Không chỉ dừng ở việc đưa máy tính, phần mềm và các nền tảng trực tuyến vào trường học, chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức quản trị, dạy học và tự học tại Bắc Ninh.
Từ dữ liệu dùng chung, hồ sơ điện tử, tuyển sinh trực tuyến đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ giúp nhà trường quản lý hiệu quả hơn, giáo viên có thêm công cụ hỗ trợ, học sinh chủ động hơn trong tiếp cận tri thức.
Từ số hóa quản lý đến nâng cao hiệu quả điều hành
Theo ông Nguyễn Văn Thêm, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh, chuyển đổi số trong ngành Giáo dục Bắc Ninh thời gian qua khá toàn diện, từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin đơn lẻ sang quản trị, dạy học và cung cấp dịch vụ giáo dục dựa trên nền tảng số, dữ liệu số.
Đến nay, 100% cơ sở giáo dục có trang thông tin điện tử; các hệ thống quản trị nhà trường, cơ sở dữ liệu ngành, tuyển sinh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, học và thi trực tuyến ngày càng được triển khai đồng bộ.
Tuyển sinh đầu cấp đối với mầm non, lớp 1, lớp 6 và lớp 10 được thực hiện trực tuyến; học bạ số được triển khai trong giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Dữ liệu về học sinh, đội ngũ và cơ sở vật chất từng bước được chuẩn hóa, xác thực, kết nối, phục vụ quản lý, chỉ đạo, điều hành.
Tại cơ sở giáo dục, chuyển đổi số đang giúp giải quyết những yêu cầu phát sinh từ thực tiễn quản lý. Thầy Nguyễn Thanh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phúc Hòa cho biết, sau khi sáp nhập 3 trường cũ thành trường mới, nhà trường phải quản lý các cơ sở cách nhau tới 6 km.
Việc sử dụng hệ thống cơ sở dữ liệu chung của Sở Giáo dục và Đào tạo giúp thông tin về học sinh, cán bộ, giáo viên được quản lý trên một phần mềm thống nhất, tạo thuận lợi cho công tác điều hành.
Tại Trường Trung học cơ sở Phúc Hòa, hồ sơ điện tử đã được thực hiện 100%. Từ sổ điểm, học bạ đến kế hoạch bài dạy đều được duyệt và ký số trên hệ thống. Nhà trường đồng thời triển khai dạy học kết hợp với một phần thời lượng trực tuyến, tạo thêm kênh để giáo viên và phụ huynh giao bài, trao đổi, phản hồi.
Tương tự, tại Trường Trung học phổ thông Yên Dũng 1, chuyển đổi số được triển khai trên cả phương diện quản trị và chuyên môn. Nhà trường tăng cường cập nhật, khai thác cơ sở dữ liệu ngành; giáo viên được tập huấn sử dụng các công cụ AI phục vụ dạy học và quản lý, học sinh được hướng dẫn sử dụng công nghệ số an toàn, hiệu quả.
Theo thầy Chu Văn Thuận, Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Yên Dũng 1, nhà trường đã và đang số hóa hồ sơ từ sổ điểm, học bạ đến kế hoạch bài dạy, kế hoạch giáo dục. Công nghệ không chỉ hỗ trợ lưu trữ mà còn góp phần thay đổi cách thức tổ chức công việc trong nhà trường.
Ở quy mô toàn ngành, năm 2026, Bắc Ninh tổ chức bồi dưỡng cho trên 56.000 cán bộ, giáo viên; hơn 704.000 học sinh và gần 187.000 phụ huynh trẻ mầm non được học tập, tuyên truyền qua hệ thống LMS. Ngành Giáo dục đang chuẩn bị, triển khai đăng nhập một lần (SSO), xây dựng kho học liệu số dùng chung và tăng cường ứng dụng AI.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh Nguyễn Văn Thêm, yêu cầu hiện nay là phải thay đổi nhận thức, tư duy quản lý và phương thức làm việc của toàn ngành; chuyển đổi số gắn với trách nhiệm người đứng đầu và những sản phẩm, hiệu quả cụ thể.
Mở rộng không gian học tập, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học
Nếu dữ liệu số đang làm thay đổi phương thức quản trị, trong lớp học, công nghệ đang tạo ra những thay đổi rõ nét đối với giáo viên và học sinh.
Tại Trường Trung học phổ thông Yên Dũng 1, thầy Chu Văn Thuận, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho rằng, khi AI ngày càng phát triển, điều quan trọng là giúp học sinh biết cách tiếp cận và sử dụng công nghệ hiệu quả.
Nhà trường cần thay đổi phương pháp kiểm tra, đánh giá, chuyển từ những câu hỏi mang tính máy móc sang đánh giá tư duy của học sinh. Công nghệ cũng có thể hỗ trợ giáo viên hiểu rõ hơn năng lực từng em để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp.
Cô Ngụy Thị Hòa, giáo viên môn Địa lý, Trường Trung học phổ thông Yên Dũng 1 cho biết, trước đây, giáo viên phải dành nhiều thời gian thiết kế bài giảng, chuẩn bị tài liệu và lên ý tưởng dạy học.
Khi có công nghệ và AI, những công việc này trở nên thuận lợi hơn, giúp giáo viên có thêm thời gian quan tâm, đồng hành với học sinh.
Trong mô hình lớp học kết hợp, học sinh có thể tự tìm hiểu kiến thức ở nhà với sự hỗ trợ của công nghệ, sau đó, trình bày kết quả, trao đổi và giải quyết vấn đề tại lớp.
Qua đó, giáo viên có điều kiện đánh giá thực chất hơn mức độ hiểu bài và khả năng vận dụng của từng học sinh, thay vì chỉ dựa vào sản phẩm được tạo ra bằng AI.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số đang mở rộng không gian học tập vượt ra ngoài lớp học. Song, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu trang bị cho học sinh kỹ năng số, khả năng kiểm chứng thông tin và sử dụng AI có trách nhiệm.
Bên cạnh kết quả đạt được, cơ sở vật chất và năng lực số vẫn là những vấn đề cần tiếp tục được cải thiện. Báo cáo của Trường Trung học phổ thông Yên Dũng 1 cho thấy, một số thiết bị dạy học còn thiếu hoặc chưa đồng bộ; việc ứng dụng AI và chuyển đổi số ở một bộ phận giáo viên còn hạn chế. Một số giáo viên lớn tuổi gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ, trong khi điều kiện kinh tế của một bộ phận gia đình học sinh cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thiết bị.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Phúc Hòa Nguyễn Thanh Tuấn cho rằng, tại khu vực nông thôn, không phải học sinh nào cũng có thiết bị riêng để học trực tuyến, có em phải sử dụng chung điện thoại với bố mẹ. Vì vậy, nhà trường phải phối hợp chặt chẽ với gia đình để tổ chức thời gian học phù hợp.
Từ thực tiễn đó, ngành Giáo dục Bắc Ninh xác định, chuyển đổi số phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng và bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng.
Ngành tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, tích hợp các phần mềm, xây dựng cơ sở dữ liệu và kho học liệu số dùng chung, phát triển học bạ số, tuyển sinh trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời chú trọng an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng dụng AI có trách nhiệm.
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh Nguyễn Văn Thêm nhấn mạnh, học sinh cần được trang bị năng lực làm chủ công nghệ, tư duy độc lập và trách nhiệm khi sử dụng AI; biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, nhận diện sai lệch, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và không sử dụng AI để gian lận trong học tập.
Hiệu quả của chuyển đổi số trong giáo dục Bắc Ninh vì vậy không chỉ được đo bằng số lượng phần mềm hay thiết bị được đưa vào sử dụng, quan trọng hơn là những thay đổi trong quản trị và chất lượng dạy học.
Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, giáo viên có thêm công cụ hỗ trợ và học sinh trở thành chủ thể chủ động của quá trình học tập, công nghệ sẽ thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần chuẩn bị nguồn nhân lực có năng lực số, tư duy độc lập và khả năng thích ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nhiều chủ trương đột phá về giáo dục và đào tạo đã từng bước đi vào cuộc sống