Lãng phí không chỉ là thất thoát tiền của, tài sản hay đất đai. Trong giai đoạn phát triển mới, lãng phí còn hiện hữu ở từng ngày chậm trễ, từng thủ tục rườm rà, từng dự án kéo dài và từng cơ hội bị bỏ lỡ.
Khi đất nước đang tăng tốc để hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển không còn là yêu cầu quản lý đơn thuần, mà đã trở thành đòi hỏi cấp thiết.
Không phải ngẫu nhiên mà tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Nội chính Đảng và hoạt động của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cấp tỉnh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh yêu cầu “phòng, chống lãng phí không chỉ đối với tiền, tài sản mà còn phải chú trọng phòng, chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển.”
Các cơ quan quản lý nhà nước cần nghiên cứu lượng hóa việc phòng, chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển thành những tiêu chí cụ thể để xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Quan điểm đó thống nhất với chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc khắc phục tình trạng người dân, doanh nghiệp phải tốn thời gian, công sức vì thủ tục hành chính rườm rà; khắc phục sự trì trệ, né tránh, đùn đẩy công việc, sợ trách nhiệm, làm chậm tiến trình phát triển. Người đứng đầu Đảng và Nhà nước đã chỉ rất rõ, nổi lên gay gắt về sự lãng phí ngày nay không còn chỉ nằm ở tài sản công bị thất thoát mà còn ở những dự án bị kéo dài, những điểm nghẽn chậm được tháo gỡ, làm tiêu hao nguồn lực, tăng gánh nặng chi phí, suy giảm niềm tin, hình thành những rào cản vô hình và bỏ lỡ thời cơ phát triển của đất nước.
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, hướng tới các mốc chiến lược 2035 và 2045. Trong bối cảnh đó, mỗi quyết định ban hành chậm trễ, mỗi nguồn lực bị ách tắc đều có thể làm mất đi cơ hội phát triển. Tiền của mất còn có thể làm ra, nhưng thời gian đã qua và thời cơ đã lỡ thì không thể lấy lại. Vì vậy, chống lãng phí hôm nay trước hết phải là chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển.
Tính cấp bách của vấn đề càng thể hiện qua những con số được nêu tại Phiên họp thứ 30 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Sau rà soát, cả nước có 4.492 công trình, dự án tồn đọng, kéo dài, mới xử lý xong 1.531 dự án. Cùng với đó là 30.595 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, nhưng mới đưa vào khai thác, sử dụng 14.992 cơ sở.
Mỗi dự án chậm tiến độ không chỉ làm tăng chi phí đầu tư, mỗi khu đất bỏ không không chỉ gây lãng phí tài sản công, mà đáng lo ngại hơn, đó là những nguồn lực chưa được đưa vào sản xuất, kinh doanh, chưa tạo thêm việc làm và chưa đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số hiện nay.
Vì vậy, Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu quyết tâm xử lý dứt điểm các công trình, dự án tồn đọng và cơ sở nhà, đất dôi dư trong năm 2026.
Nhưng nếu lãng phí tài sản có thể đo đếm bằng những con số, thì lãng phí thời gian khó định lượng hơn, âm thầm hơn nhưng hậu quả thì không kém phần nghiêm trọng. Một thủ tục kéo dài có thể khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội đầu tư, một dự án chậm triển khai có thể làm mất lợi thế cạnh tranh của địa phương, còn một quyết định chậm ban hành có thể khiến cả một lĩnh vực đánh mất thời cơ phát triển. Vì vậy, chống lãng phí thời gian chính là bảo vệ động lực tăng trưởng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Việc ngày nào, nên làm xong ngày ấy, chớ để chờ ngày mai. Phải nhớ rằng: Dân đã lấy tiền mồ hôi nước mắt để trả lương cho ta trong những thì giờ đó.”
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị, nhất là trong bối cảnh đất nước đòi hỏi tốc độ và hiệu quả cao hơn bao giờ hết. Để chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý các vụ việc cụ thể mà quan trọng hơn là phải hoàn thiện thể chế, kiểm soát quyền lực, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng tổ chức và tới từng cá nhân. Yêu cầu nữa là phải nghiên cứu lượng hóa việc phòng, chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển bằng các tiêu chí cụ thể, làm cơ sở đánh giá trách nhiệm và hiệu quả thực thi công vụ.
Cùng với đó, chuyển đổi số cần được đẩy mạnh nhằm rút ngắn thời gian xử lý công việc, tăng tính công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực bằng dữ liệu. Nửa đầu năm 2026, Ban Nội chính Trung ương đã số hóa 4.846 văn bản đi, 20.615 văn bản đến và tiếp tục chỉnh lý, số hóa 304.888 trang tài liệu. Đây không chỉ là những con số về ứng dụng công nghệ mà còn là cơ sở quan trọng để giảm thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí xã hội và hạn chế những vấn đề dễ phát sinh tiêu cực.
Hiện nay, tinh thần xuyên suốt được Trung ương đặt ra là chuyển mạnh từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa; từ rà soát, thống kê sang xử lý dứt điểm; từ phát hiện sai phạm sang ngăn ngừa lãng phí ngay từ khi manh nha. Muốn vậy, người đứng đầu phải thực sự dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Bởi mỗi biểu hiện né tránh, đùn đẩy hay chờ chỉ đạo đều đồng nghĩa với việc thời gian tiếp tục bị lãng phí và khả năng cơ hội tiếp tục trôi qua.
Đất nước đang đứng trước những cơ hội phát triển lớn. Muốn hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược vào các mốc 2035 và 2045, dứt khoát là từng nguồn lực đều phải được sử dụng hiệu quả. Không chỉ tiền bạc, đất đai hay tài sản công, mà cả thời gian và cơ hội phát triển cũng phải được coi là những nguồn lực quý báu của quốc gia. Chống lãng phí hôm nay vì thế không chỉ là ngăn chặn tình trạng thất thoát, mà còn là tận dụng và giữ gìn những cơ hội tăng trưởng, tạo thêm nguồn lực và động lực để đất nước phát triển nhanh và bền vững hơn./.
Ủy viên Bộ Chính trị Lê Minh Trí: Chống lãng phí thời gian và cơ hội phát triển
Trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, các Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cấp tỉnh sớm hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, quy chế làm việc.
