Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steve Mnuchin (giữa, trái) và con gái Tổng thống Mỹ, cô Ivanka Trump (phải) chính thức khai trương Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem ngày 14/5. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Ngay sau khi Mỹ chính thức chuyển Đại sứ quán nước này tại Israel từ Tel Aviv về Jerusalem vào 16h00 (giờ địa phương, tức 20h00 giờ Việt Nam) ngày 14/5, nhiều nước đã lên tiếng phản đối quyết định.

Người phát ngôn của Tổng thống Palestine, ông Nabil Abu Rdeineh tuyên bố động thái trên chỉ "kích động và gây mất ổn định" khu vực, đồng thời bác bỏ vai trò của Mỹ là một nhà trung gian hòa giải trong tiến trình hòa bình Trung Đông. Ông khẳng định "với bước đi này, chính quyền Mỹ đã từ bỏ vai trò của mình trong tiến trình hòa bình" đồng thời "kích động và gây mất ổn định" khu vực.

Tổng Thư ký Liên đoàn Arab (AL) Ahmed Abul Gheit đã chỉ trích các nước tham gia buổi lễ mở cửa Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem. Theo ông, động thái này của Mỹ là "bước đi cực kỳ nguy hiểm, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc."

Người dân Palestine cảm thấy "Mỹ đã chối bỏ vai trò lịch sử của mình như một nhà trung gian hòa giải đáng tin cậy trong cuộc xung đột." Ông Gheit kêu gọi "tất cả các nước kiềm chế mọi hành động có thể làm hại đến các quyền của người dân Palestine." Dự kiến, AL sẽ tiến hành cuộc họp khẩn cấp trong ngày 16/5 để thảo luận quyết định trên của Washington.

Các lãnh đạo Hồi giáo của Ai Cập cũng chỉ trích quyết định trên của Mỹ, coi việc Washington chuyển Đại sứ quán tới Jerusaelm là hành động khiêu khích tới 1,5 tỷ tín đồ Hồi giáo trên toàn thế giới.

Trong một tuyên bố, Bộ Ngoại giao Iran đã kêu gọi cộng đồng Hồi giáo đoàn kết chống lại quyết định trên của Mỹ, đồng thời cảnh báo hậu quả có thể xảy đến từ quyết định trên. Bộ trên nêu rõ quyết định này của Mỹ sẽ chỉ làm tăng ý chí và quyết tâm của người dân Palestine cũng như "các hành động phản đối người Do Thái và Mỹ trong khu vực và trên thế giới." 

Trong khi đó, Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Driancũng cho rằng quyết định của Mỹ chuyển Đại sứ quán tới Jerusalem vi phạm luật pháp quốc tế, đặc biệt là các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tuyên bố Moskva phản đối việc Mỹ chuyển Đại sứ quán tới Jerusalem. Theo ông, Moskva phản đối mọi hành động đơn phương thay đổi các nghị quyết quốc tế liên quan đến địa vị của Jerusalem.

Trước đó, Mỹ đã chính thức chuyển Đại sứ quán tại Israel từ Tel Aviv tới Jerusalem. Tham dự buổi lễ có khoảng 800 người, trong đó có các quan chức Israel và một phái đoàn Mỹ do Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ John Sullivan dẫn đầu. Ngoài ra, trong phái đoàn Mỹ còn có Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin, con gái và con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Ivanka và Jared Kushner.

Dù không tham dự, song Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có bài phát biểu qua video trước các quan khách. Trong đoạn video, Tổng thống Trump khẳng định Washington vẫn duy trì cam kết đầy đủ đối với hòa bình giữa Israel và Palestine và tiếp tục tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình Trung Đông.

Trước đó, ngày 16/12/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, quyết định chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về thành phố này. Động thái đó đã làm căng thẳng leo thang cũng như gây ra làn sóng phản đối kịch liệt trong khu vực.

Vấn đề quy chế của thành phố Jerusalem lâu nay vốn là chủ đề đặc biệt nhạy cảm và là trung tâm của cuộc xung đột Israel-Palestine.

Israel chiếm đóng khu vực Đông Jerusalem trong cuộc chiến năm 1967, sau đó sáp nhập vùng đất này và tuyên bố toàn bộ thành phố Jerusalem là thủ đô không thể chia cắt của Israel. Cộng đồng quốc tế không công nhận chủ quyền của Israel đối với Đông Jerusalem, trong khi người Palestine luôn xác định Đông Jerusalem là thủ đô của Nhà nước Palestine trong tương lai./.