Trong bài viết đăng trên China Daily, Giáo sư John Gong, Đại học Kinh tế và thương mại đối ngoại ở Bắc Kinh, cho rằng ngay cả trước khi căng thẳng địa chính trị gần đây bùng phát, những vết nứt đã bắt đầu xuất hiện trong hệ thống tiền tệ toàn cầu do đồng USD thống trị.
Lý do một phần xuất phát từ sự trỗi dậy của Trung Quốc như một cường quốc kinh tế. Nhờ đó, đồng nhân dân tệ dần dần thâm nhập vào hệ thống thương mại toàn cầu, một phần nhờ vào nỗ lực quốc tế hóa của Trung Quốc.
Theo truyền thống, vị thế toàn cầu của một loại tiền tệ được đo lường bằng vai trò của nó như một loại tiền tệ dự trữ, thanh toán và tài trợ. Trên cả ba phương diện này, đồng nhân dân tệ đã liên tục đạt được những bước tiến ấn tượng.
Theo báo cáo năm 2025 của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC tức ngân hàng trung ương), đồng nhân dân tệ hiện là loại tiền tệ được sử dụng nhiều thứ ba trên thế giới cho hoạt động tài trợ và thanh toán thương mại, loại tiền tệ được sử dụng nhiều thứ ba cho các khoản thanh toán xuyên biên giới và có trọng lượng lớn thứ ba trong rổ quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), chỉ đứng sau đồng USD và đồng euro.
Hai yếu tố đã thúc đẩy hơn nữa sự phân mảnh này của hệ thống tiền tệ toàn cầu. Một là sự xuất hiện của các loại tiền kỹ thuật số dựa trên công nghệ blockchain.
Bitcoin và hàng trăm loại tiền kỹ thuật số không chủ quyền khác đã được sử dụng trong khối lượng lớn giao dịch trên khắp thế giới, mặc dù dường như không ai có thể định lượng được quy mô chính xác.
Các ngân hàng trung ương lớn không đứng ngoài cuộc trước những thay đổi mang tính bước ngoặt này. Họ đang chạy đua để khởi động các sáng kiến tiền tệ kỹ thuật số của riêng mình để bắt kịp với cuộc cách mạng kỹ thuật số trong lĩnh vực tiền tệ.
Ví dụ, PBoC và Cơ quan Tiền tệ Hong Kong đã hợp tác với một số ngân hàng trung ương ở khu vực vùng Vịnh để triển khai dự án mBridge đầy tham vọng, về cơ bản là một hệ thống thanh toán liên ngân hàng trung ương dựa trên công nghệ blockchain để hỗ trợ các giao dịch bằng nhiều loại tiền tệ khác nhau.
Yếu tố khác là địa chính trị. Giữa những căng thẳng leo thang ở nhiều khu vực khác nhau, nhiều quốc gia muốn sử dụng đồng tiền của mình để thanh toán thương mại.
Điều này được thể hiện rõ nhất qua sáng kiến tiền tệ thay thế đang được nhóm BRICS nghiên cứu. Vàng một lần nữa nổi lên như một tài sản quan trọng đối với nhiều quốc gia đang tìm cách giảm thiểu rủi ro giữa những căng thẳng địa chính trị.
Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cũng đã góp phần vào xu hướng phân mảnh tiền tệ. Nhiều lệnh trừng phạt mà họ áp đặt lên một số quốc gia, đặc biệt là các quốc gia sản xuất dầu lớn như Nga và Iran, và việc phương Tây tịch thu tài sản của Nga sau khi xung đột ở Ukraine bùng nổ, đã làm suy yếu vị thế toàn cầu của đồng USD và đồng euro. Ngày nay, ngay cả tài sản của công dân tư nhân thuộc các quốc gia bị trừng phạt cũng có nguy cơ bị tịch thu.
Như cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen từng chỉ ra, các lệnh trừng phạt của Mỹ đã thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm các phương thức giao dịch tài chính thay thế không sử dụng đồng USD.
Tổng thống Mỹ Donald Trump không thích để đồng USD mất vị thế. Ông từng đe dọa áp thuế 100% đối với các quốc gia tham gia vào hệ thống tiền tệ BRICS mới. Nhưng chính việc sử dụng đồng USD như một vũ khí chính trị đã khiến các quốc gia khác không còn muốn sử dụng đồng tiền này nữa.
Đến năm 2026, sự chuyển dịch khỏi hệ thống hoàn toàn dựa vào đồng USD có thể sẽ không diễn ra đột ngột, nhưng nó sẽ trở nên có hệ thống hơn. Điều thay đổi không phải là sự thống trị biến mất chỉ sau một đêm, mà là sự bình thường hóa ngày càng tăng của việc sử dụng các lựa chọn thay thế song song với đồng USD.
Phải mất nhiều thập kỷ để lật đổ một đồng tiền thống trị. Ví dụ, đồng bảng Anh vẫn được sử dụng rộng rãi ngay cả nhiều thập kỷ sau khi Vương quốc Anh không còn ở thời kỳ hoàng kim. Vì vậy, đồng USD vẫn sẽ là đồng tiền thống trị nhất thế giới trong nhiều năm tới.
Tuy nhiên, cả đồng USD và đồng euro có thể sẽ mất khoảng 1% thị phần trong hệ thống tiền tệ toàn cầu vào năm 2026. Đồng nhân dân tệ của Trung Quốc sẽ tiếp tục thâm nhập vào hệ thống tiền tệ toàn cầu, nhưng với tốc độ từ từ./.
Đồng nhân dân tệ tăng giá mạnh nhất kể từ năm 2023
Theo các nhà giao dịch am hiểu thị trường, sau khi tỷ giá trong nước vượt ngưỡng 7 nhân dân tệ/USD, các ngân hàng lớn của Trung Quốc đã gia tăng mua vào USD.
