Trong những năm gần đây, chăm sóc thai kỳ không chỉ dừng ở việc theo dõi sự phát triển của thai nhi mà ngày càng hướng tới dự phòng các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau sinh, như các bệnh truyền nhiễm, trong đó có virus hợp bào hô hấp (RSV).
Đây cũng là xu hướng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn mới nhằm góp phần chuẩn hóa thực hành lâm sàng, hỗ trợ bác sỹ triển khai chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động và dự phòng vì lợi ích lâu dài của cả mẹ và bé.
Giáo sư Nguyễn Viết Tiến - Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam, Nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế nhấn mạnh như vậy tại Tọa đàm khoa học “Chiến lược chăm sóc cho phụ nữ mang thai: Mẹ chủ động-con được bảo vệ,” do Hội Phụ sản Việt Nam phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 26/7 tại Hà Nội.
Theo các nghiên cứu, virus hợp bào hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ, liên quan đến 1,4 triệu ca nhập viện và 27.300 ca tử vong ở trẻ dưới 6 tháng tuổi. Tại Việt Nam, dữ liệu tại các bệnh viện nhi cho thấy RSV chiếm khoảng 24-48% nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em. Đặc biệt, nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy gánh nặng bệnh tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi (42,7%), theo sau là nhóm trẻ 3-6 tháng tuổi.
Theo các chuyên gia, trong 6 tháng đầu đời là giai đoạn tạo nên “khoảng trống miễn dịch” vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ. Ngoài ra, đường thở nhỏ khiến RSV dễ gây viêm, phù nề và tắc nghẽn, trong khi cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, khiến khả năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do RSV cao hơn.
Phó giáo sư Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi (Đại học Y Hà Nội), Trưởng khoa Nhi (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) cho biết đa số trẻ điều trị hồi sức tích cực (ICU) do bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV là những trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh. Dữ liệu cho thấy khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị ICU do RSV không có bệnh nền.
Phó giáo sư Nguyễn Thị Diệu Thúy cho hay: “Trong 6 tháng cuối năm 2025 có 500 trẻ điều trị nội trú tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Trẻ khỏe mạnh không có nghĩa là trẻ an toàn trước RSV. Nhiều trẻ ban đầu chỉ ho, sổ mũi, khó thở... nhưng ngay sau đó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và phải can thiệp hô hấp như thở máy hoặc đặt nội khí quản. Dữ liệu cho thấy khoảng 23,8% trẻ nhập viện tại đơn vị cấp cứu hoặc chăm sóc đặc biệt do RSV cần thở máy xâm lấn, phản ánh mức độ nghiêm trọng mà bệnh có thể gây ra ở trẻ nhỏ. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan và cần dự phòng sớm trước, tránh mắc bệnh rồi mới lo.”
Cũng theo Phó giáo sư Thúy, trẻ nhiễm RSV thường có thời gian điều trị lâu hơn, nhu cầu nhập ICU cao hơn và cần nhiều can thiệp y khoa hơn, như chụp X-quang phổi, bù dịch và sử dụng kháng sinh.
Tiến sỹ Ngô Thị Yên - Ủy viên Ban chấp hành Hội Y học giới tính Việt Nam, nguyên Trưởng khoa Chăm sóc trước sinh (Bệnh viện Từ Dũ) chia sẻ, một thai kỳ được chăm sóc tốt không chỉ cho mẹ sức khỏe, mà còn để lại cho con món quà miễn dịch quý giá ngay khi chào đời. Trong những tháng cuối thai kỳ, mẹ trao cho con một phần kháng thể của mình, để con ngay từ hơi thở đầu tiên đã có sẵn một phần hành trang bảo vệ trước RSV. Chính sự bảo vệ truyền từ mẹ trong giai đoạn quan trọng này giúp thu hẹp khoảng trống bảo vệ trong 6 tháng đầu đời, khi hệ miễn dịch của con còn non nớt, chưa thể tự bảo vệ mình./.