Năm 2025, ngành thép đối mặt với những thách thức lớn khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng thấp, chủ nghĩa bảo hộ lan rộng. Tại thị trường nội địa, dù có sự phục hồi nhưng áp lực từ rào cản thương mại tại các thị trường lớn vẫn là bài toán khó.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp ngành thép đã nỗ lực đạt được kết quả vượt bậc cả về doanh thu, lợi nhuận, sản lượng và thu nhập người lao động.
Trước thềm Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, ông Phạm Công Thảo, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNSteel) đã có một số trao đổi với phóng viên VietnamPlus về những định hướng của doanh nghiệp trong năm 2026, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.
Ba động lực cho kỳ vọng bứt phá năm 2026
- Năm 2025, bức tranh kinh tế Việt Nam đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Với ngành thép, xin ông chia sẻ những kết quả nổi bật của Tổng Công ty trong năm vừa qua?
Ông Phạm Công Thảo: Trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ, ngành Thép cũng là một trong những ngành được thụ hưởng lợi ích từ sự tăng trưởng đó, đồng thời cũng chủ động đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của đất nước.
Theo số liệu của Hiệp hội thép Việt Nam (VSA), năm 2025 tổng các sản phẩm sản xuất trong nước đạt trên 32 triệu tấn, tăng trưởng 9,6% so với cùng kỳ năm 2024. Tiêu thụ đạt 31,6 triệu tấn, tăng trưởng 8,7% so với cùng kỳ năm trước, đây là những con số tích cực; đặc biệt nhu cầu thị trường trong nước có sự tăng trưởng vượt trội, có những sản phẩm nhu cầu tăng trưởng từ 15-20%.
Tuy vậy, năm vừa qua, hoạt động xuất khẩu sắt thép bị ảnh hưởng nhiều, sản lượng xuất khẩu giảm mạnh gần 22% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu chỉ giảm khoảng 15%, tiếp tục tạo sức ép lên thị trường trong nước. Đây là nguyên nhân dẫn đến tăng trưởng tiêu thụ thép 2025 (8,7%) chưa cao như kỳ vọng.
- Thị trường trong nước là “trụ đỡ” cho sản xuất-kinh doanh của các doanh nghiệp ngành thép, vậy những nhận định của ông về năm 2026 như thế nào? Những yếu tố nào có thể đem lại cơ hội tốt cho các doanh nghiệp?
Ông Phạm Công Thảo: Bức tranh năm 2026 được nhìn nhận khá tích cực, thể hiện ở mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số mà Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã đề ra (cao hơn cả năm 2025). Để đạt được mức tăng trưởng cao như vậy phải quyết tâm triển khai đồng bộ các giải pháp, từ việc điều hành chính sách kinh tế vĩ mô đến thúc đẩy tăng trưởng của tất cả các ngành, lĩnh vực kinh tế trong cả nước, cũng như nỗ lực từ các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp trong cả nước.
Trong bối cảnh đó, ngành thép tiếp tục là ngành được thụ hưởng các lợi ích từ quá trình thúc đẩy tăng trưởng. Có 3 động lực chính tác động tích cực tới nhu cầu thép trong nước.
Để đạt được mức tăng trưởng 2 con số phải quyết tâm triển khai đồng bộ các giải pháp, từ việc điều hành chính sách kinh tế vĩ mô đến thúc đẩy tăng trưởng của tất cả các ngành, lĩnh vực và nỗ lực từ các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp trong cả nước.
Đầu tiên là chính sách giải ngân đầu tư công của Chính phủ vào các dự án cơ sở hạ tầng (cầu, đường, trường, trạm…) tạo nền móng cho tăng trưởng và các dự án phục vụ cộng đồng (nhà ở xã hội…) đều là những hạng mục cần đến thép.
Tiếp theo là Nghị quyết 68-NQ/TW thúc đẩy kinh tế tư nhân cùng với các hoạt động đầu tư trong lĩnh vực bất động sản, xây dựng công trình, nhà ở thương mại… sẽ là yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ thép trong năm 2026 và cuối cùng là nỗ lực của Chính phủ trong việc duy trì lãi suất thấp sẽ tạo điều kiện kích thích tiêu dùng trong dân cũng sẽ là 1 yếu tố bổ trợ cho nhu cầu thép trong nước.
Kết thúc tháng 1/2026, tiêu thụ thép đang cho thấy những dấu hiệu khả quan để kỳ vọng cho một năm có nhiều khởi sắc cho ngành thép.
- Vậy Tổng công ty Thép Việt Nam đã đề ra các mục tiêu tăng trưởng như thế nào nhằm đón đầu sự phát triển 2 con số đối với chỉ tiêu GDP giai đoạn 2026-2030?
Ông Phạm Công Thảo: Với ngành thép nói chung, mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong 5 năm tới sẽ là cơ hội vàng cho các doanh nghiệp vì theo kinh nghiệm từ các nước, những giai đoạn đầu của quá trình phát triển kinh tế, tăng trưởng tiêu thụ thép thường lớn hơn tốc độ tăng trưởng GDP. Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì vậy hoàn toàn có thể kỳ vọng tăng trưởng nhu cầu nội địa sẽ cao hơn GDP. Tuy vậy, sẽ cần kiểm soát tốt tác động từ hoạt động xuất nhập khẩu tới ngành thép trong nước.
Là một doanh nghiệp Nhà nước, Tổng Công ty Thép Việt Nam (gồm gần 40 công ty con và công ty liên kết) trong thời gian qua đã tích cực đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Đặc biệt năm 2025, sản xuất tiêu thụ thép của Tổng công ty đạt gần 4 triệu tấn thép các loại, tăng trưởng trên 12% so với cùng kỳ và tăng cao hơn mức bình quân của ngành thép, cung cấp kịp thời các sản phẩm thép chất lượng cao cho nền kinh tế.
Tuy vậy, Tổng công ty vẫn đang trong quá trình tái cơ cấu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh theo đề án được duyệt, trong đó sẽ tiếp tục thoái vốn hoặc dừng hoạt động một số doanh nghiệp quy mô nhỏ, kém hiệu quả, không trong lĩnh vực cốt lõi… do vậy phần nào cũng ảnh hưởng tới tổng công suất và khả năng tăng trưởng trong ngắn và trung hạn.
Để bù đắp công suất mất đi trong quá trình tái cơ cấu, Tổng Công ty đang xây dựng kế hoạch đầu tư các dự án mới sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường đảm bảo khả năng cạnh tranh và yêu cầu phát triển bền vững trong tương lai.
Dù bị tác động từ hoạt động tái cơ cấu, thoái vốn, Tổng công ty tiếp tục đặt mục tiêu phát huy tối đa công suất sản xuất (phát huy trên 90% công suất thiết bị) trong năm 2026, phấn đấu có tăng trưởng ở mức cao nhất, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của đất nước.
- Có thể nói ngành thép là “bánh mì” của ngành công nghiệp. Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, vậy với vai trò là “cánh chim đầu đàn” của ngành thép, Tổng Công ty đã có những định hướng như thế nào nhằm đáp ứng các mục tiêu đề ra và thực hiện thắng lợi Nghị quyết trên?
Ông Phạm Công Thảo: Nghị quyết 79-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế. Để giữ vai trò chủ đạo, kinh tế Nhà nước sẽ phải nắm những ngành, lĩnh vực quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh, quốc phòng và ổn định chính trị. Như vậy, cần xác định những ngành, lĩnh vực nào kinh tế Nhà nước cần nắm vai trò chủ đạo để tập trung, dồn lực cho những ngành đó.
Đối với nhiều quốc gia, ngành thép được xem là một trong những ngành công nghiệp cơ bản, nền tảng cho sự phát triển của nền kinh tế và của nhiều ngành công nghiệp phụ trợ khác. Ví dụ điển hình là Trung Quốc, phần lớn các doanh nghiệp thép lớn của nước này là doanh nghiệp nhà nước; hay như Hàn Quốc, Nhật Bản thì chính phủ vẫn nắm tỷ lệ vốn cao trong những doanh nghiệp ngành thép.
Nếu xác định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ngành thép, đây sẽ là cơ hội để Tổng Công ty phát triển và đóng góp tích cực hơn vào quá trình phát triển kinh tế của đất nước.
Đối với Việt Nam, trong những năm đầu đổi mới, ngành thép vẫn được xem là ngành công nghiệp cơ bản, quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, khi đó nói về ngành thép là nói đến Tổng Công ty Thép Việt Nam. Tuy vậy, quá trình mở cửa kinh tế đã đa dạng hóa cơ cấu sở hữu trong ngành. Hiện nay chỉ còn Tổng Công ty Thép Việt Nam là doanh nghiệp Nhà nước trong ngành thép với thị phần chỉ còn khoảng 16%; thị phần lớn nhất trong ngành thép hiện thuộc về thành phần kinh tế tư nhân, theo sau là kinh tế đầu tư nước ngoài.
Trong những giai đoạn phát triển gần đây, định hướng kinh tế Nhà nước trong ngành thép chưa thực sự rõ ràng. Với nghị quyết 79-NQ/TW, Tổng Công ty hy vọng Nhà nước sẽ xác định rõ ràng hơn vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong ngành thép để có các chính sách phát triển phù hợp.
Nếu xác định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ngành thép thì đây sẽ là cơ hội để Tổng Công ty phát triển và đóng góp tích cực hơn vào quá trình phát triển kinh tế của đất nước.
Trên cơ sở đó Tổng công ty sẽ tập trung đầu tư phát triển các sản phẩm chất lượng cao, các sản phẩm còn phụ thuộc nhập khẩu, các sản phẩm đảm bảo an ninh, quốc phòng, các sản phẩm tự chủ công nghiệp mà các doanh nghiệp khác không làm.
Hiện nay, trong chiến lược phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến 2035, Tổng công ty tiếp tục đặt mục tiêu nằm trong top 3 doanh nghiệp sản xuất thép lớn nhất của cả nước, duy trì vị thế tiên phong trong ngành thép, tiếp tục đầu tư phát triển, nâng cao hiệu quả để đóng góp tích cực hơn vào quá trình tăng trưởng của nền kinh tế.
Chủ động ứng phó làn sóng bảo hộ và chuyển đổi "Xanh"
- Ông đánh giá thế nào về cơ hội xuất khẩu thép trong năm 2026 và các giải pháp để Việt Nam có thể giảm thiểu các biện pháp chống bán phá giá, nâng cao tiêu thụ của ngành tại thị trường quốc tế?
Ông Phạm Công Thảo: Thực tế những năm gần đây, xu hướng bảo hộ ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt sau khi Hoa Kỳ đảo chiều chính sách thương mại, tăng cường áp thuế với hàng nhập khẩu, kéo theo làn sóng bảo hộ thị trường của các nước khác, dẫn tới hoạt động xuất khẩu của Việt Nam bị tác động mạnh.
Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã và đang hỗ trợ rất tích cực cho ngành thép trong công tác phòng vệ thương mại cũng như kháng kiện với các cơ quan nước ngoài về các vụ việc chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với thép Việt Nam ở nước ngoài. Trong đó một số vụ việc đã nhận được những kết luận thuận lợi cho phía Việt Nam nếu được giải trình tốt, chứng minh doanh nghiệp không bán phá giá, không hưởng trợ cấp khi xuất khẩu.
Năm 2026, nhiều khả năng các nước sẽ tiếp tục chính sách này để bảo hộ thị trường của họ và ảnh hưởng tiêu cực tới khả năng xuất khẩu thép của Việt Nam. Tổng công ty Thép sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Hiệp Hội Thép Việt Nam (VSA) và các doanh nghiệp trong ngành để làm việc với các nước nhằm hạn chế tốt nhất những chính sách bất lợi cho các doanh nghiệp trong nước khi xuất khẩu.
Ngoài ra, hiện nay nhiều nước phát triển như EU bắt đầu áp dụng thuế carbon đối với thép nhập khẩu, đây cũng có thể coi là một trong những hàng rào kỹ thuật hạn chế nhập khẩu, do vậy các doanh nghiệp trong nước cũng phải từng bước tiến tới sản xuất Xanh, sản xuất sạch để có thể thâm nhập các thị trường phát triển.
Về hoạt động nhập khẩu, thép nhập khẩu hiện vẫn là nguồn áp lực cạnh tranh lớn với thép sản xuất trong nước. Trong thời gian qua, chúng ta cũng áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại trong WTO để hạn chế bớt tình trạng thép nhập khẩu bán phá giá trong nước, tuy vậy lượng nhập khẩu còn rất lớn.
VNSteel xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về quản trị nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động, phát huy tối đa nội lực, bám sát tinh thần của Nghị quyết 79-NQ/TW, đặc biệt cần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” để đẩy mạnh sản xuất-kinh doanh.
Hiện Tổng Công ty cũng đang phối hợp với Hiệp hội Thép Việt Nam và các doanh nghiệp trong ngành làm việc với Bộ Công Thương để có các chính sách phù hợp bảo vệ được thị trường trong nước trước làn sóng thép giá rẻ từ nước ngoài thâm nhập vào Việt Nam.
- Trước thềm Xuân Bính Ngọ năm 2026, để chuẩn bị bước vào một giai đoạn phát triển mới, Tổng Công ty đã xây dựng các kế hoạch phát triển như thế nào?
Ông Phạm Công Thảo: Trong không khí chào mừng thành công của Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng hành cùng kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Tổng công ty sẽ quyết tâm và nỗ lực hết sức trong hoạt động sản xuất-kinh doanh để đạt được tăng trưởng cao trong năm 2026, đóng góp tích cực vào tăng trưởng của nền kinh tế.
Trong đó, VNSteel xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ về quản trị nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động, phát huy tối đa nội lực, bám sát tinh thần của Nghị quyết 79-NQ/TW, đặc biệt cần “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” để đẩy mạnh sản xuất-kinh doanh, triển khai đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả hoạt động.
Chúng tôi tin tưởng, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Chính phủ và quyết tâm của doanh nghiệp, Tổng công ty Thép Việt Nam sẽ đạt được mức tăng trưởng cao trong năm 2026 và các năm tiếp theo, đóng góp tích cực vào hành trình vươn mình của dân tộc.
- Xin trân trọng cảm ơn ông./.