Ngày 9/9, tại phường Đồng Hới, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị.
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo khẳng định Cồn Tiên là một trong những cứ điểm có vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến Đường 9 - Bắc Quảng Trị trong giai đoạn 1965-1968.
Trước hệ thống phòng thủ của đối phương, quân và dân ta đã liên tục tổ chức các hoạt động chiến đấu, từng bước làm suy yếu và vô hiệu hóa căn cứ này.
Nhiều năm qua, các lực lượng chức năng đã phối hợp với nhân dân và nhân chứng lịch sử tổ chức tìm kiếm, quy tập nhiều hài cốt liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên.
Tuy nhiên, nhiều nguồn tư liệu, lời kể của nhân chứng, cựu chiến binh và kết quả khảo sát thực địa cho thấy khu vực này có thể vẫn còn nhiều hài cốt liệt sỹ chưa được tìm thấy.
Theo ông Lê Văn Bảo, hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên nhằm tập hợp các nguồn thông tin, tài liệu và ý kiến của nhân chứng, cựu chiến binh, nhà nghiên cứu, cơ quan chuyên môn để đối chiếu, phân tích, đánh giá khách quan, khoa học; qua đó thống nhất nhận định, hoàn thiện hồ sơ, làm cơ sở xây dựng phương án tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, góp phần triển khai hiệu quả “Chiến dịch 500 ngày đêm,” đưa các liệt sỹ trở về với đồng đội, quê hương và gia đình.
Theo báo cáo đề dẫn của Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị Đại tá Trương Viết Hải, Cồn Tiên là một trong những điểm chốt kiên cố nhất trong hệ thống hàng rào phòng thủ của Mỹ-ngụy.
Qua xác minh các nguồn tư liệu, nhân chứng, phía Hội Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam cung cấp thông tin, tại khu vực Núi Cồn Tiên có 173 bộ đội Việt Nam hy sinh trong trận đánh ngày 8/5/1967 được chôn tập thể.
Trong khi đó, hai nhân chứng từng trực tiếp tham gia chốt giữ căn cứ Cồn Tiên cho biết, thi thể 283 liệt sỹ, trong đó có 12 nữ, được chôn tại hai đường hào chạy theo hướng Bắc-Nam, dài khoảng 60m, rộng 2-2,5m, sâu 2-2,5m. Vị trí chôn cất được xác định là khu vực bãi trực thăng dã chiến, gần một xe tăng bị cháy, về phía Đông Nam căn cứ Cồn Tiên.
Cùng với các nguồn thông tin trên, công tác tìm kiếm, quy tập tại Cồn Tiên đã được triển khai qua nhiều thời kỳ. Theo tổng hợp thông tin từ nhân chứng, khoảng 93 hài cốt liệt sỹ đã được quy tập tại khu vực này.
Trong sổ theo dõi của Ban Chỉ huy Quân sự huyện Gio Linh (cũ) ghi nhận từ tháng 3/1992 đến tháng 8/2022 đã quy tập 83 hài cốt liệt sỹ. Qua đối chiếu các nguồn thông tin, báo cáo đề dẫn, tạm xác định còn khoảng 80-90 hài cốt liệt sỹ chưa được tìm kiếm, quy tập.
Đáng chú ý, từ ngày 5-6/8/2026, Tổ công tác Radar xuyên đất thuộc Viện Thiết kế, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng đã khảo sát 8 vị trí tại khu vực Cồn Tiên. Kết quả cho thấy tại các khu vực N2, N3, N6 và N7 xuất hiện những vùng xáo trộn với kích thước, độ sâu và đặc điểm khác nhau.
Tổ công tác kiến nghị đào khảo sát, thăm dò tại các vị trí nghi vấn để xác định rõ dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích, thảo luận, phản biện, làm rõ độ chính xác của các nguồn thông tin; xác định số lượng, thời điểm liệt sỹ hy sinh, phiên hiệu đơn vị; đánh giá kết quả tìm kiếm, quy tập qua các thời kỳ và thống nhất khu vực, phương pháp tổ chức tìm kiếm trong thời gian tới.
Qua nghiên cứu, đối chiếu các nguồn tư liệu lịch sử trong nước, sơ đồ tác chiến, không ảnh quân sự, dữ liệu quy tập, kết quả khảo sát thực địa cùng thông tin từ nhân chứng lịch sử và nhân dân địa phương, hội thảo thống nhất nhận định khu vực Cồn Tiên có khả năng tồn tại các hố chôn cất tập thể hài cốt cán bộ, chiến sỹ hy sinh trong quá trình chiến đấu.
Phát biểu tại hội thảo, Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa, Cục trưởng Cục Chính sách-Xã hội, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Quốc gia đánh giá cao công tác chuẩn bị và quyết tâm của Quân khu 4, tỉnh Quảng Trị trong thu thập, xác minh thông tin, hoàn thiện hồ sơ, tiến tới tổ chức tìm kiếm.
Thiếu tướng Đoàn Quang Hòa đề nghị sớm khoanh vùng, kết luận địa bàn theo phương châm “dễ, rõ làm trước, làm đến đâu chắc đến đó”; tiếp tục hệ thống hóa, đối chiếu các nguồn thông tin, nhất là thông tin từ nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh, kết hợp khảo sát thực địa để xác định các vị trí nghi có mộ, tiến hành thăm dò, tìm kiếm, quy tập.
Kết luận hội thảo, Ban Chỉ đạo tỉnh thống nhất tiếp tục mở rộng khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tại khu vực Cồn Tiên theo tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, thận trọng, tỉ mỉ; thực hiện phương pháp đào xương cá kết hợp mở rộng các khu vực nghi ngờ và các khu vực trên hướng tiến công của các đơn vị.
Sau hội thảo, Ban Chỉ đạo tỉnh sẽ báo cáo Ban Chỉ đạo Quốc gia và Quân khu 4 về chủ trương mở rộng các vị trí nghi có hài cốt liệt sỹ; đồng thời thành lập tổ nghiên cứu chuyên sâu giúp việc Ban Chỉ đạo tỉnh trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ.
Các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, danh sách liệt sỹ và dữ liệu liên quan, góp phần triển khai hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm, đưa các liệt sỹ trở về với gia đình, đồng đội và quê hương./.