Nhận lời mời của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Thủ tướng nước Cộng hòa dân chủ Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 từ ngày 7-10/6.
Chuyến thăm góp phần đưa quan hệ hai nước phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.
Quan hệ chính trị-ngoại giao gắn bó, tin cậy
Việt Nam và Timor-Leste có quan hệ hữu nghị lâu đời. Việt Nam là một trong những nước đầu tiên công nhận Mặt trận Cách mạng vì một Timor-Leste độc lập (FRETILIN) (tháng 9/1975).
Sau khi Timor-Leste độc lập (ngày 20/5/2002), hai nước đã thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 28/7/2002. Kể từ đó đến nay, quan hệ hai nước luôn phát triển tích cực.
Timor-Leste đã mở Đại sứ quán tại Hà Nội từ tháng 4/2012. Trong khi đó, Việt Nam quyết định thành lập Đại sứ quán tại Thủ đô Dili của Timor-Leste vào tháng 7/2025 và Đại sứ quán đã đi vào hoạt động từ tháng 4/2026.
Việc Việt Nam chính thức mở Đại sứ quán tại Dili được đánh giá là dấu mốc quan trọng, góp phần đưa quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn, vì lợi ích của nhân dân hai nước cũng như vì đoàn kết và phát triển của ASEAN.
Lãnh đạo hai nước luôn duy trì các cuộc tiếp xúc cấp cao. Về phía Việt Nam, có cuộc gặp giữa Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính với Thủ tướng Timor-Leste Taur Matan nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 42 tại Indonesia (tháng 5/2023); gặp Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmao nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Indonesia (tháng 9/2023), Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 46 tại Malaysia (ngày 27/5/2025) và Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Malaysia (ngày 28/10/2025); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Chủ tịch Quốc hội Timor Leste Maria Fernanda Lay nhân dịp tham dự Đại hội đồng AIPA-46 tại Malaysia (ngày 17/9/2025); Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp xúc song phương với Thủ tướng Timor Leste Xanana Gusmao nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN 48 tại Philippines (ngày 7/5/2026); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta nhân dịp tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tại Singapore (ngày 29/5/2026)...
Về phía Timor-Leste có các chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Jose Ramos-Horta (tháng 4/2010); Thủ tướng Xanana Gusmao (tháng 9/2013); Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Hernani Coelho (tháng 4/2016); Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Dionisio Babo Soares thăm chính thức (tháng 6/2019); Thủ tướng Xanana Gusmao gửi thông điệp đến Diễn đàn Tương lai ASEAN do Việt Nam tổ chức (tháng 4/2024); Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta thăm cấp Nhà nước Việt Nam (tháng 8/2024), dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 2 tại Hà Nội (tháng 2/2025)...
Hai nước phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương, nhất là tại Liên hợp quốc. Timor-Leste đã ủng hộ Việt Nam ứng cử tại các tổ chức quốc tế, trong đó có Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025, Ủy ban Di sản thế giới nhiệm kỳ 2023-2027, Ủy ban liên chính phủ Công ước bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể nhiệm kỳ 2022-2026.
Trong khi đó, Việt Nam luôn dành sự ủng hộ cho Timor-Leste trên con đường trở thành thành viên chính thức của ASEAN (Timor Leste đã chính thức gia nhập và trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN từ tháng 10/2025).
Mới đây, nhân dịp tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tại Singapore, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta (ngày 29/5/2026).
Tại cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chúc mừng Timor Leste chính thức trở thành thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), khẳng định đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử đối với Timor Leste cũng như tiến trình phát triển của ASEAN, mở ra giai đoạn hợp tác và gắn kết sâu rộng hơn giữa Timor Leste với các nước trong khu vực.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện với Timor Leste; sẵn sàng tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm phát triển, hội nhập quốc tế và phối hợp chặt chẽ với Timor Leste trong đại gia đình ASEAN.
Về phần mình, Tổng thống José Ramos-Horta chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được bầu giữ cương vị Chủ tịch nước; bày tỏ ấn tượng trước những thành tựu phát triển mạnh mẽ của Việt Nam trong những năm qua cũng như vai trò, vị thế ngày càng cao của Việt Nam tại khu vực và trên thế giới.
Tổng thống José Ramos-Horta khẳng định Việt Nam luôn là người bạn gần gũi, đối tác tin cậy của Timor Leste, mong muốn Việt Nam tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm về phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng thể chế, đào tạo nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế.
Tổng thống José Ramos-Horta đánh giá cao việc Việt Nam triển khai hoạt động của Đại sứ quán tại Dili từ tháng 4/2026, coi đây là dấu mốc quan trọng, mang lại động lực mới cho quan hệ hai nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng cường trao đổi, kết nối và triển khai hiệu quả các chương trình hợp tác cụ thể.
Hợp tác tích cực trên nhiều lĩnh vực
Hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước tăng trưởng tích cực. Năm 2025 kim ngạch thương mại song phương đạt 18,7 triệu USD. Trao đổi thương mại giữa hai nước chủ yếu là hoạt động xuất khẩu của Việt Nam với phần lớn là mặt hàng gạo, còn lại là một số hàng tiêu dùng và thực phẩm chế biến.
Hai nước đã ký nhiều văn bản hợp tác như Hiệp định khung về Hợp tác Kỹ thuật và Kinh tế (tháng 4/2010), nhất trí thiết lập cơ chế Ủy ban Hỗn hợp.
Hợp tác đầu tư cũng là điểm sáng giữa hai nước với hoạt động hiệu quả của công ty Viettel Timor (Telemor). Đây là dự đầu tư của Tập đoàn Viễn thông Quân đội Việt Nam (Viettel) cung cấp dịch vụ viễn thông tại Timor-Leste (với tên gọi Telemor, thành lập ngày 22/8/2012, chính thức cấp dịch vụ từ ngày 10/7/2013).
Sau hơn 10 năm phát triển, Telemor hiện là nhà mạng lớn nhất Timor-Leste với khoảng 52% thị phần, góp phần làm thay đổi nền viễn thông Timor-Leste, đóng góp quá trình phát triển của nước này.
Những thành tựu và đóng góp của Telemor đã được Chính phủ Timor-Leste ghi nhận và tặng bằng khen cho sự nghiệp phát triển ngành viễn thông tại Timor-Leste.
Ngoài ra, hai nước còn có tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực nông nghiệp, giáo dục, dầu khí...
Theo Đại sứ Timor Leste tại Việt Nam João Pereira, Timor Leste mong muốn học hỏi kinh nghiệm phát triển của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và phát triển công nghiệp.
Timor Leste hiện đang trao đổi với phía Việt Nam về khả năng đưa lao động sang làm việc tại các khu công nghiệp của Việt Nam, trong đó có tỉnh Bắc Ninh. Theo ông, đây sẽ là cơ hội để lao động Timor Leste tiếp cận môi trường sản xuất hiện đại, tích lũy kinh nghiệm trước khi trở về đóng góp cho quê hương.
Việt Nam tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Timor-Leste trong ASEAN
Việc Thủ tướng Cộng hòa dân chủ Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba từ ngày 7-10/6 là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với quá trình hội nhập của Timor Leste khi nước này đã trở thành thành viên của ASEAN cũng như tương lai phát triển của Cộng đồng ASEAN.
Chuyến thăm được nhận định sẽ góp phần củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy hợp tác trên tất cả các mặt đi vào thực chất, hiệu quả hơn; giúp Timor-Leste tranh thủ kinh nghiệm và sự hỗ trợ của Việt Nam để tham gia hiệu quả vào ASEAN và các cơ chế hợp tác khu vực.
Theo ông Veeramalla Anjaiah, nhà nghiên cứu cao cấp thuộc Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á (CSEAS) tại Indonesia, việc lãnh đạo cấp cao Timor Leste tham dự AFF 2026 cho thấy nước này coi trọng vai trò của ASEAN và mong muốn tham gia sâu hơn vào các tiến trình hợp tác khu vực ngay sau khi trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào tháng 10/2025. Đây không chỉ là cơ hội để Timor Leste khẳng định cam kết đối với các mục tiêu chung của ASEAN mà còn giúp nước này tăng cường kết nối với các đối tác trong khu vực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.
Nhà nghiên cứu Veeramalla Anjaiah đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia tích cực ủng hộ Timor Leste gia nhập ASEAN và luôn đồng hành cùng nước này trong quá trình hội nhập khu vực.
Ông Veeramalla Anjaiah cho rằng trong tương lai, tiềm năng hợp tác giữa hai nước còn rất lớn, đặc biệt là trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực, an ninh và hợp tác khu vực.
Với kinh nghiệm phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế của Việt Nam, Timor Leste có thể học hỏi nhiều bài học quý báu nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong ASEAN.
Trong khi đó, Đại sứ Timor Leste tại Việt Nam João Pereira kỳ vọng thời gian tới, quan hệ hai nước sẽ tiếp tục được thúc đẩy, mở rộng giao lưu nhân dân, tăng cường kết nối doanh nghiệp và hợp tác kinh tế giữa hai nước./.