Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội vừa chính thức quyết định cho phép thử nghiệm có kiểm soát dự án "Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm: Xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng."
Theo đó, Công ty cổ phần Phenikaa-X thực hiện thử nghiệm có kiểm soát dự án này.
Thử nghiệm 4 nhóm phương tiện tự hành
Theo Quyết định, dự án của Phenikaa-X là hoạt động thử nghiệm nền tảng công nghệ phương tiện tự hành cấp độ cao trong khu vực giao thông có kiểm soát, gồm 4 nhóm phương tiện: xe buýt tự hành, robotaxi, xe/robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng.
Việc vận hành không được thực hiện đồng loạt mà được kích hoạt theo từng nhóm phương tiện, từng phương tiện, từng tuyến đường, điều kiện vận hành và từng giai đoạn.
Mục tiêu của dự án là kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy và tính sẵn sàng của phương tiện tự hành trong điều kiện giao thông thực tế; đánh giá hiệu quả của mô hình vận tải công cộng tự hành, trải nghiệm người dùng và khả năng tích hợp với hệ thống hiện có.
Bên cạnh đó, kết quả thử nghiệm sẽ được sử dụng để xây dựng cơ sở dữ liệu thực tiễn, phục vụ nghiên cứu tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình kiểm tra, giám sát và quản lý phương tiện tự hành.
Thời gian thử nghiệm được xác định là 24 tháng. Không gian thử nghiệm là các tuyến đường cố định có thiết lập bản đồ HD và hệ thống giám sát tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc.
Theo quy chế, tốc độ tối đa của phương tiện được xác định theo quy định của cơ quan quản lý, dự kiến không quá 40 km/giờ. Phương tiện hoạt động trong khung giờ từ 9 giờ đến 16 giờ 30, có thể bao gồm cuối tuần và ngày lễ.
Trong 12 tháng thử nghiệm công khai, số lượt chuyên chở dự kiến đối với xe buýt là khoảng 40.000-50.000 lượt khách, robotaxi khoảng 20.000-35.000 lượt khách. Mỗi lượt thử nghiệm, xe buýt tự hành được chở tối đa 8 người và robotaxi tối đa 4 người, không tính người giám sát tại vị trí lái hoặc trên xe.
Phải có người giám sát an toàn và can thiệp khi gặp sự cố
Một trong những yêu cầu đáng chú ý là xe buýt và robotaxi phải có người giám sát an toàn tại vị trí lái, có khả năng can thiệp thủ công ngay lập tức khi hệ thống phát sinh lỗi hoặc vượt quá giới hạn vận hành an toàn.
Người giám sát an toàn trên xe buýt và robotaxi phải có giấy phép lái xe phù hợp, được đào tạo, đủ sức khỏe và sẵn sàng tiếp quản điều khiển trong trường hợp khẩn cấp trên toàn bộ tuyến thử nghiệm.
Đối với robot dọn vệ sinh và robot giao hàng, quy chế yêu cầu có người giám sát tại hiện trường.
Phenikaa-X cũng phải thiết lập quy trình kỹ thuật, an toàn xuất xưởng thử nghiệm, kiểm tra và giám sát chất lượng phương tiện trước khi tham gia giao thông đường bộ.
Đặc biệt, trong thời gian thử nghiệm có kiểm soát, doanh nghiệp không được tổ chức kinh doanh vận tải thương mại và không được thu phí vận tải thương mại.
Từng phương tiện chỉ được đưa vào vận hành thực địa sau khi đáp ứng các điều kiện liên quan đến phương tiện, cấu hình phần cứng, phiên bản phần mềm, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn độc lập, tuyến đường, điều kiện vận hành, tốc độ, khung giờ, điều kiện thời tiết, số người tối đa, phương án dừng khẩn cấp, cứu hộ và bảo hiểm.
Việc mở rộng tuyến, bổ sung phương tiện hoặc thay đổi cấu hình, phần mềm cũng phải được kiểm soát. Khi phương tiện vượt quá giới hạn vận hành hoặc ngưỡng an toàn, hệ thống phải có khả năng xử lý như cảnh báo, giảm tốc, dừng an toàn, chuyển sang trạng thái rủi ro tối thiểu hoặc yêu cầu can thiệp.
Dự án không chỉ đánh giá khả năng vận hành của phương tiện mà còn đặt trọng tâm vào dữ liệu phát sinh trong quá trình thử nghiệm.
Các dữ liệu được thu thập gồm dữ liệu hành trình, vị trí, tốc độ, thời gian vận hành, số chuyến, số lượt người dùng hoặc hành khách, dữ liệu cảm biến, camera, LiDAR, radar, HD Map, point cloud, log ADS, dữ liệu can thiệp, dừng khẩn cấp, sự cố, hộp đen và vận hành từ xa. Đây là căn cứ để đánh giá độ an toàn, độ tin cậy, khả năng vận hành ổn định, truy vết và kiểm soát rủi ro của hệ thống.
Kết quả thử nghiệm được đánh giá trên nhiều nhóm tiêu chí, gồm mức độ an toàn của hệ thống, hiệu quả vận hành, mức độ hài lòng và chấp nhận của người dùng, cộng đồng dân cư; mức độ tuân thủ pháp luật và các điều kiện thử nghiệm; khả năng tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành và khả năng mở rộng triển khai trong giai đoạn tiếp theo.
Việc chuyển sang giai đoạn mới hoặc mở rộng phạm vi thử nghiệm không dựa trên cam kết đơn phương của doanh nghiệp mà phải căn cứ vào dữ liệu vận hành, dữ liệu sự cố, dữ liệu can thiệp, dữ liệu hộp đen, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn và ý kiến của cơ quan hướng dẫn, giám sát, kiểm soát.
Phenikaa-X phải thực hiện báo cáo nội bộ sau mỗi ca vận hành, báo cáo định kỳ hằng tháng, báo cáo kết thúc từng giai đoạn, báo cáo tổng kết và báo cáo đột xuất khi có yêu cầu hoặc phát sinh sự cố.
Doanh nghiệp cũng phải cung cấp, kết nối, chia sẻ hoặc bàn giao dữ liệu vận hành, dữ liệu an toàn, dữ liệu sự cố, log ADS, dữ liệu hộp đen, HD Map, point cloud và các dữ liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền; đồng thời bảo đảm dữ liệu được phân loại, lưu trữ, bảo mật, ẩn danh và sử dụng đúng mục đích thử nghiệm.
Kết quả thử nghiệm sẽ được xem xét trên cơ sở việc hoàn thành các nội dung, giai đoạn và nhóm phương tiện theo phương án được phê duyệt, không vượt phạm vi thử nghiệm, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về an toàn, hiệu quả vận hành, dữ liệu, tuân thủ pháp luật và khả năng phục vụ quản lý nhà nước.
Kết quả này còn có thể được sử dụng để đề xuất tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình kiểm tra, giám sát, báo cáo, xử lý sự cố và điều kiện quản lý đối với xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng cùng các mô hình dịch vụ giao thông thông minh trong khu vực có kiểm soát.
Việc Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh cũng cho thấy vai trò của cơ chế thử nghiệm trong quá trình đưa các công nghệ mới vào thực tiễn. Đặc biệt, quyết định này được xem là một trong những việc làm cụ thể của Thủ đô trong việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Thông qua việc thu thập dữ liệu vận hành, đánh giá an toàn, kiểm soát rủi ro và hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kết quả thử nghiệm được kỳ vọng tạo thêm cơ sở thực tiễn cho công tác quản lý nhà nước và hoàn thiện chính sách đối với các mô hình giao thông thông minh.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào thực tiễn, trong đó các kết quả từ thử nghiệm có thể trở thành cơ sở quan trọng cho việc hoàn thiện thể chế và mở rộng các mô hình công nghệ trong tương lai./.