Ngày 11/9, Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức trưng bày chuyên đề "Nghề làm mão, mặt nạ - nét văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer."
Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.
Không gian trưng bày có 4 nội dung chính gồm nghề làm mão, mặt nạ - kỹ thuật chế tác thủ công truyền thống; hình tượng nhân vật - những nhân vật trong sinh hoạt tín ngưỡng, nghệ thuật và lễ hội Khmer; hiện vật và câu chuyện văn hóa - những câu chuyện phía sau mỗi hiện vật; không gian trải nghiệm - kết nối, tương tác và lan tỏa giá trị văn hóa cộng đồng.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Thạch Bồi cho biết trong bức tranh văn hóa đa màu sắc, đồng bào Khmer Nam Bộ nói chung và tỉnh Vĩnh Long nói riêng đã đóng góp nhiều giá trị di sản quý báu, mang đậm bản sắc văn hóa tâm linh và nghệ thuật truyền thống. Sinh động và đặc sắc nhất chính là nghề làm mão, mặt nạ phục vụ các loại hình nghệ thuật dân gian như Dù kê, Rô băm, múa Chhaydăm và các nghi lễ truyền thống.
Nghề làm mão, mặt nạ là nghề thủ công truyền thống, ra đời cách đây hơn hai thế kỷ. Mão, mặt nạ là sản phẩm chứa đựng các giá trị lịch sử văn hóa, thể hiện bản sắc của cộng đồng dân tộc Khmer, quyết định sự trường tồn cho một số loại hình nghệ thuật biểu diễn thông qua việc góp phần xây dựng các không gian văn hóa có liên quan. Nghề làm mão, mặt nạ đã và đang đóng góp cho cộng đồng những sản phẩm thủ công đặc trưng, cùng góp phần gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời cũng là cơ sở để sáng tạo các giá trị văn hóa mới. Các giá trị mà sản phẩm mão, mặt nạ mang lại về đời sống vật chất và tinh thần của người dân giúp cho nghề tiếp tục tồn tại lâu dài.
Hiện nay, những tri thức, kinh nghiệm về làm mão, mặt nạ vẫn đang được bà con Khmer tiếp nối. Các loại hình nghệ thuật sử dụng mão, mặt nạ và các không gian văn hóa có liên quan cũng được quần chúng nhân dân quan tâm, kế thừa và phát triển.
Các nghệ nhân nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, kỹ thuật mới vào chế tác mão, mặt nạ vừa giữ được nét đẹp truyền thống, vừa tiếp thu hiệu quả chất liệu của thời đại. Từ những giá trị được bảo tồn và phát huy, nghề chế tác mão, mặt nạ của đồng bào dân tộc Khmer đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025.
Với thông điệp trưng bày “Sự cần mẫn sáng tạo và tài năng đã gìn giữ và phát huy giá trị độc đáo nghề làm mão, mặt nạ," Bảo tàng Vĩnh Long mong muốn giới thiệu, tôn vinh nghệ nhân và những giá trị di sản văn hóa nghệ thuật độc đáo trong nghề làm mão và mặt nạ của đồng bào Khmer, góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của 54 dân tộc trong cộng đồng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đồng thời, tạo ra một không gian trải nghiệm văn hóa mới lạ, sinh động, bổ ích cho du khách khi đến Bảo tàng Đắk Lắk.
Trưng bày dự kiến diễn ra tới cuối tháng 10/2026, tại Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk. Bên cạnh tham quan không gian trưng bày, tại chương trình, đại biểu cùng nhân dân, du khách được thưởng thức trích đoạn Sứ quân Ongkhot lập kế sách chiếm pháp bảo của vua chằn Krong riêp (trong truyện cổ tích Ream Kê của đồng bào Khmer) do đội Rôbam Giồng Lức, tỉnh Vĩnh Long biểu diễn; trải nghiệm nghề thắt lá dừa, nghề làm cốm dẹp.../.
Giữ hồn tranh kính- Nét đẹp tâm hồn và tín ngưỡng của người Khmer
Bảo tồn nghề vẽ tranh kính là giữ lại phương thức sản xuất thủ công và giữ lại cách kể chuyện bằng hình ảnh của người Khmer Nam Bộ, nơi tín ngưỡng, đời sống, nghệ thuật hòa quyện trong từng tác phẩm.
