Cây nha đam (hay còn gọi là lô hội) đang trở thành một trong những cây trồng chủ lực của ngành nông nghiệp tỉnh Khánh Hòa.
Nhờ khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu khô hạn, nắng nóng kéo dài, cây nha đam không chỉ giúp nông dân nâng cao thu nhập mà còn mở ra hướng phát triển chuỗi sản phẩm chế biến có giá trị, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.
Từ cây trồng phù hợp vùng đất nắng gió
Với đặc trưng đất cát, khí hậu khô nóng, khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa là vùng sinh thái phù hợp với nhiều loại cây trồng đặc thù như nho, táo, hành, tỏi và nha đam. Đây đều là những cây trồng có khả năng thích ứng tốt, tạo giá trị kinh tế cao trên cùng đơn vị diện tích.
Ông Nguyễn Văn Tuyên (xã Vĩnh Hải) cho biết, bên cạnh các loại cây trồng truyền thống, gia đình ông nhận thấy nha đam phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương nên đã đầu tư trồng 2 sào (2.000 m2). Sau khoảng 6-8 tháng, cây bắt đầu cho thu hoạch lứa bẹ đầu tiên và có thể duy trì khai thác trong vòng khoảng 5 năm.
Theo ông Tuyên, nha đam là cây trồng dễ chăm sóc, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư thấp. Trong quá trình canh tác, người dân chủ yếu làm cỏ, tưới nước và bón phân, hầu như không phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Mỗi đợt thu hoạch, năng suất nha đam đạt khoảng 5-7 tấn/sào. Với giá bán hiện dao động từ 2.000-3.000 đồng/kg, người trồng có thể thu về khoảng 20 triệu đồng mỗi lần thu hoạch. Tính bình quân, mỗi năm một sào nha đam có thể mang lại nguồn thu khoảng 200 triệu đồng.
Ông Nguyễn Đức Thuận, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa), cho biết nha đam là cây trồng đặc biệt phù hợp với vùng đất thiếu mưa, nhiều nắng do không chịu được ngập úng, nhu cầu nước tưới thấp. Đặc biệt, điều kiện gần biển giúp cây hấp thụ lượng khoáng chất tự nhiên, góp phần tạo nên chất lượng và hương vị riêng.
Hiện toàn tỉnh Khánh Hòa có khoảng 435 ha nha đam, tập trung chủ yếu tại các địa phương như phường Ninh Chữ, phường Đông Hải, phường Phan Rang, xã Vĩnh Hải, xã Ninh Hải và xã Phước Dinh. Dù diện tích có giảm do ảnh hưởng của đợt lũ lịch sử cuối năm 2025, cây nha đam vẫn được đánh giá là cây trồng hiệu quả, giúp nhiều hộ dân cải thiện đời sống, vươn lên phát triển kinh tế.
Ông Phạm Văn Hai (phường Ninh Chữ) cho biết gia đình ông đã gắn bó với cây nha đam hơn 10 năm. Nếu như trước đây thị trường tiêu thụ còn hạn chế, giá cả chưa ổn định thì những năm gần đây, cùng với sự phát triển của các sản phẩm chế biến từ nha đam, nhu cầu thị trường tăng mạnh. Thương lái đến tận nơi thu mua, người dân không còn lo đầu ra như trước.
Theo ông Hai, khi được chăm sóc tốt, mỗi cây nha đam có thể cho thu hoạch từ 5-6 bẹ. Sự ổn định của thị trường tiêu thụ đã giúp cây trồng này duy trì giá trị, tạo nguồn thu nhập bền vững cho người dân.
Hình thành chuỗi giá trị
Theo Trung tâm Nghiên cứu và Chế biến Thực phẩm (Đại học Nha Trang), nha đam là loại cây mọng nước thuộc họ Asphodelaceae. Phần thịt bên trong lá chứa gel giàu vitamin, khoáng chất, enzyme, axít amin và các hợp chất chống ôxy hóa, được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp.
Nhận thấy tiềm năng lớn từ cây nha đam, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu, phát triển sản xuất theo hướng công nghệ cao, gắn với liên kết bền vững với nông dân. Trong đó, Công ty Cổ phần Thực phẩm G.C (GC Food) là một trong những doanh nghiệp tiên phong.
Thời gian qua, GC Food đã phát triển vùng nguyên liệu nha đam rộng hơn 200 ha đạt chuẩn GlobalGAP tại Khánh Hòa và một số tỉnh Nam Trung Bộ. Doanh nghiệp ký kết hợp đồng dài hạn với nông dân, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, cung cấp cây giống, đồng thời bao tiêu sản phẩm nhằm ổn định đầu ra cho người trồng.
Không chỉ phát triển vùng nguyên liệu, GC Food còn xây dựng chuỗi sản xuất khép kín từ canh tác, thu mua đến chế biến, giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, nâng cao giá trị nông sản và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.
Theo lãnh đạo Công ty Cổ phần Thực phẩm Cánh Đồng Việt (VietFarm), thành viên của GC Food, doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy chế biến nha đam tại Khu công nghiệp Thành Hải (phường Bảo An) với dây chuyền sản xuất tuần hoàn, khép kín. Nhà máy có công suất cung cấp khoảng 30.000 tấn thành phẩm mỗi năm, sử dụng hai dây chuyền hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế FSSC 22000, công suất trên 120 tấn nguyên liệu/ngày.
Hiện sản phẩm của VietFarm đã có mặt tại hơn 20 quốc gia trên thế giới, đồng thời trở thành nhà cung cấp nguyên liệu cho nhiều doanh nghiệp lớn như Vinamilk, Nutifood...
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa cho biết, sự liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân đã tạo bước chuyển quan trọng trong phát triển cây nha đam. Người dân được hỗ trợ giống, kỹ thuật sản xuất, đồng thời được doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm, giảm rủi ro trong quá trình sản xuất.
Thời gian tới, ngành Nông nghiệp tỉnh Khánh Hòa tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào vùng nguyên liệu, hỗ trợ nông dân ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và mở rộng liên kết tiêu thụ. Qua đó, đưa nha đam trở thành cây trồng chủ lực, tạo giá trị gia tăng cao cho ngành nông nghiệp địa phương và tiếp tục mở rộng thị trường trên thế giới./.