Bánh tráng Cù lao Mây – một đặc sản nổi tiếng của làng nghề có lịch sử hơn 100 năm của xã Lục Sỹ Thành, tỉnh Vĩnh Long.
Làng nghề truyền thống này hiện có 71 hộ sản xuất; trong đó, 14 hộ tham gia hợp tác xã với 2 hộ có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP.
Làng nghề hoạt động quanh năm nhưng nhộn nhịp nhất vào dịp Tết Nguyên đán. Những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, các bếp lò nơi đây đỏ lửa từ 4-5 giờ sáng để kịp tráng bánh theo đơn đặt hàng, tranh thủ trời nắng để phơi bánh đạt chất lượng.
Người tráng, người phơi làm việc liên tục, tạo nên không khí lao động sản xuất ở làng nghề trăm năm tuổi thật nhộn nhịp, khẩn trương.
Cùng với việc duy trì sản xuất truyền thống, làng nghề đang được tăng cường đầu tư máy móc, hỗ trợ xúc tiến thương mại và mở rộng kênh tiêu thụ, tạo động lực làm mới thương hiệu bánh tráng Cù lao Mây trong chuỗi giá trị hiện đại.
Những ngày giáp Tết, không khí sản xuất tại làng nghề bánh tráng Cù lao Mây càng trở nên sôi động hơn. Từ tờ mờ sáng, người dân đã thức dậy chuẩn bị bột, nhóm bếp, bắt đầu cho những mẻ bánh đầu tiên trong ngày.
Mùa Tết không gian lao động sản xuất ở làng nghề rất đặc trưng riêng, với sắc đỏ rực màu từ các gian bếp, hương bột gạo và mùi thơm của bánh mới ra lò hòa quyện. Khi nắng lên cao là lúc làng nghề rộn ràng âm thanh tiếng bánh lách tách trên giàn phơi càng làm không khí thêm rộn rã.
Dù là công việc quen thuộc hằng ngày, nhưng mọi hoạt động ở làng nghề tất bật hơn để đáp ứng nhu cầu tăng cao dịp Tết đến, Xuân về.
Tại cơ sở bánh tráng Lệ Hằng, nhờ tham gia vào hợp tác xã và có sản phẩm đạt OCOP, nhờ vậy thương hiệu ngày càng được khẳng định, vươn xa. Dịp Tết này, cơ sở bánh tráng Lệ Hằng nhận đơn hàng từ rất sớm, nên các bếp lò hoạt động liên tục từ sáng đến xế trưa để kịp giao hàng.
Năm nay, mỗi ngày cơ sở sản xuất gần 1.000 bánh, phải thuê thêm 2 lao động thời vụ để bắt đầu vào sản xuất cao điểm từ cuối tháng 10 âm lịch.
Bà Nguyễn Thị Lệ Hằng chủ cơ sở cho biết ngày thường mỗi hộ sản xuất khoảng 200-300 bánh, vào mùa Tết, sản lượng tăng lên 800-1.000 bánh/ngày tùy quy mô từng hộ.
Những ngày qua, cơ sở của bà đã giao mấy chục ngàn bánh cho khách các nơi. Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, cơ sở phải hoạt động đến hết ngày 29 tháng chạp âm lịch mới xong hết các đơn hàng đã nhận.
Lò bánh tráng Tuyết Mai là một trong những cơ sở có nhiều năm kinh nghiệm sản xuất bánh tráng nhúng và bánh nem ở làng nghề Cù lao Mây. Ông Nguyễn Thanh Kiếm, đại diện cơ sở cho biết, lò bánh tráng bắt đầu chuẩn bị hàng Tết từ tháng 10 âm lịch, hoạt động đến ngày 27-28 tháng Chạp và tiếp tục sản xuất sau Tết khi có đơn hàng. Bình quân mỗi ngày, cơ sở sản xuất khoảng 1.000 bánh, duy trì liên tục để bảo đảm tiến độ giao hàng.
Ông Kiếm cho biết trong quy trình sản xuất, công đoạn tráng bánh thường do phụ nữ đảm nhận vì đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo để tạo ra những chiếc bánh tròn đều, đạt độ dày chuẩn.
Các khâu phơi, trở giàn và xếp bánh chủ yếu do nam giới thực hiện do phải làm việc trực tiếp ngoài trời nắng. Gia đình có đông lao động thì tự phân công đảm nhiệm, những hộ thiếu nhân lực phải thuê thêm người làm theo thời vụ.
Nghề làm bánh tráng ở Cù Lao Mây được truyền từ đời này sang đời khác, song do điều kiện kinh tế và hoàn cảnh từng gia đình, nên số cơ sở duy trì sản xuất có xu hướng giảm dần.
Tuy nhiên, do là nghề cha truyền con nối nên người dân trong làng nghề hầu như đều thành thạo ít nhất một công đoạn, người giỏi tráng bánh, người quen phơi, cùng nhau giữ gìn “bí quyết” và kỹ thuật truyền thống. Nhờ vậy, nghề làm bánh tráng không chỉ duy trì sinh kế cho các hộ sản xuất mà còn góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương.
Chị Nguyễn Thị Phượng (xã Lục Sỹ Thành) cho biết mỗi ngày chị làm việc từ hơn 5 giờ đến khoảng 14 giờ, trung bình tráng khoảng 500 bánh, với tiền công 30.000 đồng/100 bánh, nên nguồn thu nhập khá và ổn định.
Đặc biệt, vào dịp Tết, dù công việc nhiều hơn nhưng bù lại có thu nhập cao hơn để gia đình đón Tết sung túc hơn. Với lịch sử hơn 100 năm tuổi, làng nghề bánh tráng Cù lao Mây có nhiều gia đình ba thế hệ gắn bó, quyết tâm gìn giữ và phát triển nghề.
Bên cạnh việc giữ phương thức sản xuất thủ công, người dân làng nghề cũng chủ động cải tiến quy trình, đa dạng sản phẩm, nâng cao chất lượng. Về mặt nguyên liệu bánh tráng được làm từ bột gạo nguyên chất, kết hợp nguyên liệu địa phương như lá dứa, dừa khô, ớt…, các khâu tráng bánh, phơi bánh vẫn phải sản xuất thủ công.
Tuy nhiên, những năm gần đây, một số khâu như xay bột, cắt bánh, đóng gói đã dần có sự hỗ trợ của máy móc. Các cơ sở cũng bắt đầu mở rộng sản xuất nhiều loại bánh tráng đa dạng, như: bánh tráng nhúng, bánh ngọt, bánh mặn, bánh béo nước cốt dừa, bánh ớt, bánh nem, bánh nướng, bánh dẻo sữa.
Bà Trần Thị Thúy Liễu (xã Lục Sỹ Thành), chủ cơ sở bánh tráng Thúy Liễu, một trong những hộ tích cực đổi mới phương thức sản xuất và đa dạng sản phẩm.
Cơ sở đã phát triển nhiều dòng sản phẩm mới, đầu tư máy xay bột, máy hút chân không để rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí. Hiện cơ sở có 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, chủ động tham gia hội chợ, xúc tiến thương mại và kết hợp đón khách tham quan làng nghề.
Bà Liễu cho biết nhờ được hỗ trợ về kỹ năng quảng bá, sản phẩm ngày càng được thị trường đón nhận. Dịp Tết, mỗi ngày cơ sở sản xuất khoảng 1.000 bánh.
Cơ sở duy trì hoạt động làm đến 29 tháng Chạp mới nghỉ, tạo việc làm thường xuyên cho 2-3 nhân công là phụ nữ nông nhàn tại địa phương. “Thời gian đầu tham gia hội chợ, tôi còn nhiều bỡ ngỡ, không biết cách giới thiệu sản phẩm nên mang đi rồi lại mang về. Sau đó, được các cấp, ngành hỗ trợ, hướng dẫn kỹ năng quảng bá, tạo điều kiện tham gia nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, tôi dần chủ động hơn trong giới thiệu sản phẩm đến khách hàng. Nhờ vậy, bánh tráng của cơ sở ngày càng được nhiều người biết đến. Với đặc trưng của sản phẩm làng nghề, bánh tráng của cơ sở đã được thị trường chấp nhận và tiêu thụ rộng rãi”- bà Liễu chia sẻ.
Là thế hệ thứ ba tiếp nối nghề tại cơ sở bánh tráng Ngọc Ánh (xã Lục Sỹ Thành), chị Trần Thị Thanh Tuyền đã có 13 năm gắn bó với bếp lò tráng bánh. Theo chị, nghề tráng bánh không đơn giản như nhiều người nghĩ mà đòi hỏi thời gian rèn luyện để bánh tròn đều, đạt độ dày, mỏng phù hợp.
Nhiều năm theo nghề, chị tích lũy kinh nghiệm, từng bước nâng cao tay nghề, góp phần giữ gìn kỹ thuật truyền thống của gia đình.
“Nghề này chủ yếu làm thủ công, nhưng nhờ được hỗ trợ máy xay bột, máy hút chân không nên đỡ vất vả hơn, sản phẩm cũng bảo quản được lâu hơn. Tôi mong có điều kiện để đầu tư thêm máy móc nhiều hơn để duy trì và phát triển nghề này. Cũng mong làng nghề bánh tráng Cù Lao Mây tiếp tục phát triển để bà con có thêm thu nhập, ổn định cuộc sống,” chị Trần Thị Thanh Tuyền tâm sự.
Ông Lương Văn Thông, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Bánh tráng Cù Lao Mây cho biết dịp Tết năm nay, người dân làng nghề phấn khởi vì có đơn hàng sớm, sản lượng tăng so với ngày thường.
Nhờ sản xuất bánh tráng phục vụ thị trường Tết, nhiều gia đình có thêm thu nhập, lao động lớn tuổi và phụ nữ địa phương cũng có việc làm ổn định thông qua các công đoạn tráng, phơi, đóng gói bánh.
Những năm gần đây, Hợp tác xã Bánh tráng Cù Lao Mây được các ngành quan tâm hỗ trợ máy móc, thiết bị, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã và mở rộng thị trường tiêu thụ. Cùng với hoạt động xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu, làng nghề từng bước khẳng định vị thế, hướng đến phát triển bền vững.
Ông Lương Văn Thông cho biết: “Để đáp ứng các đơn hàng lớn và duy trì sản xuất quanh năm, làng nghề cần thêm những giải pháp công nghệ phù hợp. Đặc biệt, muốn sản phẩm của Hợp tác xã vươn xa hơn nữa, cần sự đồng lòng của các thành viên, phấn đấu có thêm nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP để xây dựng thương hiệu. Hợp tác xã sẽ tiếp tục vận động bà con chung tay giữ nghề, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống của địa phương”./.
Linh vật ngựa và hơi thở Xuân từ làng nghề miền Trung
Từ khúc củi trôi theo dòng nước mùa mưa lũ hay từ bùn đất vô tri, trải qua các công đoạn nhào nặn, phơi khô, nung lửa, hình ảnh những chú ngựa dần hiện lên, mộc mạc nhưng giàu tầng ý nghĩa văn hóa.
