Iran ngày 23/6 cho biết hiện chưa có kế hoạch để Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiến hành thanh sát các cơ sở hạt nhân của nước này bị hư hại trong thời gian xung đột vừa qua, đồng thời bác bỏ thông tin về cuộc gặp giữa giới chức Tehran và Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi tại Thụy Sĩ.
Tehran đưa ra tuyên bố như vậy 1 ngày sau khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vancey nói rằng Iran đã đồng ý để các thanh sát viên của IAEA quay trở lại nước này, sau vòng đàm phán đầu tiên giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ nhằm hướng tới chấm dứt cuộc xung đột tại Trung Đông.
Phát biểu với báo giới, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Iran không tiến hành cuộc gặp nào với người đứng đầu IAEA trong khuôn khổ các cuộc đàm phán gần đây tại Thụy Sĩ.
Ông Baghaei cho biết hiện chưa tồn tại bất kỳ cơ chế hay quy trình nào cho phép IAEA tiếp cận kiểm tra các cơ sở hạt nhân bị ảnh hưởng do các cuộc tấn công quân sự thời gian qua.
Tuy nhiên, ông Baghaei nhấn mạnh Iran sẽ tiếp tục thực hiện các nghĩa vụ hiện hành với tư cách là quốc gia thành viên Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đồng thời tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận bảo đảm thanh sát đã ký với IAEA.
Tuyên bố của Tehran được đưa ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang quan tâm đến tình trạng của các cơ sở hạt nhân Iran sau những diễn biến quân sự gần đây.
Một số cơ sở hạt nhân quan trọng của nước này, trong đó có tổ hợp Natanz, được cho là đã chịu thiệt hại trong các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng hạt nhân của Iran.
Giới phân tích nhận định lập trường mới nhất của Iran cho thấy Tehran vẫn thận trọng trong việc cho phép các hoạt động thanh sát bổ sung sau xung đột, trong khi các cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ về tương lai chương trình hạt nhân nước này đang bước vào giai đoạn thực thi các thỏa thuận ban đầu.
Vấn đề tiếp cận của IAEA đối với các cơ sở hạt nhân Iran được dự báo sẽ tiếp tục là một trong những nội dung quan trọng trong các cuộc thương lượng sắp tới giữa các bên liên quan.
Liên quan đến kết quả cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Iran và Mỹ tại Thụy Sĩ, Iran ngày 23/6 thông báo đã đạt được những thỏa thuận về khuôn khổ đàm phán trong tương lai và các cơ chế triển khai nhằm thực hiện bản ghi nhớ (MoU) về chấm dứt xung đột, hay còn được biết đến là Bản ghi nhớ Islamabad.
Các cuộc thảo luận mang tính kỹ thuật diễn ra sau cuộc họp của Ủy ban cấp cao được tổ chức ngày 21/6 tại Thụy Sĩ. Các cuộc thảo luận kéo dài đến ngày 22/6 theo giờ địa phương, nhằm xác định các cơ chế thực hiện Bản ghi nhớ Islamabad và tuyên bố được đưa ra sau vòng đàm phán cấp cao đầu tiên giữa Mỹ và Iran diễn ra cũng tại Thụy Sĩ cùng ngày 21/6.
Theo hãng thông tấn chính thức IRNA, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi, trưởng đoàn đàm phán kỹ thuật của Iran, cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock (Thụy Sĩ), dưới sự trung gian của Qatar và Pakistan, đã đạt được đồng thuận về việc thành lập các nhóm công tác và cơ chế thực thi.
Cụ thể, các bên cũng nhất trí thành lập 4 nhóm công tác phụ trách các vấn đề gồm dỡ bỏ trừng phạt, trừng phạt liên quan hạt nhân, tái thiết và phát triển kinh tế, cùng giám sát và thực thi.
Theo quan chức ngoại giao này, trưởng các nhóm kỹ thuật sẽ báo cáo lên Ủy ban cấp cao và giám sát hoạt động của các nhóm công tác và các đơn vị mới được thành lập.
Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán kỹ thuật đề cập đến các thủ tục liên quan đến việc cấp giấy phép chung cho xuất khẩu dầu mỏ, dầu khí và sản phẩm hóa dầu của Iran, cũng như các dịch vụ liên quan và các thỏa thuận về việc giải phóng tài sản bị phong tỏa.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran cũng cho biết các bên đã nhất trí triển khai ngay việc giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran.
Ông Gharibabadi cho biết thêm các bên cũng thống nhất thiết lập một "đầu mối liên lạc" chung, xây dựng một bản ghi nhớ nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz và thành lập một "đơn vị phòng ngừa xung đột" tại Liban với sự tham gia của các nước liên quan cùng Pakistan và Qatar.
Ngoài ra, Thứ trưởng Ngoại giao Iran nêu rõ theo thỏa thuận đạt được sau đàm phán kỹ thuật, các cuộc đàm phán trong tương lai sẽ được tiến hành dưới sự giám sát của Ủy ban cấp cao, với sự tham gia của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araghchi, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif và Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman.
Trước đó, hôm 14/6, Iran và Mỹ thông báo đã đạt được Bản ghi nhớ Islamabad gồm 14 điểm, dưới vai trò trung gian của Pakistan, nhằm chấm dứt xung đột và giải quyết các bất đồng thông qua đối thoại và đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký Bản ghi nhớ này hôm 17/6, trong đó phía Iran ký theo hình thức từ xa. Thỏa thuận bao gồm các nội dung liên quan đến chấm dứt xung đột, bao gồm xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Liban, mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran./.