Chiều 12/1, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu; Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Thành phố Hà Nội, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai; Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn chủ trì hội nghị.
Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 (một số nội dung từ 1/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội.
Luật không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực.
Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Lê Tuấn Phong cho biết, Luật đã tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch theo cách tiếp cận tích hợp, đa ngành, gắn với liên kết vùng và phát triển bền vững.
Trong giai đoạn đầu triển khai, Thành phố đã tập trung rà soát, điều chỉnh các quy hoạch liên quan, đặc biệt là Quy hoạch chung Thủ đô, quy hoạch phân khu và định hướng phát triển không gian ngầm, giao thông công cộng, đô thị theo mô hình TOD. Những kết quả ban đầu cho thấy tư duy quy hoạch đã có sự chuyển biến theo hướng dài hạn và hiện đại hơn.
Đối với nhóm chính sách về đầu tư, tài chính-ngân sách và huy động nguồn lực giữ vai trò then chốt, mang tính đòn bẩy thể chế, quyết định khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển Thủ đô nhanh, bền vững và có sức lan tỏa vùng, không chỉ dừng lại ở việc bổ sung ưu đãi tài chính đơn thuần, Luật Thủ đô năm 2024 đã thiết kế một không gian pháp lý linh hoạt hơn, cho phép Hà Nội chủ động hơn trong phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án, hình thức đầu tư và cơ chế huy động vốn.
Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật Thủ đô vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện cũng như vướng mắc từ quy định của Luật.
Theo Phó Giám đốc sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, bối cảnh đất nước bước sang giai đoạn mới, với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể thế, phát triển nhanh và bền vững, trong đó Thủ đô phải thực sự đóng vai trò trung tâm, hạt nhân dẫn dắt vùng và cả nước.
Thời gian qua, hệ thống pháp luật có nhiều thay đổi quan trọng nhiều luật, nghị quyết của Quốc hội được ban hành với tư duy mới, cách tiếp cận mới, trong đó có không ít quy định đã trực tiếp tác động, sửa đổi hoặc làm "mờ" tính đặc thù của một số cơ chế trong luật Thủ đô năm 2024.
Cùng với đó, yêu cầu tổ chức bộ máy chính quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, yêu cầu thí điểm các mô hình quản trị mới, đặc biệt trong các lĩnh vực đô thị, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang đặt ra những đòi hỏi mà Luật Thủ đô hiện hành chưa đáp ứng đầy đủ.
Cùng với đó, việc sửa luật cần đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố, theo đó, về tư duy xây dựng Luật cần được tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các Bộ cho Thành phố (trừ lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo).
Nếu vẫn quy định theo hướng xin từng thẩm quyền cụ thể trong từng lĩnh vực từ thẩm quyền của cơ quan trung ương cho chính quyền Thành phố thì sẽ rơi vào tình trạng nhanh chóng lạc hậu, bị các luật sau "phủ."
Luật Thủ đô (sửa đổi) cần trao quyền cho phố Hà Nội thẩm quyền quyết định trong việc giải quyết vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng chung cho Vùng (nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng,..), liên kết kinh tế-xã hội, xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững, kiểm soát an toàn thực phẩm; cơ chế để tạo nguồn lực giải quyết vấn đề liên vùng (Quỹ Phát triển vùng Thủ đô).
Các nội dung trao quyền này nhằm tạo cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để xây dựng, phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, củng cố và tăng cường vị thế, vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học-công nghệ, đóng vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước; tạo động lực để thúc đẩy tăng trưởng "hai con số."
Cùng với đó, Luật cần có cơ chế để thực hiện mô hình kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng "hai con số." Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số để đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của phát triển quốc gia.
Tại hội nghị, các đại biểu đều thống nhất cho rằng, xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đáp ứng yêu cầu đặt Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước. Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là việc riêng của Hà Nội, mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong việc tháo gỡ các rào cản pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, tạo điều kiện để Hà Nội có đủ không gian pháp lý, đủ công cụ và đủ thẩm quyền cần thiết.
Qua đó, phát huy vai trò Thủ đô là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo./.
Tổng Bí thư: Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia
Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, Hà Nội không thể phát triển theo tư duy của một địa phương lớn mà phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt.
