Theo Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam sẽ là quốc gia biển mạnh, giàu từ biển, phát triển bền vững từ biển; có nền quản trị biển hiện đại, khoa học, công nghệ biển tiên tiến.
Để góp phần cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu, khát vọng trên, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam) đã có cuộc phỏng vấn Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển về chiến lược phát triển kinh tế biển của địa phương trong thời gian tới. Đây là tỉnh có lợi thế “liên kết giữa biển và đại ngàn cao nguyên” đã tạo cho Quảng Ngãi những điều kiện rất đặc biệt mà không nhiều địa phương có được.
"Mở" không gian, tạo động lực tăng trưởng mới
- Thưa ông, sau sáp nhập, tỉnh Quảng Ngãi đã được mở rộng không gian đáng kể, trở thành tỉnh có diện tích lớn thứ 4 cả nước. Xin hỏi, việc sáp nhập đã tạo ra những lợi thế chiến lược nào để tỉnh vươn lên trở thành trung tâm kinh tế biển hàng đầu cả nước, nhất là tại khu vực miền Trung?
Phó Chủ tịch Đỗ Tâm Hiển: Việc hợp nhất hai tỉnh Quảng Ngãi (cũ) và Kon Tum không chỉ mở rộng quy mô diện tích, dân số mà còn tạo ra một không gian phát triển mới với tính liên kết rất cao giữa miền núi, trung du, đồng bằng và biển. Đây là điều kiện quan trọng để tỉnh Quảng Ngãi phát huy đầy đủ các tiềm năng, lợi thế, hình thành động lực tăng trưởng mới và từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của cả nước.
Bên cạnh đó, Quảng Ngãi sở hữu lợi thế đặc biệt về vị trí địa kinh tế khi vừa là cửa ngõ ra biển gần nhất của khu vực Tây Nguyên, vừa là điểm kết nối quan trọng trên trục Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây.
Với hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, nhất là Khu kinh tế Dung Quất, cảng biển nước sâu và mạng lưới giao thông đối ngoại, tỉnh có điều kiện thuận lợi để phát triển thành trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ cảng biển quy mô lớn, phục vụ không chỉ địa phương mà còn cả khu vực Tây Nguyên, Nam Lào, Bắc Campuchia và Đông Bắc Thái Lan.
Việc mở rộng không gian cũng tạo điều kiện để tỉnh cơ cấu lại các ngành kinh tế theo hướng hiện đại, phát triển mạnh các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, công nghiệp năng lượng, dịch vụ logistics, kinh tế hàng hải, nuôi trồng hải sản biển công nghệ cao, du lịch biển đảo gắn với phát huy giá trị văn hóa và tài nguyên sinh thái.
Thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung đẩy mạnh đầu tư kết cấu hạ tầng chiến lược, phát triển đồng bộ hệ thống cảng biển, logistics, trung tâm du lịch biển đảo và đô thị ven biển; tăng cường liên kết giữa vùng biển với vùng Tây Nguyên, phát huy vai trò của Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp, tạo cực tăng trưởng mới, góp phần đưa Quảng Ngãi trở thành trung tâm kinh tế biển, công nghiệp và logistics quan trọng theo đúng tinh thần các nghị quyết của Trung ương về phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
Hình thành các chuỗi giá trị quy mô lớn
- Sau sáp nhập, Quảng Ngãi không chỉ có thêm không gian phát triển mà còn có điều kiện thuận lợi để tăng cường liên kết vùng. Vậy địa phương sẽ thúc đẩy hợp tác với các địa phương ven biển miền Trung, Tây Nguyên và các đối tác quốc tế thế nào nhằm hình thành các chuỗi giá trị kinh tế biển quy mô lớn?
Phó Chủ tịch Đỗ Tâm Hiển: Tỉnh xác định phát triển kinh tế biển không thể theo tư duy địa giới hành chính mà phải dựa trên tư duy liên kết, hình thành các chuỗi giá trị quy mô lớn, có sức cạnh tranh trong nước và quốc tế.
Đối với khu vực miền Trung, tỉnh sẽ tăng cường phối hợp với các địa phương ven biển để phát triển đồng bộ hệ thống cảng biển, logistics, công nghiệp chế biến, dịch vụ hàng hải, năng lượng và du lịch biển; thúc đẩy liên kết trong quy hoạch hạ tầng, kết nối giao thông và xúc tiến đầu tư nhằm phát huy lợi thế của từng địa phương, tạo động lực phát triển chung cho toàn vùng.
Tỉnh sẽ tập trung đầu tư hoàn thiện các tuyến giao thông kết nối Đông - Tây, nâng cao năng lực hệ thống cảng biển, logistics và dịch vụ vận tải, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, xuất nhập khẩu nông sản, khoáng sản, sản phẩm công nghiệp của Tây Nguyên thông qua cảng biển.
Đối với khu vực Tây Nguyên, với lợi thế mới sau sáp nhập, tỉnh sẽ phát huy vai trò là cửa ngõ ra biển của vùng.
Tỉnh cũng sẽ đẩy mạnh hợp tác với các đối tác, nhà đầu tư chiến lược trong các lĩnh vực công nghiệp, cảng biển, logistics, nuôi biển công nghệ cao; mở rộng quan hệ với các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp quốc tế để thu hút nguồn lực; khai thác hiệu quả vị trí của tỉnh trên các tuyến hàng hải quốc tế, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.
Với những lợi thế trên, cùng định hướng phát triển dựa trên liên kết vùng và hội nhập quốc tế, Quảng Ngãi sẽ hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và kinh tế biển quan trọng của miền Trung, đóng vai trò là cầu nối giữa Tây Nguyên với Biển Đông và là cực tăng trưởng mới của khu vực.
Viết nên một chặng đường phát triển mới: Mạnh về biển, giàu từ biển
- Trong quá trình triển khai các mục tiêu phát triển kinh tế biển, đâu là những khó khăn, vướng mắc lớn nhất mà địa phương đang gặp phải? Tỉnh có những kiến nghị gì với Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương để tháo gỡ?
Phó Chủ tịch Đỗ Tâm Hiển: Dù có nhiều lợi thế, nhưng để hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ngãi trở thành trung tâm kinh tế biển mạnh của khu vực và cả nước, tỉnh vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.
Trước hết, sau sáp nhập, tỉnh có không gian phát triển lớn hơn, yêu cầu quản lý và khai thác hiệu quả các nguồn lực cũng đặt ra những đòi hỏi mới. Trong khi đó, một số cơ chế, chính sách để phát huy vai trò của các khu kinh tế ven biển, phát triển logistics, cảng biển, năng lượng và kinh tế biển vẫn chưa thật sự đồng bộ; việc phân cấp, phân quyền trong một số lĩnh vực còn hạn chế.
Thứ hai, mặc dù hệ thống quy hoạch đang từng bước được hoàn thiện, nhưng việc đồng bộ giữa quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh cần tiếp tục được rà soát, cập nhật để đáp ứng yêu cầu phát triển. Hạ tầng giao thông kết nối vẫn cần được đầu tư mạnh hơn; năng lực hệ thống logistics, cảng biển, hạ tầng số và hạ tầng năng lượng cần được nâng cấp.
Ngoài ra, nhu cầu vốn cho phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược rất lớn, trong khi khả năng cân đối ngân sách địa phương còn hạn chế. Nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là lĩnh vực logistics, công nghiệp công nghệ cao, quản trị hiện đại vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Do đó, tỉnh Quảng Ngãi kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương nghiên cứu ban hành hoặc cho phép áp dụng các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm phát huy tối đa tiềm năng của tỉnh sau sáp nhập; ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư để triển khai các công trình hạ tầng chiến lược; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; rút ngắn quy trình, thủ tục trong đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường để tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương và doanh nghiệp triển khai các dự án trọng điểm.
- Vậy để góp phần cùng cả nước hiện thực hóa mục tiêu quốc gia biển mạnh, đồng chí muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp và người dân trên địa bàn?
Phó Chủ tịch Đỗ Tâm Hiển: Đến năm 2045, tỉnh kỳ vọng sẽ là một trong những trung tâm kinh tế biển, công nghiệp, logistics hàng đầu cả nước; cực tăng trưởng quan trọng của vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; cửa ngõ kết nối chiến lược giữa Tây Nguyên với Biển Đông và các tuyến hàng hải quốc tế.
Với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, đổi mới, tinh thần đoàn kết, phát triển bền vững, Quảng Ngãi sẽ viết nên chặng đường phát triển mới, trở thành tỉnh mạnh về biển, giàu từ biển, là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư.
Để hiện thực hóa khát vọng đó, điều quan trọng nhất là khơi dậy ý chí vươn lên, tinh thần đổi mới sáng tạo và sức mạnh đoàn kết của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, tỉnh cam kết xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ; tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, bảo đảm công khai, minh bạch, tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, kinh doanh lâu dài.
Đối với người dân, tỉnh kêu gọi mỗi người cùng chung tay giữ gìn tài nguyên, môi trường biển, bảo tồn bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng nếp sống văn minh và tích cực tham gia chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo. Mỗi hành động, mỗi sáng kiến của người dân đều góp phần tạo nên sức mạnh để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Trân trọng cảm ơn ông!