay, nước này đã dùng chiến tranh tiền tệ đểloại bỏ mối đe dọa về kinh tế từ Nhật Bản. Nhật từng được coi là nước giữ ngôivị thứ hai thế giới đã trượt dốc trong cuộc cạnh tranh với Mỹ.
Trong khi đó, Trung Quốc hiện nay không thể so sánh với Nhật Bản lúc thịnh vượngvề kinh tế, và khoảng cách giữa Trung Quốc và Mỹ cũng lớn hơn khoảng cách giữaMỹ-Nhật Bản trước đây. Việc Trung Quốc giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranhvới Mỹ có thể ví như “mong ước xa hoa.” Mục tiêu hiện thực nhất của Trung Quốchiện này là làm sao nước này không bị suy thoái kinh tế.
Vậy Trung Quốc phải làm sao để có thể sinh tồn trong cuộc cạnh tranh kinh tế vớiMỹ? Một trong những nhiệm vụ ưu tiên và trước mắt là Bắc Kinh cần phá vỡ sự báquyền kinh tế của Mỹ và xây dựng một hệ thống thương mại quốc tế nhiều đồngtiền.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ II, Mỹ đã thành lập được hệ thống tiền tệ thế giớilấy đồng USD làm chủ đạo. GDP các nước trên thế giới đều được tính toán trên cơsở lấy đồng tiền của Mỹ làm cơ sở.
Đồng USD cũng trở thành đồng tiền thanh toán trong thương mại quốc tế. Lợi íchmà sự bá quyền của đồng USD mang lại cho Mỹ nằm ở chỗ tài sản bằng đồng USD màcác nước trên thế giới tích lũy được trong thương mại quốc tế hoặc là được mangtới Mỹ tiêu dùng hoặc là cho người Mỹ vay để tiêu dùng.
Nếu tiêu dùng của Mỹ thấu chi quá nhiều, nước này còn có thể thông qua việc inthêm tiền (thực tế là những giờ giấy lộn) để đổi lấy "vàng nén bạc thỏi" thực sựcủa nước khác, tạo ra cục diện toàn thế giới nuôi nước Mỹ.
Hiện nay, đồng Nhân dân tệ vẫn chưa phải là đồng tiền thanh toán trong thươngmại quốc tế. Trung Quốc đã ký hiệp định hoán đổi tiền tệ lẫn nhau với sáu nướctrên thế giới, trong đó có Hàn Quốc, Indonesia và Argentina, thực hiện thanhtoán bằng đồng bản tệ trong thương mại quốc tế với Nga.
Ngân hàng Thế giới (WB) gần đây cũng đã phát hành một lượng nhỏ trái phiếu đồngNhân dân tệ. Sự nghiệp quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc có thể nói đãđi được những bước nhỏ.
Khác với vị thế quốc tế yếu ớt của đồng Nhân dân tệ, đồng euro đã được sử dụngrộng rãi trong thương mại quốc tế, trở thành đồng tiền thế giới có thể cạnhtranh với đồng USD. Trung Quốc nên lợi dụng thực lực kinh tế của mình để giúpđồng euro, cùng với Nga và EU xây dựng hệ thống tiền tệ thế giới mới, phá vỡ sựlũng đoạn của đồng USD bá quyền.
Xét về mặt công nghệ, ai nắm trong tay công nghệ mới, người đó nắm quyền chủ đạotương lai thế giới. Xem xét lịch sử phát triển của thế giới, có thể thấy rằngbất cứ sự trỗi dậy của một nước lớn nào đều dựa trên cột đỡ kỹ thuật công nghệ.
Thời cổ đại, sở dĩ Trung Quốc dẫn đầu thế giới trong thời gian dài là do TrungQuốc nắm trong tay bốn phát minh lớn (la bàn, kỹ thuật làm giấy, kỹ thuật in ấn,thuốc nổ), và sở hữu kỹ thuật làm gốm, sản xuất tơ lụa. Sự trỗi dậy của Anh xuấtphát từ việc nước này có công nghệ máy hơi nước và đối với Đức là công nghệ chếtạo máy đốt trong.
Trong trường hợp của Mỹ, nước này trỗi dậy bằng công nghệ điện khí, công nghệtin học và công nghệ không gian. Câu hỏi đặt ra là muốn phát triển Trung Quốccần phải dựa vào cái gì? Đương nhiên, Trung Quốc không thể dựa vào lao động giárẻ, cũng không thể nhờ cậy vào sự bùng nổ của thị trường bất động sản.
Câu trả lời cho con đường nâng cao sức cạnh tranh cốt lõi, đảm bảo sự phát triểncủa dân tộc Trung Hoa, thứ nhất nằm ở sự nghiệp phát triển những công nghệ mớichủ đạo tương lai thế giới, thứ hai thuộc về nỗ lực rút ngắn khoảng cách về côngnghệ với Mỹ.
Vậy đâu là các công nghệ mới sẽ chủ đạo tương lai thế giới? Trước hết, đó làcông nghệ năng lượng mới. Hiện nay, nguồn cung cấp năng lượng của thế giới chủyếu đến từ dầu mỏ và than đá. Đây là hai loại năng lượng không thể tái sinh vàcó thể cạn kiệt trong mấy trăm năm, thậm chí là mấy chục năm tới.
Trong tương lai, nước nào nghiên cứu phát triển được loại năng lượng tái sinhthay thế được dầu mỏ và than đá như năng lượng hạt nhân, thủy điện, phong điện,điện Mặt trời, năng lượng sinh học, nước đó có thể nắm trong tay quyền chủ đạothế giới.
Bên cạnh đó, công nghệ động cơ điện cũng đóng vai trò hết sức quan trọng. Tuyệtđại đa số động cơ cơ giới hiện này là chạy bằng nhiên liệu xăng, dầu. Trong khiđó, năng lượng cung cấp cho đa số động cơ mới phát triển tồn tại dưới dạng tíchđiện. Nếu động cơ điện có thể thay thế động cơ xăng dầu và được ứng dụng rộngrãi duy trì hoạt động của ôtô, máy bay, xe tăng và tàu thuyền, ý nghĩa của nó sẽkhông kém quan trọng so với một cuộc cách mạng công nghiệp hàng đầu.
Cuối cùng là công nghệ tái sử dụng tài nguyên. Nguồn tài nguyên của thế giớihiện nay là có hạn, dù là dầu mỏ hay than đá, quặng kim loại, do khai thác vôhạn độ sẽ có ngày cạn kiệt. Nhằm duy trì tăng trưởng kinh tế, Trung Quốc đangphải "bôn ba" tìm kiếm tài nguyên khắp thế giới. Cho nên, nếu không thể pháttriển công nghệ tái sử dụng tài nguyên, một khi chuỗi cung cấp bị đứt gẫy, sựphát triển kinh tế của Trung Quốc sẽ khó có thể tiếp tục.
Do vậy, muốn tồn tại và duy trì phát triển trong cuộc cạnh tranh với Mỹ, TrungQuốc phải đẩy mạnh đầu tư phát triển công nghệ năng lượng mới, công nghệ động cơđiện và công nghệ tái sử dụng tài nguyên, nhằm đạt được tiến triển mang tính độtphá trước Mỹ. Ai nắm trước được những công nghệ này, người đó sẽ chủ đạo tươnglai thế giới.
Hiện nay, khoảng cách về công nghệ điện khí giữa Mỹ và Trung Quốc là tương đốingắn, nhưng khoảng cách về công nghệ thông tin và công nghệ không gian vẫn rấtlớn. Khi quan hệ Trung-Nhật căng thẳng, người Trung Quốc nhiều lần tự phát tẩychay hàng Nhật, nhưng cho dù quan hệ Trung-Mỹ căng thẳng tới đâu, người dânTrung Quốc cũng không tẩy chay hàng Mỹ. Nguyên nhân rất đơn giản, trong cuộcsống, người Trung Quốc không thể tách rời khỏi những sản phẩm của Mỹ.
Trên phương diện công nghệ không gian, xe hơi của người Trung Quốc lắp đặt hệthống định vị toàn cầu GPS của Mỹ. Ở lĩnh vực công nghệ thông tin, CPU trong máytính của người Trung Quốc bắt buộc phải có con chíp Intel hay AMD do Mỹ sảnxuất, hoặc hệ điều hành, phần mềm văn phòng do hãng Microsoft của Mỹ thiết kế.Mạng Internet là do Mỹ phát minh và Mỹ kiểm soát 9 trong số 11 máy nguồn trêntoàn cầu.
Nếu không vui, người Mỹ có thể cắt mạng nối với Trung Quốc khiến Trung Quốc mấtđi sự liên hệ với thế giới. Người Mỹ cũng có thể điều khiển hệ điều hành khiếnmàn hình máy tính của người Trung Quốc trở nên đen kịt hoặc tác động vào “cửasau” của CPU làm cho hệ thống máy tính của Trung Quốc tê liệt.
Từ đó có thể thấy trong cuộc cạnh tranh hiện nay với Mỹ, Trung Quốc đang trongthế bị động, lúc nào cũng có thể bị "ức hiếp" mà không dám phản kích một cáchcứng rắn. Nguyên nhân không gì khác ngoài việc Mỹ nắm trong tay các công nghệthen chốt và Trung Quốc phải lệ thuộc vào Mỹ, phải nhờ cậy Mỹ trong quá nhiềulĩnh vực.
Ngược lại, những gì mà Mỹ phải lệ thuộc và nhờ cậy Trung Quốc quá ít. Nếu có mộtngày nào đó Trung Quốc giành được chút quyền bá chủ vũ trụ, mạng Internet, điệntử của Mỹ, Trung Quốc mới có thể ra đòn giáng trả bình đẳng khi đối mặt với sựthách thức của Mỹ.
Nhiệm vụ tiếp theo có thể là thành lập Liên minh châu Á, thúc đẩy nhất thể hóakinh tế khu vực. Châu Âu có Liên minh châu Âu (EU), châu phi có Liên minh châuPhi (AU), khu vực Mỹ Latinh cũng có Cộng đồng các nhà nước Mỹ Latin và Caribe.
Hiện nay, trên thế giới chỉ có châu Á là chưa có liên minh thống nhất của riêngmình. Nhân dịp cải cách Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, châu Á được phân phối sốlượng Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, do các nước châu Á đềcử, Trung Quốc có thể khởi xướng việc thành lập liên minh châu Á, tập hợp cácnước Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á, Tây Á và Trung Á dưới một mái nhà chung, tiếp đómời Nga gia nhập, hình thành liên minh kinh tế khu vực thực sự có sức mạnh vàtừng bước thúc đẩy sự nghiệp nhất thể hóa không chỉ về mặt về chính trị, mà cònkinh tế của châu Á.
Trụ sở chính của liên minh châu Á có thể đặt tại Hongkonghay Singapore. Tuy nhiên, cần phải quán triệt nguyên tắc Liên minh châu Á khôngthu nhận thế lực ngoài biên giới châu Á.
Hiện nay, Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Brazil được gọi là nhóm BRIC. Mới đây, Nam Phicũng gia nhập nhóm BRIC, nên nhóm này được đổi thành nhóm BRICS. Tất cả thànhviên BRICS đều là các nền kinh tế mới nổi, Trung Quốc nên đẩy mạnh sự hợp tácvới các nền kinh tế mới nổi, tích cực thu nhận thành viên mới có sức ảnh hưởngtrên trường quốc tế để của tổ chức này tiếp cận với nhóm G7 và nhómG20./.
Hà Ngọc (TTXVN/Vietnam+)
