Tập đoàn nhà nước phải tập trung vào ngành chính

Thủ tướng chỉ đạo quý 1/2012 cần hoàn thành mô hình sắp xếp các tập đoàn kinh tế nhà nước theo hướng tập trung vào ngành nghề chính.
Ngày 9/12, tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn TấnDũng, hai Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh và Hoàng Trung Hải đã đồng chủ trì Hội nghị sơ kếtmô hình tập đoàn kinh tế nhà nước.

Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho đến nay đã có 12 tập đoàn kinhtế nhà nước được thí điểm thành lập, trong đó có 11 tập đoàn kinh tế nhà nước doThủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định thành lập, 1 tập đoàn kinh tế được Thủtướng Chính phủ phê duyệt Đề án cổ phần hóa và thí điểm thành lập tập đoàn kinhtế, ủy quyền cho Bộ Tài chính thành lập công ty mẹ.

Hiện nay, 11 tập đoàn kinh tế nhà nước đang nắm giữ tới 30% tổng giá trịtài sản, 51% tổng vốn chủ sở hữu và gần 40% lao động của khu vực doanh nghiệpnhà nước.

Nếu tính trong tổng số doanh nghiệp của toàn bộ nền kinh tế, 11 tậpđoàn kinh tế nhà nước chiếm tới 10% tổng giá trị tài sản, trên 14% tổng số vốnchủ sở hữu và 7,6% lao động hợp đồng dài hạn.

Hầu hết các tập đoàn kinh tế nhà nước đều được xây dựng trên nền tảng củacác Tổng công ty 91 thành lập trước đây, chiếm lĩnh vị trí thống lĩnh thị trườngở những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế.

Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phân tích rõ thực trạng về thí điểmtập đoàn kinh tế nhà nước, nhất là phân tích những hạn chế còn tồn tại như khungpháp luật về thí điểm thành lập, tổ chức, hoạt động và quản lý, giám sát tậpđoàn kinh tế nhà nước; về thực hiện các mục tiêu thành lập tập đoàn kinh tế nhànước; cơ cấu, quản lý, điều hành trong các tập đoàn kinh tế nhà nước; quản lý,giám sát hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhà nước…

Theo đó, khung pháp luật về thí điểm thành lập, tổ chức, hoạt động và quảnlý, giám sát tập đoàn kinh tế nhà nước đã được hình thành theo phương thức thậntrọng, từng bước, “vừa làm vừa rút kinh nghiệm” với việc ban hành các văn bảnpháp quy điều chỉnh từng tập đoàn kinh tế nhà nước và thực hiện sơ kết sau 3 nămthực hiện thí điểm.

Tuy vậy, khung pháp luật liên quan đến tập đoàn kinh tế nhà nước chưa tạothành một thể thống nhất, đồng bộ, nhất quán; chưa đầy đủ, theo kịp với đặcđiểm, thực tiễn hoạt động của tập đoàn kinh tế nhà nước.

Hầu hết các tập đoàn kinh tế nhà nước được thí điểm đều có quy mô lớn, xétvề quy mô vốn điều lệ và tài sản. Đồng thời, quy mô của các tập đoàn kinh tếtăng khá nhanh nhưng chưa có tập đoàn kinh tế nhà nước nào được xếp hạng tầm khuvực và quốc tế.

Hầu hết các tập đoàn kinh tế nhà nước đều kinh doanh có lãinhưng hiệu quả và sức cạnh tranh chưa cao, chưa tương xứng với những ưu đãi vềnguồn lực và những lợi thế khác.

Thực trạng tài chính của một số tập đoàn kinh tế nhà nước, công ty thuộctập đoàn kinh tế nhà nước còn yếu kém, tiềm ẩn nguy cơ rủi ro, mất cân đối tàichính. Mặc dù các tập đoàn kinh tế nhà nước có nhiều nỗ lực nhưng việc thực hiệnvai trò công cụ điều tiết vĩ mô của nhà nước còn hạn chế.

Một số tập đoàn kinh tế nhà nước đã bước đầu vươn ra đầu tư mạnh ở nướcngoài, chiếm lĩnh thị trường nước ngoài, thương hiệu ngày càng được khẳng định,góp phần tạo dựng được hình ảnh và uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thếgiới, nhưng nhìn chung thị phần của các tập đoàn kinh tế nhà nước trên thịtrường các nước trong khu vực và thế giới vẫn còn nhỏ.

Việc quản lý, giám sát hoạt động các tập đoàn kinh tế nhà nước còn một sốyếu kém, như chưa tách bạch được chức năng của sở hữu nhà nước với chức năngquản lý nhà nước; cách thức giám sát, đánh giá của chủ sở hữu còn mang tính hìnhthức; hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin về các tập đoàn kinh tế nhà nước phục vụcông tác giám sát còn hạn chế, thông tin không đầy đủ và cập nhật…

Từ thực trạng trên, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã nêu lên một số kiến nghị giảipháp như tạm dừng việc thí điểm thành lập mới tập đoàn kinh tế nhà nước để tậptrung hoàn thiện khung pháp luật và tái cấu trúc các tập đoàn kinh tế nhà nướcđã được thí điểm thành lập; đẩy mạnh tái cấu cấu trúc tập đoàn kinh tế nhà nước;đổi mới và hoàn thiện hoạt động quản lý, giám sát của chủ sở hữu nhà nước; cảithiện quản trị doanh nghiệp và minh bạch hóa đối với tập đoàn kinh tế nhà nước…

Phát biểu tham luận tại Hội nghị, lãnh đạo các Tập đoàn Bưu chính viễnthông, Than-Khoáng sản Việt Nam, Điện lực, Viễn thông Quân đội; hóa chất… đềukhẳng định những đóng góp của các tập đoàn kinh tế nhà nước đối với sự pháttriển kinh tế-xã hội của đất nước, đồng thời cũng nêu lên những khó khăn, tồntại, vướng mắc cần được tháo gỡ, nhất là khung pháp luật liên quan đến tập đoànkinh tế nhà nước, trong đó có một số nội dung chưa được cụ thể, chi tiết hoặcchưa có hướng dẫn gây khó khăn cho việc triển khai thực hiện.

Lãnh đạo EVN kiến nghị Chính phủ sớm ban hành các văn bản pháp lý để tạohành lang pháp luật cho các tập đoàn hoạt động theo các quy định của Luật Doanhnghiệp, trong đó cần cụ thể hóa các nội dung mà Luật doanh nghiệp đề cập chưa rõtrong đó có vấn đề đăng ký doanh nghiệp. Hoàn thiện hệ thống các văn bản phápluật, cơ chế chính sách liên quan đến thành lập, tổ chức hoạt động, quản lý,giám sát tập đoàn kinh tế nhà nước. Cùng với đó, kiến nghị Chính phủ sớm banhành văn bản quy định tiêu chí cụ thể để đánh gái hiệu quả hoạt động của tậpđoàn.

Lãnh đạo nhiều tập đoàn nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường côngtác quản lý, giám sát đối với các tập đoàn kinh tế; lãnh đạo các tập đoàn kinhtế nhà nước khẳng định sự ủng hộ chủ trương tái cơ cấu các tập đoàn kinh tế theohướng đẩy mạnh cổ phần hóa, nâng cao khả năng quản trị doanh nghiệp, tập trungđầu tư vào ngành nghề kinh doanh chính, hạn chế sự cạnh tranh không lành mạnhgiữa các tập đoàn kinh tế nhà nước…

Từ thực tiễn hoạt động, lãnh đạo các tập đoàn kinh tế cũng nêu lên một sốbài học kinh nghiệm trong đảm bảo hiệu quả hoạt động của tập đoàn kinh tế nhànước, trong đó nhấn mạnh việc phải xây dựng được chiến lược hoạt động của tậpđoàn và những người xây dựng chiến lược phải là những người trực tiếp thực hiệnchiến lược; đảm bảo tuyệt đối vai trò lãnh đạo của của Đảng tại các tập đoàn,đồng thời tăng cường kỷ cương, kỷ luật lao động, công tác quản lý, giám sát cóhiệu quả đối với vốn, tài sản đầu tư tại các doanh nghiệp trong tập đoàn; quantâm tới ứng dụng công nghệ cao; thực hiện mục tiêu kinh doanh gắn liền với tráchnhiệm xã hội…

Kết luận Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ mục đích của Hội nghịnhằm đưa ra các giải pháp để tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển vànâng cao hiệu quả của các tập đoàn kinh tế nhà nước trong thời gian tới, nhất làđóng góp vào Đề án tái cấu trúc doanh nghiệp sắp được phê duyệt, để các tập đoànlàm tốt hơn vai trò của Nhà nước giao và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.Đặc biệt là để các tập đoàn thực hiện hiệu quả vai trò chủ đạo trong thúc đẩy sựphát triển kinh tế-xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo các cân đối lớn củanền kinh tế, vấn đề liên quan đến an sinh xã hội, an ninh quốc phòng… của đấtnước.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao năng lực cạnh tranh của các tậpđoàn kinh tế nhà nước như xây dựng được đội ngũ lao động kỹ thuật với trình độtay nghề cao, góp phần quan trọng xây dựng các kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội,các dự án trọng điểm của Nhà nước phục vụ chiến lược phát triển kinh tế-xã hộidài hạn của đất nước, những dự án lớn hoặc có ý nghĩa chính trị và hiệu quả xãhội lớn mà các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác không làm hoặckhông đủ khả năng làm. Từ đó, năng lực, trình độ của nhiều cán bộ quản lý doanhnghiệp, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật được nâng lên, chuyênnghiệp hơn…

Bên cạnh những kết qủa tích cực, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ rõ nhữngtồn tại, hạn chế cần khắc phục về một số cơ chế, chính sách ban hành chậm, mộtsố tập đoàn đầu tư hiệu quả kinh doanh thấp so với nguồn lực được giao, đầu tưvào những lĩnh vực ngoài nhiệm vụ chính nhưng kiểm soát thiếu chặt chẽ làm phântán nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp…

Về mục tiêu trong thời gian tới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh mụctiêu là kiên trì xây dựng các tập đoàn mạnh nhằm thực hiện nhiệm vụ nhà nướcgiao, góp phần vào đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của đấtnước, đồng thời sản xuất kinh doanh phải có hiệu quả.

Trên tinh thần này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các Bộ, ngành chứcnăng tiếp tục rà soát khung pháp luật hoạt động của các tập đoàn kinh tế nhànước, nhất là cơ chế thực hiện, mô hình chủ sở hữu nhà nước, làm rõ trách nhiệmtrong hội đồng quản trị và bộ quản lý ngành về kế hoạch, điều hành, quản lý vốn,thanh kiểm tra, quản lý cán bộ; nghiên cứu tổ chức Đảng tại doanh nghiệp, cơ chếquản trị tại doanh nghiệp…

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo, trong quý 1 năm 2012, các Bộ, ngành chứcnăng phải hoàn thành mô hình sắp xếp của các tập đoàn kinh tế nhà nước theohướng tập trung vào ngành nghề chính mà Chính phủ giao.

Theo đó, rà soát lại quản trị điều hành đối với những lĩnh vực mà nhà nướcgiữ 100%, đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp mà nhà nước không cần nắm giữ 100%vốn điều lệ theo đúng các phương án đã được phê duyệt, rút vốn kinh doanh ngoàingành nghề chính, giải thể hoặc chuyển giao những doanh nghiệp thua lỗ kéo dài…

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các tập đoàn kinh tế nhà nước xây dựnglộ trình cụ thể theo hướng tập trung vốn vào ngành nghề chính, quy chế quản lýnội bộ, trước hết là rà soát sửa đổi điều lệ hoạt động, quy chế tài chính và cánbộ, phân định chức năng của hội đồng quản trị với tổng giám đốc./.

Thiện Thuật (TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục

Nhà máy lọc dầu ở Dammam, Saudi Arabia. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giá dầu kéo chỉ số MXV-Index tăng hơn 6%

Kết thúc phiên giao dịch ngày 6/3, giá dầu WTI tăng lên 90,9 USD/thùng, tương đương tăng 35,6% so với cuối tuần trước đó và chạm mức cao nhất kể từ tháng 9/2023.