Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) không chỉ là giải pháp phát triển kinh tế nông thôn mà còn là đòn bẩy giúp các địa phương khơi dậy nội lực, hình thành các chuỗi giá trị bền vững.
Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, thành phố Đồng Nai xác định phát triển OCOP là nhiệm vụ trọng tâm gắn liền với hành trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu. Địa phương tập trung khai thác tối đa lợi thế từ nông nghiệp, làng nghề truyền thống và tài nguyên văn hóa bản địa để nâng tầm sản phẩm đặc trưng.
Lối đi này không chỉ giúp gia tăng giá trị nông sản, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn hoàn thiện chuỗi liên kết sản xuất-chế biến-tiêu thụ, thúc đẩy du lịch nông thôn và quảng bá mạnh mẽ hình ảnh vùng đất Đồng Nai.
Xác định OCOP là sản phẩm trọng tâm
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Đồng Xoài Vương Đức Lai, xác định sản phẩm OCOP là chương trình phát triển kinh tế trọng tâm, phường Đồng Xoài đã tập trung chỉ đạo, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực. Địa phương chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời tích cực hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đánh giá, xếp hạng sản phẩm.
Bên cạnh đó, Ủy ban Nhân dân phường tăng cường phối hợp với các cơ quan chuyên môn và sở, ngành liên quan để kiểm tra, giám sát chặt chẽ về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, bảo đảm các sản phẩm OCOP luôn duy trì chất lượng ổn định và đáp ứng tốt yêu cầu thị trường.
Phường Đồng Xoài hiện đã xây dựng được 3 sản phẩm OCOP được công nhận gồm: Mật ong Sông Bé (đạt 4 sao), Nấm bào ngư xám Chung Hạnh và Nấm mối đen (đạt 3 sao). Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, việc phát triển các mô hình trồng nấm và nuôi ong còn góp phần định hình hướng đi nông nghiệp đô thị bền vững.
Đây là những mô hình đặc biệt phù hợp với không gian đô thị nhờ ít gây ô nhiễm và tận dụng tốt nguồn lực tại chỗ, qua đó thúc đẩy người dân chuyển đổi tư duy sang sản xuất sạch, an toàn, có truy xuất nguồn gốc vì sức khỏe cộng đồng.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Đồng Xoài cho biết, phường đặt mục tiêu phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, tăng cường chế biến sâu và ứng dụng chuyển đổi số cũng như kinh tế tuần hoàn.
Song song với việc xây dựng thương hiệu, địa phương tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ. Hướng đi này không chỉ giúp gia tăng giá trị nông sản và phát triển nông nghiệp đô thị bền vững mà còn trực tiếp tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, năm 2026 Đồng Xoài phấn đấu có thêm ít nhất 2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP từ 3 sao trở lên; năm 2027 phát triển thêm tối thiểu 2 sản phẩm và giai đoạn 2028-2030 duy trì mỗi năm ít nhất một sản phẩm mới. Địa phương tiếp tục củng cố, nâng hạng các sản phẩm hiện có, quyết tâm xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng mang dấu ấn Đồng Xoài.
Ông Vương Đức Lai cho biết thêm trước mắt, Ủy ban Nhân dân phường phối hợp với các phòng, ban chuyên môn và Hội Nông dân hướng dẫn 2 hộ kinh doanh hoàn thiện hồ sơ trình các cấp thẩm định, công nhận OCOP 3 sao trở lên đối với sản phẩm Nấm mộc nhĩ khô (hộ Bùi Thị Hạnh) và Sầu riêng Nhân Hiếu (hộ Nguyễn Văn Nhân).
Ngoài ra, qua rà soát, địa phương nhận định còn nhiều tiềm năng chưa khai phá như các sản phẩm từ yến (yến sào, yến tinh chế, rượu yến), đông trùng hạ thảo cùng các loại cây ăn trái chủ lực (bưởi, cam, quýt, mít).
Thời gian tới, phường đẩy mạnh tuyên truyền về lợi ích của OCOP, đồng thời đồng hành, hỗ trợ các chủ thể tiềm năng này hoàn thiện thủ tục đăng ký theo quy định.Nhấn mạnh yếu tố con người, phường Đồng Xoài còn tập trung tập huấn cho các chủ thể về quản trị, xây dựng thương hiệu, kỹ năng kinh doanh và chuyển đổi số.
Các cơ quan chuyên môn luôn đồng hành sát sao cùng người dân từ khâu hoàn thiện hồ sơ đến việc tham mưu đánh giá chuẩn xác các tiêu chí về nguồn gốc bản địa, chất lượng và tiềm năng thị trường.
Không dừng lại ở khâu sản xuất, địa phương tích cực mở rộng đầu ra bằng cách hỗ trợ chủ thể tham gia hội chợ, kết nối điểm bán OCOP, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử, livestream và gắn mã QR truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, vai trò của các tổ chức chính trị-xã hội như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và Ban quản lý khu phố được phát huy tối đa trong việc phát hiện, vận động và hỗ trợ phát triển các sản phẩm thế mạnh, từ nông sản chế biến, thủ công mỹ nghệ đến du lịch cộng đồng.
Động lực xây dựng nông thôn mới
Là xã vùng xa có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống của thành phố Đồng Nai, Bom Bo lấy nông nghiệp làm trụ cột kinh tế và nổi tiếng với các sản phẩm đặc trưng như rượu cần, dệt thổ cẩm. Để lấy OCOP làm động lực xây dựng nông thôn mới, địa phương đã chủ động khảo sát thực tế các vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất rượu cần, vườn cây lá nhíp và các hộ dệt truyền thống.
Đây là cơ sở then chốt để xã đánh giá đúng tiềm năng, từ đó xây dựng lộ trình hỗ trợ các chủ thể nâng cao giá trị nông sản, giải quyết việc làm và tăng thu nhập bền vững cho người dân.
Ông Vũ Long Sơn, Bí thư Đảng ủy xã Bom Bo cho biết, chính quyền địa phương đã trực tiếp lắng nghe, nắm bắt những khó khăn của các hộ dân về hồ sơ pháp lý, nguồn vốn và thị trường tiêu thụ.
Trên cơ sở đó, Ủy ban Nhân dân xã đồng hành hỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục đánh giá, phân hạng OCOP, gắn sản xuất với bảo tồn bản sắc văn hóa S’tiêng và phát triển du lịch trải nghiệm. Đồng thời, xã nghiên cứu giải pháp bảo tồn nguồn nguyên liệu đặc trưng, ưu tiên bố trí kinh phí hỗ trợ sản xuất và tạo điều kiện để bà con tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Đồng Nai Nguyễn Tuấn Anh cho biết tháng 7 vừa qua, Ủy ban Nhân dân thành phố đã Ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới trên địa bàn thành phố Đồng Nai giai đoạn 2026-2030.
Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, các xã, phường phải có kế hoạch và thực hiện hiệu quả kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP gắn với đặc trưng, thế mạnh của địa phương. Cụ thể, các xã nhóm 1 và 2 có ít nhất một sản phẩm OCOP 4 sao trở lên còn thời hạn hoặc có ít nhất 2 sản phẩm OCOP 3 sao còn thời hạn, đồng thời có lộ trình cụ thể trong kế hoạch để phát triển ít nhất 1 sản phẩm OCOP 4 sao trở lên; đối với xã nhóm 3 có sản phẩm OCOP được công nhận đạt 3 sao trở lên còn thời hạn.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ đánh giá mới và công nhận lại ít nhất 300 sản phẩm OCOP, trong đó phấn đấu phát triển 150 sản phẩm mới (gồm 5 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao quốc gia, 45 sản phẩm 4 sao và 100 sản phẩm 3 sao).
Song song với phát triển mới, Đồng Nai tập trung củng cố, nâng cấp tối thiểu 30% sản phẩm đã được phân hạng, đồng thời hướng tới mục tiêu 70% chủ thể xây dựng được vùng nguyên liệu và chuỗi liên kết sản xuất ổn định.Trong giai đoạn mới, thành phố chủ trương chuyển dịch chiến lược phát triển OCOP từ “chiều rộng” sang “chiều sâu,” tập trung nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Địa phương chú trọng xây dựng các chuỗi giá trị gắn với vùng nguyên liệu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường.
Đến năm 2030, 100% sản phẩm OCOP sẽ được số hóa dữ liệu, áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc và tham gia các kênh bán hàng hiện đại hoặc sàn thương mại điện tử.
Ngoài ra, Đồng Nai đẩy mạnh xúc tiến thương mại, gắn kết điểm bán OCOP với du lịch nông thôn, đồng thời lựa chọn các sản phẩm tiềm năng để định hướng xuất khẩu. Bên cạnh việc yêu cầu cấp xã, phường chủ động xây dựng kế hoạch dựa trên thế mạnh làng nghề và tri thức bản địa, thành phố sẽ ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như các nhóm đối tượng yếu thế (phụ nữ, thanh niên, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật) khởi nghiệp từ OCOP./.
Giải pháp phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP