Di chuyển trên đường cao tốc với tốc độ cao tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn liên hoàn nếu tài xế không giữ khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước. Thời gian qua, tình trạng các xe nối đuôi nhau lưu thông, không bảo đảm khoảng cách an toàn, hoặc chuyển làn, vượt xe theo kiểu “điền vào chỗ trống” làm gia tăng nguy cơ va chạm, tai nạn giao thông.
Tại Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 3, Phòng Hướng dẫn tuần tra, kiểm soát giao thông đường bộ, đường sắt-Cục Cảnh sát giao thông đã chính thức thực hiện ghi nhận và xử phạt hành vi không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn đối với xe chạy liền trước trên tuyến cao tốc Pháp Vân-Cầu Giẽ-Cao Bồ-Mai Sơn-Quốc lộ 45-Nghi Sơn.
Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà, Phó trưởng phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (Cục Cảnh sát giao thông) về vấn đề này.
- Việc siết xử phạt xuất phát từ thực trạng vi phạm như thế nào trên tuyến? Thượng tá có thể cho biết mức độ phổ biến và những nguy cơ mất an toàn giao thông từ việc không giữ khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Thực tế, hành vi vi phạm quy định về khoảng cách an toàn trên các tuyến cao tốc có xảy ra và tập trung ở một số phương tiện nhất định.
Nguyên nhân chủ yếu là nhận thức, ý thức chấp hành quy định về giữ khoảng cách an toàn còn hạn chế. Một số người điều khiển phương tiện muốn di chuyển nhanh hơn; một số phương tiện kinh doanh vận tải có tâm lý muốn rút ngắn thời gian vận chuyển, dẫn đến tình trạng đi sát phía sau phương tiện phía trước.
Khi xe phía trước phanh gấp hoặc gặp sự cố bất ngờ, việc không duy trì khoảng cách an toàn khiến tài xế không có đủ thời gian và quãng đường để phản ứng, phanh và dừng xe an toàn, từ đó làm gia tăng nguy cơ va chạm, tai nạn giao thông liên hoàn.
Đường cao tốc là nơi phương tiện di chuyển với tốc độ cao, phổ biến từ 80-120 km/h. Ở tốc độ 100 km/h, mỗi giây xe di chuyển khoảng 28m. Với khoảng cách 100m, người lái chỉ có khoảng 3,6 giây để phát hiện, phản ứng và xử lý tình huống bất ngờ phía trước. Đây là khoảng thời gian tối thiểu để bảo đảm an toàn trong điều kiện phương tiện đang di chuyển với tốc độ cao.
Theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông, lỗi vi phạm khoảng cách này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hơn 30% tổng số vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng trên các tuyến cao tốc, trong đó có những vụ tai nạn dồn toa hàng loạt vô cùng thảm khốc.
Từ thực tế trên, Cục Cảnh sát giao thông xác định để phòng ngừa tai nạn, cần chấp hành nghiêm quy định về giữ khoảng cách an toàn trên đường cao tốc, chủ động ngăn ngừa nguy cơ trước khi xảy ra hậu quả.
- Khoảng cách an toàn giữa các xe trên cao tốc được xác định như thế nào, đặc biệt trong điều kiện tốc độ cao, mật độ phương tiện lớn hoặc thời tiết xấu?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Thông tư số 38/2024/TT-BGTVT quy định khoảng cách an toàn là cự ly tối thiểu giữa phương tiện phía sau với phương tiện đang di chuyển liền trước, cùng làn đường hoặc cùng phần đường, cùng chiều, nhằm bảo đảm tránh xảy ra va chạm khi phương tiện phía trước đột ngột giảm tốc độ hoặc dừng lại.
Người lái xe phải giữ khoảng cách an toàn đối với xe chạy liền trước cùng làn hoặc cùng phần đường, cùng chiều.
Tại nơi có biển báo “Cự ly tối thiểu giữa hai xe,” người điều khiển phương tiện phải giữ khoảng cách không nhỏ hơn trị số ghi trên biển báo.
Đối với điều kiện mặt đường khô ráo, không có sương mù, mặt đường không trơn trượt, địa hình bằng phẳng, đường thẳng và tầm nhìn bảo đảm, khoảng cách an toàn được xác định theo tốc độ lưu hành.
Cụ thể, với tốc độ 60 km/h, khoảng cách tối thiểu là 35m; trên 60 km/h đến 80 km/h là 55m; trên 80 km/h đến 100 km/h là 70m; trên 100 km/h đến 120 km/h là 100m.
Như vậy, khoảng cách cụ thể phụ thuộc vào tốc độ của phương tiện. Khi trời mưa, có sương mù, mặt đường trơn trượt, đường có địa hình quanh co, đèo dốc hoặc tầm nhìn hạn chế, người lái xe phải chủ động điều chỉnh khoảng cách an toàn lớn hơn trị số thông thường để bảo đảm an toàn.
Đối với trường hợp phương tiện chạy dưới 60 km/h do ùn tắc hoặc lưu lượng phương tiện tăng cao, người điều khiển phương tiện phải chủ động giữ khoảng cách an toàn phù hợp với xe chạy liền trước. Cự ly cụ thể phụ thuộc vào mật độ phương tiện và tình hình giao thông thực tế.
Tôi cũng muốn lưu ý là việc xử lý hành vi không tuân thủ khoảng cách an toàn được thực hiện trong điều kiện giao thông thông thoáng. Đối với những thời điểm lưu lượng phương tiện tăng cao, ùn tắc giao thông, như các ngày lễ, Tết, việc xử lý sẽ được xem xét phù hợp với tình hình giao thông thực tế.
- Lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ xác định và xử lý hành vi vi phạm như thế nào? Mức xử phạt cụ thể ra sao, thưa Thượng tá?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Theo điểm d khoản 5 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ôtô, xe chở người bốn bánh có gắn động cơ, xe chở hàng bốn bánh có gắn động cơ và các loại xe tương tự xe ôtô không tuân thủ quy định về khoảng cách an toàn đối với xe chạy liền trước khi chạy trên đường cao tốc bị phạt tiền từ 4-6 triệu đồng. Hành vi này đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe theo khoản 16 Điều 6.
Trường hợp vi phạm gây tai nạn giao thông, theo điểm b khoản 10 Điều 6 Nghị định số 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển phương tiện bị phạt tiền từ 20-22 triệu đồng; đồng thời bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe theo khoản 16 Điều 6.
Về phương thức xử lý, lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ tăng cường sử dụng hệ thống camera giám sát thông minh và thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ để phát hiện hành vi không giữ khoảng cách, kết hợp xử phạt trực tiếp và phạt nguội.
- Thực tế có tình huống tài xế đang giữ đúng khoảng cách nhưng một xe khác lại chen ngang vào giữa. Trong trường hợp này, lực lượng cảnh sát giao thông xử lý như thế nào để tránh phạt nhầm?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Về xử phạt trường hợp này, chắc chắn chúng tôi có dữ liệu điện tử. Dữ liệu điện tử sẽ chứng minh hoàn toàn những việc đó.
Hiện nay, chúng tôi đã áp dụng công nghệ và lắp đặt các thiết bị hiện đại để ghi nhận hành vi vi phạm, bảo đảm đủ chứng cứ, dữ liệu điện tử để xử phạt. Hệ thống camera giám sát 24/24h sẽ ghi nhận đầy đủ các thông số, từ quá trình di chuyển của phương tiện như tốc độ, khoảng cách giữa các phương tiện, đến thời gian vi phạm, loại phương tiện và biển số xe vi phạm.
Lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ sử dụng hệ thống camera giám sát kết hợp với các phương tiện đo tốc độ và dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình của phương tiện kinh doanh vận tải để xác định khoảng cách giữa hai phương tiện, đối chiếu với quy định pháp luật để xác định có hay không có hành vi vi phạm.
Trường hợp phương tiện đang giữ đúng khoảng cách an toàn với xe chạy liền trước nhưng bị một phương tiện ở làn bên cạnh chuyển làn, xen vào giữa, lực lượng Cảnh sát giao thông sẽ căn cứ dữ liệu điện tử để xác định tình huống và không xử lý phương tiện đang chấp hành đúng quy định; đồng thời xem xét, xử lý phương tiện có hành vi vi phạm khi chuyển làn, vượt hoặc không bảo đảm khoảng cách an toàn.
Trường hợp dừng kiểm soát trực tiếp phương tiện, lực lượng chức năng sẽ lập biên bản; trường hợp không dừng được phương tiện thì thực hiện thông báo vi phạm để xử phạt nguội.
- Nếu xe phía trước đi chậm hoặc giảm tốc, tài xế phía sau phải xử lý thế nào để vẫn bảo đảm khoảng cách an toàn mà không cản trở dòng xe?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Đây là lý do rất quan trọng mà vừa rồi Cục Cảnh sát giao thông đã thí điểm làn bên trái để sử dụng vượt xe đối với những tuyến cao tốc có đủ điều kiện như tuyến cao tốc Hà Nội-Hải Phòng và đoạn Cầu Giẽ-Pháp Vân.
Đối với những tuyến đủ điều kiện đang thí điểm, Cục Cảnh sát giao thông đã đưa ra các clip khuyến cáo, hướng dẫn người tham gia giao thông phương pháp vượt xe ở làn trái, sử dụng làn trái để vượt xe trên các tuyến cao tốc. Cục Cảnh sát giao thông sẽ phối hợp với các cơ quan, ban, ngành để tổ chức giao thông theo hướng sử dụng làn trái để vượt xe đối với những tuyến cao tốc đủ điều kiện.
Trong trường hợp phương tiện phía trước đi chậm hoặc giảm tốc độ, tài xế phía sau phải giảm tốc độ của phương tiện đang điều khiển để bảo đảm duy trì khoảng cách an toàn; trường hợp có nhu cầu chuyển làn để vượt thì phải tuân thủ các quy định an toàn khi thực hiện chuyển làn và quy định về tốc độ phương tiện trên đường cao tốc.
- Theo bà, việc không giữ khoảng cách an toàn gây tác hại như thế nào, ngoài nguy cơ trực tiếp dẫn tới tai nạn giao thông?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Tác hại của việc không giữ khoảng cách an toàn có thể nhìn thấy rất rõ qua những vụ tai nạn giao thông, gây thiệt hại về tài sản, tính mạng, tinh thần và sức khỏe cho người tham gia giao thông.Bên cạnh đó, tai nạn còn gây tác hại rất lớn cho xã hội, trước hết là ùn tắc giao thông. Có những vụ ùn tắc giao thông kéo dài trên diện rộng 5-6 tiếng đồng hồ, làm mất thời gian và ảnh hưởng đến việc lưu thông phương tiện.
Tác động về kinh tế cũng rất rõ, trong đó có việc tiêu thụ nhiên liệu. Quan trọng hơn là vấn đề ô nhiễm môi trường. Đây là những tác hại có thể nhìn thấy rõ từ việc vi phạm các quy định về khoảng cách an toàn.
- Làm thế nào để người lái xe xác định được mốc đủ an toàn và chủ động giữ khoảng cách với xe phía trước? Cảnh sát giao thông có giải pháp gì để hỗ trợ người dân?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Các tuyến cao tốc hiện nay đã có vạch kẻ cảnh báo khoảng cách an toàn giữa phương tiện phía trước và phía sau để bảo đảm an toàn. Tới đây, Cục Cảnh sát giao thông sẽ đề nghị ngành Giao thông chỉ đạo các đơn vị quản lý cầu đường kẻ nhiều vạch cảnh báo này để người tham gia giao thông nhận biết, chủ động giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, tránh những vụ tai nạn giao thông đáng tiếc.
- Việc xử lý nghiêm lỗi không giữ khoảng cách được kỳ vọng tác động như thế nào đến nguy cơ tai nạn liên hoàn?
Thượng tá Trịnh Thị Thu Hà: Việc xử phạt nhằm nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành của người điều khiển phương tiện đối với quy định về giữ khoảng cách an toàn trên đường cao tốc, qua đó góp phần hạn chế các điều kiện, nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông, nhất là tai nạn liên hoàn.
Cục Cảnh sát giao thông khuyến cáo người điều khiển phương tiện khi lưu thông trên cao tốc cần chủ động kiểm soát tốc độ, duy trì khoảng cách an toàn phù hợp với tốc độ và điều kiện thực tế của tuyến đường. Khi thời tiết, mặt đường hoặc tầm nhìn không thuận lợi, người lái xe cần chủ động tăng khoảng cách để có đủ thời gian xử lý khi xảy ra tình huống bất ngờ.
Việc giữ khoảng cách an toàn không chỉ là yêu cầu để tránh bị xử phạt mà trước hết là điều kiện quan trọng giúp người lái có đủ thời gian và quãng đường xử lý tình huống, bảo đảm an toàn cho bản thân và những người cùng tham gia giao thông.
- Trân trọng cảm ơn Thượng tá!