Sáng 14/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị toàn quốc triển khai Kế hoạch hành động khắc phục các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) và phát động tháng cao điểm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU Võ Văn Hưng; đại diện các bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương là thành viên Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU; lãnh đạo Ủy ban Nhân dân tỉnh, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường của các tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc Trung ương.
Tại hội nghị, các đại biểu được quán triệt Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định; đồng thời triển khai Tháng cao điểm chống khai thác IUU trên phạm vi toàn quốc.
Quyết định xác định chống khai thác IUU, khắc phục đầy đủ các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu và gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; gắn với uy tín quốc gia, lợi ích chính đáng của ngư dân, doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.
Kế hoạch hành động gồm 46 nhiệm vụ, trong đó Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì 27 nhiệm vụ; Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện 11 nhiệm vụ, cùng các nhiệm vụ của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Các nhiệm vụ tập trung vào công tác truy xuất nguồn gốc, giám sát đội tàu, thực thi pháp luật, hoàn thiện khung pháp lý và quản lý tàu cá. Toàn bộ được triển khai theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.
Tháng cao điểm chống khai thác IUU được triển khai trên phạm vi toàn quốc từ ngày 15/8 đến ngày 15/9/2026. Theo đó, các bộ, ngành, địa phương tập trung xử lý những tồn tại trong đăng ký, đăng kiểm, cấp phép; lắp đặt, duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình VMS; kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; cập nhật dữ liệu nghề cá và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Mục tiêu là 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động phải duy trì kết nối VMS và khai báo trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử; không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; xử lý dứt điểm các hồ sơ vi phạm tồn đọng. Đối với các lô hàng cá ngừ, cá kiếm xuất khẩu sang châu Âu, yêu cầu đặt ra là phải có hồ sơ minh bạch, không vi phạm quy định IUU.
Tại hội nghị, ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết địa phương có nghề cá phát triển, với đội tàu hoạt động trên nhiều ngư trường trong cả nước.
Toàn tỉnh hiện có 5.738 tàu cá từ 6 mét trở lên đã đăng ký, trong đó 54,7% là tàu khai thác xa bờ. Đội tàu của tỉnh hoạt động trên phạm vi rộng, thường xuyên di chuyển ngư trường giữa nhiều địa phương trong cả nước; có hơn 500 tàu cá thường xuyên di chuyển ngư trường, neo đậu, xuất nhập bến tại các tỉnh phía Nam, có thời gian dài không trở về địa phương đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác và phòng ngừa vi phạm vùng biển nước ngoài.
Từ thực tiễn đó, tỉnh Gia Lai xác định công tác chống khai thác IUU phải được thực hiện đồng bộ giữa quản lý chặt, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm với các chính sách hỗ trợ ngư dân phát triển sản xuất, chuyển đổi nghề, giảm cường lực khai thác và ứng dụng công nghệ trong quản lý nghề cá. Quan điểm xuyên suốt là vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa tạo điều kiện để ngư dân duy trì sinh kế hợp pháp, ổn định và bền vững.
Bên cạnh công tác ngăn chặn, xử lý tàu cá, ngư dân vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài tỉnh có nhiều chính sách nghề cá gắn với quản lý, phòng ngừa vi phạm IUU. Đặc biệt là chính sách hỗ trợ kinh phí mua sắm, lắp đặt thiết bị đối với tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên.
Tỉnh Gia Lai cũng quan tâm giải quyết khó khăn, bảo đảm đời sống cho ngư dân có tàu không đủ điều kiện hoạt động. Tỉnh đã thực hiện giải pháp mạnh là “cấm biển“ đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, quản lý chặt tại nơi neo đậu và đồng thời triển khai chính sách giải bản để từng bước đưa các tàu không còn nhu cầu, không đủ điều kiện ra khỏi đội tàu khai thác.
Các chính sách của tỉnh không chỉ hỗ trợ ngư dân ổn định đời sống trước mắt mà còn góp phần cơ cấu lại đội tàu theo hướng bền vững, gắn với chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá, đào tạo nghề và tạo sinh kế thay thế; qua đó giảm cường lực khai thác và chủ động phòng ngừa nguy cơ vi phạm IUU.
Phát biểu kết luận tại hội nghị, ông Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, nhấn mạnh, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1516/QĐ-TTg đã khẳng định chống khai thác IUU và gỡ cảnh báo “thẻ vàng” Ủy ban châu Âu là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, gắn liền với uy tín quốc gia và sự phát triển bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các bộ, ngành, địa phương căn cứ Quyết định số 1516/QĐ-TTg và kết luận Hội nghị khẩn trương xây dựng hoặc rà soát, hoàn thiện kế hoạch thực hiện; không chờ thêm hướng dẫn đối với những nhiệm vụ đã rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm.
Kế hoạch phải tập trung vào những tồn tại chưa được khắc phục, nhiệm vụ chậm tiến độ và những vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đánh giá của Ủy ban châu Âu.
Từng nhiệm vụ phải xác định rõ việc phải làm, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, người chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành, sản phẩm đầu ra và bằng chứng kết quả. Phải cụ thể hóa phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và thực tiễn quản lý của từng bộ, ngành, địa phương; bảo đảm ban hành là triển khai được ngay, theo dõi được tiến độ, kiểm tra được trách nhiệm và đánh giá được kết quả.
Với quyết tâm chính trị cao nhất và trách nhiệm của từng cơ quan, từng địa phương, từng người đứng đầu, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tin tưởng tháng cao điểm sẽ tạo được chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU, thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu, tạo cơ sở vững chắc để gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026, đồng thời xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, có trách nhiệm và phát triển bền vững./.
Kế hoạch khắc phục khuyến nghị của EC về chống khai thác IUU