Không chỉ mở ra cơ hội khởi nghiệp, Hà Nội đang từng bước kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn diện nơi chính sách, nguồn lực và công nghệ cùng tạo "đường băng" để những ý tưởng của người trẻ cất cánh, trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô.
Có một thời, khởi nghiệp ở Việt Nam chỉ là câu chuyện giản dị gồm tạo việc làm, mở một cơ sở kinh doanh nhỏ, đưa hộ gia đình thành doanh nghiệp. Tăng trưởng kinh tế khi ấy chủ yếu dựa vào vốn, lao động, tài nguyên và lợi thế chi phí thấp, vốn dĩ là công thức quen thuộc của một nền kinh tế đang phát triển.
Nhưng công thức ấy đã bộc lộ giới hạn, và cách nhìn về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo đang thay đổi rõ rệt trong vài năm trở lại đây.
Kể từ Đại hội XIII của Đảng, các yếu tố khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu để nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng hai nghị quyết liên tiếp của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.
Hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không còn là một phong trào bên lề, mà đã được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia, là nơi các nguồn lực, chính sách và sự chú ý của bộ máy nhà nước thực sự đổ về.
Nhưng một tầm nhìn chính sách, dù lớn đến đâu, cũng cần đi cùng một cách tiếp cận đúng mới chạm tới được người khởi nghiệp. Ở không ít quốc gia đang phát triển, chính sách khởi nghiệp thường dừng lại ở việc hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế, tổ chức một số chương trình ươm tạo.
Rào cản lớn nhất của một start-up chưa bao giờ chỉ là thiếu vốn mà còn là thiếu công nghệ, thiếu chuyên gia, thiếu thị trường, thiếu dữ liệu, thiếu đối tác, thiếu mạng lưới đầu tư. Không khoản vay ưu đãi nào lấp đầy được hết những khoảng trống đó.
Chính vì vậy, các chính sách hiện nay đang từng bước hướng đến việc hình thành hệ sinh thái đầy đủ hơn, bao gồm mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm DN, chương trình hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia, các quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế thúc đẩy chuyển đổi số, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp - nhà đầu tư.
Chiều 26/2/2026, tại trụ sở Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HiHUB) chính thức ra mắt, mở ra mô hình "nhà nước định hướng - doanh nghiệp vận hành" cho đổi mới sáng tạo của Thủ đô.
Sự kiện diễn ra đúng vào giai đoạn thành phố đẩy mạnh triển khai các cơ chế, chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thực thi Luật Thủ đô cùng sáu nghị quyết được HĐND thành phố thông qua cuối năm 2025, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57.
Đây là lần đầu tiên Hà Nội thiết kế một tổ chức đổi mới sáng tạo theo cấu trúc công ty cổ phần có vốn nhà nước nhưng vận hành hoàn toàn theo chuẩn mực quản trị doanh nghiệp hiện đại. HiHUB cam kết minh bạch tài chính, kiểm soát rủi ro, chịu trách nhiệm trước cổ đông và pháp luật.
Trong đó, nhà nước nắm giữ 70% vốn công ty nhưng không nhằm can thiệp vi mô vào hoạt động kinh doanh, mà để giữ định hướng phát triển chung của Thủ đô.
Nói cách khác, nhà nước không còn cấp phát, mà cùng đầu tư và cùng chia sẻ rủi ro; không còn hỗ trợ rời rạc từng chương trình, mà điều phối cả một hệ sinh thái; không còn cổ vũ khởi nghiệp như một phong trào, mà tổ chức nó thành một chuỗi giá trị được chuẩn hóa, đo lường bằng kết quả.
Vai trò được thiết kế cho HiHUB là “bộ não” kết nối dữ liệu, nguồn lực, chính sách, công nghệ và văn hóa cho toàn bộ hệ sinh thái. Mô hình hiện thực hóa được triển khai qua 4 giai đoạn: kết nối cộng đồng với nhu cầu thực tiễn của khu vực công và tư; ươm tạo để phát triển ý tưởng thành sản phẩm mẫu (MVP) và kiểm thử thị trường; thành lập doanh nghiệp với sự hỗ trợ về pháp lý, quản trị và gọi vốn; cuối cùng là thương mại hóa, kết nối sản phẩm với doanh nghiệp, khu vực công và nhà đầu tư.
Theo Phó chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, “Việc thành lập HiHUB không đơn thuần là thêm một đơn vị, mà là bước kiến tạo một mô hình mới, từ cấp phát sang đồng đầu tư và chia sẻ rủi ro; từ hỗ trợ rời rạc sang điều phối hệ sinh thái. Khi đổi mới sáng tạo được đặt trong một cấu trúc thị trường rõ ràng, có kỷ luật và có trách nhiệm, mới thực sự trở thành lực lượng sản xuất mới của Thủ đô.”
Hà Nội không chỉ tạo ra môi trường thuận lợi mà còn đóng vai trò như “người đỡ đầu” cho những ý tưởng đổi mới sáng tạo ngay từ giai đoạn đầu, tạo niềm tin mới cho thanh niên rằng ý tưởng sáng tạo của mình có cơ hội được thử nghiệm, được hỗ trợ và có thể đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của Thủ đô.
Cùng với đó, Hà Nội đã chủ động thiết kế và triển khai nhiều chính sách, cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp. Ủy ban Nhân dân thành phố đã thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm Thủ đô (HVCF) với vốn điều lệ 230 tỷ đồng, nhằm cung cấp “vốn mồi” cho doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
HVCF hoạt động theo mô hình hợp tác công-tư trên cơ sở hợp đồng hợp tác đầu tư kinh doanh (BCC), không có tư cách pháp nhân. Nguồn vốn của quỹ được hình thành từ ngân sách thành phố và các nguồn huy động hợp pháp khác, bao gồm nhà đầu tư trong và ngoài nước, tổ chức tài chính và các quỹ đầu tư.
Mô hình Quỹ HVCF được xây dựng theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro đầu tư nhưng đảm bảo minh bạch, tạo động lực huy động vốn tư nhân và quốc tế cho khởi nghiệp Hà Nội. Quỹ có thời hạn hoạt động 10 năm, trong đó sau 5 năm sẽ sơ kết và sau 10 năm tổng kết thí điểm.
Theo số liệu sáu tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê công bố ngày 3/7, cả nước ghi nhận tổng số doanh nghiệp gia nhập thị trường lên hơn 169,8 nghìn đơn vị, tăng 11,2% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng có khoảng 28,3 nghìn doanh nghiệp tham gia vào nền kinh tế.
Trong bức tranh chung ấy, dấu ấn của doanh nhân trẻ hiện lên rõ nét. Theo công bố của Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, danh sách Top 100 doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc năm 2026 đã tạo ra doanh thu năm 2025 lên tới 4453 tỷ đồng, lợi nhuận 95,8 tỷ đồng, nộp ngân sách 48,34 tỷ đồng và tạo việc làm cho 3726 lao động. Riêng Top 10 đạt doanh thu 1886 tỷ đồng, lợi nhuận 37,31 tỷ đồng, tạo việc làm cho 729 lao động.
Như vậy, sau hai năm từ năm 2023 với tổng doanh thu 2.264,7 tỷ đồng và tổng lao động 1.798 người, nhóm doanh nghiệp này tăng thêm gần 2.000 việc làm.
Những con số trên đến từ những doanh nhân không quá 35 tuổi. Điểm chung giữa họ không nằm ở ngành nghề, mà ở cách dùng công nghệ: cải tiến sản xuất, quản trị tồn kho, bán hàng, phân phối, chăm sóc khách hàng, khai thác dữ liệu.
Theo Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu 2026 (Global start-up Ecosystem Index 2026) do start-upBlink công bố, Hà Nội chiếm 35% tổng số công ty khởi nghiệp tại Việt Nam với mức tăng trưởng đáng kể 48,6% (từ tháng 4/2025 đến tháng 4/2026). Đáng chú ý, Hà Nội đã tăng 30 bậc, đứng thứ 118 trên bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu.
Có thể thấy trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh hoàn thiện thể chế về khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mở rộng không gian phát triển cho kinh tế tư nhân, doanh nhân trẻ khởi nghiệp chính là lực lượng có thể chuyển những định hướng lớn ấy thành những kết quả cụ thể.
Nếu trước đây, khởi nghiệp của người trẻ phần lớn được thúc đẩy bởi tinh thần dám nghĩ, dám làm và những ý tưởng mang tính cá nhân, thì nay tại Hà Nội, hành trình ấy đang có thêm một "đường băng" đủ dài để cất cánh.
Những chính sách đặc thù từ Luật Thủ đô, các nghị quyết về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng sự ra đời của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HiHUB) đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp.
Từ không gian làm việc, chương trình ươm tạo, kết nối chuyên gia, quỹ đầu tư cho đến cơ chế sandbox, Hà Nội không chỉ tạo ra môi trường thuận lợi mà còn đóng vai trò như “người đỡ đầu” cho những ý tưởng đổi mới sáng tạo ngay từ giai đoạn đầu, tạo niềm tin mới cho thanh niên rằng ý tưởng sáng tạo của mình có cơ hội được thử nghiệm, được hỗ trợ và có thể đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của Thủ đô.
Tầm nhìn dài hạn của Hà Nội về khởi nghiệp đặt trọng tâm vào mô hình hợp nhất chính sách và thị trường.
“Có thể nói rằng, Hà Nội là một bệ phóng cho những nhà sáng tạo trẻ, là một nơi thử nghiệm những công nghệ, những ý tưởng và mô hình kinh doanh mới hiệu quả. Ở đây có những cơ chế để đồng hành cùng với nhà sáng tạo trẻ, đưa những mô hình, những công nghệ đơm hoa kết trái để phục vụ người dân. Chúng tôi mong rằng những nhà sáng tạo trẻ có thể đã quan tâm rồi thì tiếp tục quan tâm hơn nữa, tìm cách giải những bài toán cụ thể của Hà Nội và từ đó chúng ta cùng nhau phát triển,” Tiến sỹ Trần Quang Hưng, Phó Bí thư Thành đoàn Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội nhận định.
Sự thay đổi đó cũng đang làm thay đổi tư duy của thế hệ trẻ. Khởi nghiệp không còn được nhìn nhận đơn thuần là con đường để "làm chủ" hay tìm kiếm lợi nhuận, mà ngày càng gắn với việc giải quyết các bài toán của đô thị, của cộng đồng và của nền kinh tế số. Ngày càng nhiều nhóm start-up trẻ lựa chọn khởi nghiệp, đặc biệt là những lĩnh vực Hà Nội đang ưu tiên phát triển.
Điều đó cho thấy khởi nghiệp đang dần trở thành một lựa chọn nghề nghiệp nghiêm túc, thay vì chỉ là một phong trào mang tính thử nghiệm. Cùng với sự vào cuộc của chính quyền, doanh nghiệp và các trường đại học, hệ sinh thái khởi nghiệp của Hà Nội đang chuyển dịch từ mô hình hỗ trợ riêng lẻ sang mô hình kết nối đa chủ thể.
Chính sự cộng hưởng ấy đang tạo nên một thế hệ start-up mới, không chỉ dám khởi nghiệp mà còn biết tận dụng hệ sinh thái để phát triển bền vững. Hà Nội đang thực sự mở đường cho thế hệ trẻ khởi nghiệp, đồng thời tạo kỳ vọng cho một tương lai đổi mới sáng tạo rạng rỡ ở Thủ đô.
Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội xác định: “Chuyển đổi không chỉ là thay đổi mạnh mẽ cách làm, vận hành mà là thay đổi tư duy và cách tạo giá trị. Với HANOIBA, đó là chuyển từ hoạt động phong trào sang thực chất. Với doanh nghiệp, đó là chuyển từ thích ứng sang chủ động.” Chuyển đổi chính là con đường thúc đẩy khởi nghiệp, “để cộng đồng doanh nhân trẻ Thủ đô bứt phá và vươn tầm trong kỷ nguyên mới”./.