Thông tư số 121/2025/TT-BTC về việc sửa đổi, bổ sung tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu chính thức có hiệu lực từ ngày 1/2/2026. Theo đó, Cục Hải quan đã tổ chức chuỗi Hội nghị tập huấn cho cán bộ công chức và cộng đồng doanh nghiệp tại hai miền.
Cụ thể, hội nghị khu vực phía Bắc diễn ra trong hai ngày 13-14/1 và khu vực phía Nam dự kiến tổ chức vào ngày 22-23/1.
Một trong những nội dung quan trọng tại Thông tư 121 là việc hiện thực hóa mục tiêu "Hải quan số" theo Nghị quyết 66/NQ-CP của Chính phủ. Thay vì phải nộp hoặc xuất trình chứng từ giấy, doanh nghiệp sẽ thực hiện khai và nộp tờ khai, chứng từ hoàn toàn qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử.
Cụ thể, người khai hải quan tự chịu trách nhiệm lưu trữ bản chính và tính xác thực của thông tin. Cơ quan Hải quan chỉ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm. Quy định này không chỉ giúp thông quan nhanh chóng mà còn tiết kiệm chi phí lưu kho, đi lại cho doanh nghiệp, đồng thời giúp cơ quan quản lý tập trung dữ liệu hiệu quả.
Bên cạnh đó, Thông tư mới đã cắt giảm nhiều chứng từ trong các quy trình nghiệp vụ phức tạp. trong đó thủ tục khai sửa đổi, bổ sung nay chỉ yêu cầu hai loại chứng từ cơ bản. Đối với việc đưa hàng về bảo quản, ba loại giấy tờ là giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành, biên bản lấy mẫu và tài liệu chứng minh địa điểm kho bãi đã được bãi bỏ.
Ngoài ra, quy trình xử lý hàng hóa tái xuất do bị từ chối nhận hoặc gửi nhầm cũng được hướng dẫn chi tiết, tách bạch rõ ràng giữa hàng còn trong và ngoài khu vực giám sát, giải quyết dứt điểm vướng mắc tồn tại ở Thông tư 38/2015/TT-BTC trước đây.
Nhằm tạo thuận lợi tối đa, Thông tư 121/2025/TT-BTC đã mở rộng quyền lựa chọn địa điểm làm thủ tục hải quan. Doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu có thể làm thủ tục tại Chi cục Hải quan nơi có trụ sở, cơ sở sản xuất hoặc ngay tại cửa khẩu nhập. Đối với doanh nghiệp chế xuất, thủ tục được thực hiện tại cơ quan quản lý địa bàn sản xuất hoặc trụ sở chi nhánh.
Đặc biệt, thẩm quyền quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa tại chân công trình, nhà máy nay được phân cấp cho Đội trưởng Đội Hải quan, giúp rút ngắn thời gian xử lý cho các lô hàng chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc thanh lý.
Điểm đột phá tại thông tư đó là, lần đầu tiên hình thức "tham vấn gián tiếp" qua hệ thống điện tử được áp dụng, thay thế cho việc bắt buộc tham vấn trực tiếp. Cơ chế "tham vấn một lần, sử dụng kết quả nhiều lần" (thời hạn 6 tháng) cũng được luật hóa cho các doanh nghiệp có mức tuân thủ cao.
Về thủ tục xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế, thời gian xử lý được rút ngắn từ 5 ngày xuống còn 3 ngày làm việc. Thẩm quyền xác nhận được phân cấp về Chi cục Hải quan khu vực, giúp doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng và thuận tiện hơn.
Thông tư 121/2025/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tạo nên diện mạo mới cho ngành Hải quan với phương châm "Nhanh hơn-Gần hơn-Linh hoạt hơn," góp phần thúc đẩy thương mại và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia./.