Miền núi Tây Bắc Việt Nam có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống với bản sắc vănhóa độc đáo luôn hấp dẫn khách du lịch. Một trong những nét văn hóa độc đáo đólà tục cưới hỏi của các dân tộc ở nơi đây.
1. Tổ chức đám cưới 2 lần
Người Hà Nhì sinh sống ở vùng đất giáp ranh Lai Châu và Lào Cai. Thanh niên HàNhì được tự do kết hôn, nếu bạn gái yêu mình thì chàng trai dẫn về nhà, thưachuyện với cha mẹ xin cưới làm vợ. Cả nhà đồng ý thì làm lễ trước bàn thờ “kínhcáo” với tổ tiên gia đình mình có con dâu mới, sau đó nhà chú rể làm cỗ mời cảhọ hàng và dân bản tới cùng vui.
Nếu có điều kiện thì nhà trai mang lễ sang nhà cô dâu, gồm: mấy đồng bạc trắng(nhiều năm gần đây là tiền mặt), một con lợn khoảng 50kg, 50 lít rượu trắng, đôigà sống cùng xôi nếp và trứng chia đều làm hai gói...
Ðây là lần cưới đầu tiên của chàng trai. Người vợ từ đó trở đi phải mang họ nhàchồng. Khi có con hoặc kinh tế gia đình khá giả thì người chồng phải tổ chức đámcưới lần thứ hai... với chính vợ mình.
2. Sau hai lần ăn hỏi... mới được kết hôn
Phong tục đối với người con trai dân tộc Dao Ðỏ là sau hai lần ăn hỏi mới được kết hôn. Sau khi để ý từ phiên chợhay lễ hội của bản làng, nếu thích cô gái nào thì chàng trai về nói với bố mẹtới nhà gái hỏi tuổi người mình yêu. Nếu hợp tuổi nhau thì gia đình chàng traitrao tặng nhà cô gái đồng bạc trắng. Nhà gái dù muốn gả con hay không thì lầnxin hỏi đầu họ cũng đều từ chối nhận đồng bạc trắng ấy.
Một thời gian sau, nhà trai lại tới xin ăn hỏi lần hai, nếu ba ngày sau mà khôngthấy nhà gái trả lại đồng bạc trắng thì nhà trai biết chắc họ đã đồng ý gả concho nhà mình. Gia đình chàng trai chọn ngày lành tháng tốt mang lễ vật tới nhàcô gái.
Sau lễ ăn hỏi chính thức, cô dâu tương lai được gia đình tạo điều kiện thời giannhàn rỗi trong một năm để dệt may, thêu thùa hai bộ quần áo cưới từ số vải vàchỉ thêu do nhà trai đưa tới hôm lễ ăn hỏi chính thức.
Nổi bật nhất trong đám cưới của người Dao Ðỏ là trang phục của cô dâu với chiếckhăn đỏ lớn trùm lên chiếc mũ đỏ màu cờ, đính nhiều nụ hoa tết từ len đỏ, càixen những chiếc lắc đồng xinh xinh. Mũ áo của cô dâu người Dao Ðỏ là một tácphẩm nghệ thuật độc đáo về sắc màu sắc và sự tinh xảo trong từng đường thêu hoavăn thổ cẩm truyền thống.
3. Cùng họ không được phép lấy nhau
Theo quan niệm truyền thống của người Mông, đã cùng mang tên họ giống nhau thìđều coi là có chung tổ tiên, coi nhau như họ hàng. Trai gái yêu nhau mà pháthiện ra cùng có họ giống nhau (họ Giàng, họ Tráng, họ Thào, họ Cư, họ Má, họLừu)... dù họ xa bao nhiêu đời đi nữa, cũng không được phép lấy nhau.
Người Mông còn có tục bắt vợ. Khi đôi trai gái đồng ý cưới nhau, chàng trai sẽbáo trước cho người yêu biết ngày và nơi mà cô sẽ bị “bắt.” Theo tục lệ “bắt vợ”này, người con gái sẽ được đưa về nhà người yêu như một “tù nhân.”
Sau 3 ngày bị “bắt,” nếu cô gái không trốn khỏi nhà trai có nghĩa là cô đã đồngý cưới chàng trai. Sau đó, cha mẹ chàng trai nhờ ông mối chọn ngày lành thángtốt làm lễ cưới. Cô gái được trở về nhà để chuẩn bị tư trang và váy áo cho đámcưới.
4. Cưới vợ sau 3 năm ở rể
Với người dân tộc Thái, khi chàng trai muốn cưới cô gái, anh ta thường rủ bạn bèmang những chiếc khèn đến diễn tấu dưới cửa sổ nhà sàn các cô gái. Qua thời giantìm hiểu, chàng trai nào chọn được người yêu rồi sẽ nói với cha mẹ để lo chuyệnhôn nhân.
Theo tục lệ cũ, người con trai phải đến ở nhà người con gái trong 3 tháng trướckhi làm lễ cưới chính thức. Anh ta chỉ được phép ở gian đầu nhà sàn dành chokhách nam giới và chỉ được phép mang theo một con dao để làm việc.
Sau thời gian “thử thách” 3 tháng, nếu được bố mẹ vợ tương lai ưng ý, chàng traisẽ trở về nhà báo cho bố mẹ mình biết. Lần này, anh ta mới được mang tư trangcủa mình đến nhà gái và ở đó suốt 3 năm.
Lễ thành hôn chính thức chỉ được tiến hành sau 3 năm. Sau 3 năm đó, nếu đồng ýlấy chàng trai, cô gái sẽ búi tóc bằng trâm cài đầu và cái độn tóc giả do giađình nhà trai mang đến. Cô gái nào không muốn cưới chàng trai sau 3 năm đó sẽphản kháng bằng cách tự cắt tóc mình.
Sau lễ cưới, chú rể sẽ tiếp tục ở nhà gái từ một đến mười năm và chỉ được phépđưa vợ về nhà mình sau một nghi lễ đưa dâu long trọng. Lần này, nàng dâu phảichuẩn bị nhiều quà biếu gia đình bên chồng như tấm áo khoác thật đẹp cho mẹchồng, một bộ quần áo thật đẹp biếu bố chồng và những tấm khăn piêu biếu cô bácbên chồng./.
1. Tổ chức đám cưới 2 lần
Người Hà Nhì sinh sống ở vùng đất giáp ranh Lai Châu và Lào Cai. Thanh niên HàNhì được tự do kết hôn, nếu bạn gái yêu mình thì chàng trai dẫn về nhà, thưachuyện với cha mẹ xin cưới làm vợ. Cả nhà đồng ý thì làm lễ trước bàn thờ “kínhcáo” với tổ tiên gia đình mình có con dâu mới, sau đó nhà chú rể làm cỗ mời cảhọ hàng và dân bản tới cùng vui.
Nếu có điều kiện thì nhà trai mang lễ sang nhà cô dâu, gồm: mấy đồng bạc trắng(nhiều năm gần đây là tiền mặt), một con lợn khoảng 50kg, 50 lít rượu trắng, đôigà sống cùng xôi nếp và trứng chia đều làm hai gói...
Ðây là lần cưới đầu tiên của chàng trai. Người vợ từ đó trở đi phải mang họ nhàchồng. Khi có con hoặc kinh tế gia đình khá giả thì người chồng phải tổ chức đámcưới lần thứ hai... với chính vợ mình.
2. Sau hai lần ăn hỏi... mới được kết hôn
Phong tục đối với người con trai dân tộc Dao Ðỏ là sau hai lần ăn hỏi mới được kết hôn. Sau khi để ý từ phiên chợhay lễ hội của bản làng, nếu thích cô gái nào thì chàng trai về nói với bố mẹtới nhà gái hỏi tuổi người mình yêu. Nếu hợp tuổi nhau thì gia đình chàng traitrao tặng nhà cô gái đồng bạc trắng. Nhà gái dù muốn gả con hay không thì lầnxin hỏi đầu họ cũng đều từ chối nhận đồng bạc trắng ấy.
Một thời gian sau, nhà trai lại tới xin ăn hỏi lần hai, nếu ba ngày sau mà khôngthấy nhà gái trả lại đồng bạc trắng thì nhà trai biết chắc họ đã đồng ý gả concho nhà mình. Gia đình chàng trai chọn ngày lành tháng tốt mang lễ vật tới nhàcô gái.
Sau lễ ăn hỏi chính thức, cô dâu tương lai được gia đình tạo điều kiện thời giannhàn rỗi trong một năm để dệt may, thêu thùa hai bộ quần áo cưới từ số vải vàchỉ thêu do nhà trai đưa tới hôm lễ ăn hỏi chính thức.
Nổi bật nhất trong đám cưới của người Dao Ðỏ là trang phục của cô dâu với chiếckhăn đỏ lớn trùm lên chiếc mũ đỏ màu cờ, đính nhiều nụ hoa tết từ len đỏ, càixen những chiếc lắc đồng xinh xinh. Mũ áo của cô dâu người Dao Ðỏ là một tácphẩm nghệ thuật độc đáo về sắc màu sắc và sự tinh xảo trong từng đường thêu hoavăn thổ cẩm truyền thống.
3. Cùng họ không được phép lấy nhau
Theo quan niệm truyền thống của người Mông, đã cùng mang tên họ giống nhau thìđều coi là có chung tổ tiên, coi nhau như họ hàng. Trai gái yêu nhau mà pháthiện ra cùng có họ giống nhau (họ Giàng, họ Tráng, họ Thào, họ Cư, họ Má, họLừu)... dù họ xa bao nhiêu đời đi nữa, cũng không được phép lấy nhau.
Người Mông còn có tục bắt vợ. Khi đôi trai gái đồng ý cưới nhau, chàng trai sẽbáo trước cho người yêu biết ngày và nơi mà cô sẽ bị “bắt.” Theo tục lệ “bắt vợ”này, người con gái sẽ được đưa về nhà người yêu như một “tù nhân.”
Sau 3 ngày bị “bắt,” nếu cô gái không trốn khỏi nhà trai có nghĩa là cô đã đồngý cưới chàng trai. Sau đó, cha mẹ chàng trai nhờ ông mối chọn ngày lành thángtốt làm lễ cưới. Cô gái được trở về nhà để chuẩn bị tư trang và váy áo cho đámcưới.
4. Cưới vợ sau 3 năm ở rể
Với người dân tộc Thái, khi chàng trai muốn cưới cô gái, anh ta thường rủ bạn bèmang những chiếc khèn đến diễn tấu dưới cửa sổ nhà sàn các cô gái. Qua thời giantìm hiểu, chàng trai nào chọn được người yêu rồi sẽ nói với cha mẹ để lo chuyệnhôn nhân.
Theo tục lệ cũ, người con trai phải đến ở nhà người con gái trong 3 tháng trướckhi làm lễ cưới chính thức. Anh ta chỉ được phép ở gian đầu nhà sàn dành chokhách nam giới và chỉ được phép mang theo một con dao để làm việc.
Sau thời gian “thử thách” 3 tháng, nếu được bố mẹ vợ tương lai ưng ý, chàng traisẽ trở về nhà báo cho bố mẹ mình biết. Lần này, anh ta mới được mang tư trangcủa mình đến nhà gái và ở đó suốt 3 năm.
Lễ thành hôn chính thức chỉ được tiến hành sau 3 năm. Sau 3 năm đó, nếu đồng ýlấy chàng trai, cô gái sẽ búi tóc bằng trâm cài đầu và cái độn tóc giả do giađình nhà trai mang đến. Cô gái nào không muốn cưới chàng trai sau 3 năm đó sẽphản kháng bằng cách tự cắt tóc mình.
Sau lễ cưới, chú rể sẽ tiếp tục ở nhà gái từ một đến mười năm và chỉ được phépđưa vợ về nhà mình sau một nghi lễ đưa dâu long trọng. Lần này, nàng dâu phảichuẩn bị nhiều quà biếu gia đình bên chồng như tấm áo khoác thật đẹp cho mẹchồng, một bộ quần áo thật đẹp biếu bố chồng và những tấm khăn piêu biếu cô bácbên chồng./.
Thúy Hằng (TTXVN/Vietnam+)
