Tin nhà báo Trương Đức Anh, nguyên Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng Giám đốc, Chủ tịch Liên chi hội Nhà báo Thông tấn xã Việt Nam từ trần ập đến giữa ngày Đông giá rét 10/1/2026 (tức ngày 22 tháng 11 năm Ất Tỵ) khiến người thân, bạn bè, đồng nghiệp và các thế hệ học trò - phóng viên Thông tấn xã Việt Nam thương tiếc khôn nguôi. Ông đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 81.
Nhà báo nhiệt huyết
Nhà báo Trương Đức Anh sinh ngày 19/7/1945 tại vùng chiêm trũng xã Nhân Hưng, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam (nay là xã Trần Thương, tỉnh Ninh Bình).
Tháng 6/1966, tốt nghiệp khoa Văn học, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, chàng trai trẻ Trương Đức Anh được điều về Thông tấn xã Việt Nam. Ông tham gia khóa bồi dưỡng nghiệp vụ phóng viên Thông tấn xã Việt Nam, rồi được cử đi làm phóng viên thường trú tại Phân xã Việt Bắc, tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên).
Tháng 8/1971, giữa lúc chiến tranh ác liệt, ông được cử vào chiến trường, trở thành phóng viên Thông tấn xã Giải phóng tại mặt trận Trị Thiên Huế.
Mùa Hè năm 1972, chuẩn bị đợt hai của chiến dịch giải phóng Quảng Trị, ông cùng phóng viên Vũ Tạo, Phân xã Thông tấn Quân sự, được phân công bám Sư đoàn 304 - đơn vị kết nghĩa với Thông tấn xã Việt Nam, một trong những đại đoàn chủ lực đầu tiên tham gia chiến đấu ác liệt tại mặt trận Quảng Trị, đặc biệt trong trận Thành Cổ Quảng Trị 81 ngày đêm năm 1972, trở thành "Sư đoàn thép" - với nhiệm vụ đi sâu vào sát các căn cứ của địch để chuẩn bị cho giờ G.
Ông lập tức lên đường với hành trang mang theo là chiếc balô nặng trĩu, ruột tượng gạo thắt lưng và lỉnh kỉnh súng ngắn, dao găm, mặt nạ phòng độc, lựu đạn, vai khóa chiếc sắc cốt đựng tài liệu...
“Chúng tôi vượt núi, băng rừng, trèo đèo, lội suối, lúc nắng, lúc mưa, đêm thì gió rét, muỗi đốt, ngày thì nắng gắt, trên trời máy bay địch quần đảo, dưới đất pháo bầy nổ ầm ầm trước mặt sau lưng. Có khi vừa qua khu đồi được ít phút, ngoảnh lại đã thấy bom tọa độ và pháo bầy chụp xuống,” ông kể lại.
Chàng trai 27 tuổi lần đầu vào mặt trận, lại theo bộ đội hành quân đêm ngày, gặp không ít khó khăn nhưng với ông, cuộc đời ngoài trận tuyến ý nghĩa và đẹp đẽ vô cùng.
Cùng với các chiến sỹ giải phóng, ông có mặt đúng giờ G, khi pháo ta trút lửa xuống căn cứ Ái Tử, bộ đội ta đồng loạt nổ súng tấn công khắp mặt trận Quảng Trị.
“Với tất cả các giác quan, tôi cố gắng ‘ghi lại’ không khí diễn biến trận đánh. Mắt cận tới gần 3 diop, tôi đeo chiếc kính đã buộc dây chun bám theo bộ đội. Lúc chạy, lúc nằm xuống theo tiếng hô, có lúc ngã sấp lại vùng dậy cho kịp mũi tiến công, chỉ sợ bị rớt lại,” ông nhớ lại giây phút ác liệt nhất của trận đánh.
Rời Ái Tử, ông vượt sông Thạch Hãn, có mặt tại Thị xã Quảng Trị ngày đầu giải phóng, bám theo bộ đội ta đang truy kích địch.
“Đêm đến, chúng tôi phải nằm trong hầm và thay nhau gác. Đang nằm thì bom tọa độ đánh sập luôn căn nhà phía trên hầm chúng tôi đang ở. Mảnh bom găm chi chít vào chiếc ba lô của anh Đoàn Tý chắn cửa, chiếc mũ chụp phía trên, cả chiếc máy ảnh cũng bị một mảnh găm vào vỏ ngoài khiến thân máy bị móp,” ông nhớ lại.
Nhắc đến kỹ năng tác nghiệp thời chiến, ông hào hứng kể: Việc lấy tài liệu rất độc đáo, vì không thể ghi chép được, chỉ "ghi" bằng tai và mắt. Đêm về, dù mệt rã rời, vẫn phải hối hả ghi lại ngay những gì đã chứng kiến vào sổ tay và viết bài.
Bài viết xong phải đưa vệ binh mang ra Cứ để điện về Hà Nội, với đủ thể loại: tường thuật, ghi nhanh, bài tổng hợp, ghi chép, chân dung, nhật ký, thư chiến trường và cả tin người tốt-việc tốt, biểu dương những tấm gương chiến đấu anh dũng.
“Lúc ấy, mặc dù không phải cạnh tranh với ai, cũng không ai thúc ép, nhưng đều phải viết thật nhanh để còn chuyển về Bắc và kịp hành quân cùng đơn vị,” ông chia sẻ.
Với ông, chiến trường không chỉ có gian khó, hy sinh mà còn là nơi các phóng viên trẻ được thử lửa, tiếp sức, được sống đẹp, sống có lý tưởng, sống vì đất nước.
Những năm tháng sống, chiến đấu, tác nghiệp tại chiến trường Quảng Trị đã bồi đắp trong ông niềm tự hào về nghề cầm bút, cầm máy ảnh. Để sau này, khi cơ quan thông tấn quốc gia đã vững vàng phát triển, ông là một trong những người tiên phong trong việc sưu tầm các bức ảnh, tư liệu, kỷ vật chiến trường để xây dựng Phòng truyền thống Thông tấn xã Việt Nam, nhằm gìn giữ và giới thiệu cuộc sống và lao động nghề nghiệp cực nhọc, hiểm nguy nhưng rất đỗi hào sảng và vô cùng cao quý của các thế hệ cán bộ, phóng viên, nhân viên Thông tấn xã Việt Nam.
Và ông cũng chính là người biên soạn cuốn “Thông tấn xã Việt Nam - nửa thế kỷ một chặng đường” và là người viết cuốn sử vàng “55 năm Thông tấn xã Việt Nam.”
Người Thầy tận tâm
Đầu năm 1974, ông được điều về Tổng xã, trở thành biên tập viên Ban biên tập tin, ảnh miền Bắc, sau là Ban biên tập tin Trong nước; đồng thời tham gia phụ trách Lớp phóng viên khóa 11, 12 năm 1975 ở Hà Nội; khóa 14 - khóa phóng viên dài hạn đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam sau thống nhất, tổ chức từ ngày 27/6/1977 đến hết tháng 12/1978 tại Thành phố Hồ Chí Minh, đào tạo hơn 100 phóng viên cho mạng lưới phân xã ở khu vực phía Nam vừa giải phóng.
Cũng từ đây, ông có thêm niềm vui mới với nghề báo - niềm vui của người Thầy khi trực tiếp tham gia đào tạo, phụ trách công tác đào tạo nhiều khóa phóng viên Thông tấn xã Việt Nam, chứng kiến nhiều lớp cán bộ, phóng viên, kỹ thuật viên của Thông tấn xã Việt Nam trưởng thành.
Những năm 1979-1980, thực hiện nghĩa vụ quốc tế, ông trở thành chuyên gia đào tạo phóng viên, biên tập viên, đóng góp vào công tác chuẩn bị lực lượng cho Thông tấn xã SPK của Campuchia và Thông tấn xã KPL của Lào.
Năm 1980, ông về nước, công tác tại Phòng Đào tạo thuộc Vụ Tổ chức Cán bộ Thông tấn xã Việt Nam, được bổ nhiệm chức Trưởng phòng vào năm 1983.
Ngày 19/3/1990, Viện Nghiên cứu nghiệp vụ và Đào tạo cán bộ (gọi tắt là Viện Thông tấn) - cơ quan nghiên cứu tổng kết lý luận nghiệp vụ, quản lý và đào tạo cán bộ về mọi mặt, biên soạn lịch sử truyền thống và tham gia biên soạn Từ điển Bách khoa và chuyên ngành - được thành lập; nhà báo Nguyễn Văn Trường được cử giữ chức Viện trưởng, nhà báo Trương Đức Anh là Phó Viện trưởng. Tháng 2/1996, ông được bổ nhiệm chức Viện trưởng Viện Thông tấn.
Tháng 1/1998, nhà báo Trương Đức Anh, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy Thông tấn xã Việt Nam, Viện trưởng Viện Thông tấn, Chủ tịch Liên Chi hội nhà báo Thông tấn xã Việt Nam được giao trọng trách Phó Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam. Ông tiếp tục phụ trách trực tiếp công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Hai chữ “người Thầy” là danh xưng mà ông hết mực trân quý và nâng niu.
Tháng 10/1998, khi Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ Thông tấn được thành lập, Phó Tổng Giám đốc Trương Đức Anh được cử kiêm nhiệm Giám đốc Trung tâm. Thời điểm này, ông cũng kiêm nhiệm chức Trưởng ban Tổ chức-Cán bộ (tháng 8/1998).
Bám sát yêu cầu công tác cán bộ và quy hoạch cán bộ, yêu cầu tổ chức bộ máy từng thời kỳ, ông đã lãnh đạo, chỉ đạo, trực tiếp tham gia xây dựng các kế hoạch đào tạo và bồi dưỡng đa dạng, phù hợp, từ đào tạo tại chỗ đến cử cán bộ đi học nghiệp vụ ở các trường đại học trong nước, các hãng thông tấn nước ngoài; không chỉ đào tạo nghiệp vụ mà còn bồi dưỡng chính trị, ngoại ngữ, tin học…, góp phần nâng cao chất lượng cán bộ, phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới ngày càng cao của cơ quan thông tấn quốc gia.
Ông chủ trương xây dựng đội ngũ giảng viên về cả tin, bài, ảnh, kỹ thuật, gồm những nhà báo Thông tấn xã Việt Nam giàu kiến thức cuộc sống và kinh nghiệm nghiệp vụ được đúc kết từ thực tiễn công tác. Không ít người trong đội ngũ này đã trở thành giảng viên có uy tín tại các trường đại học.
Để chủ động hơn trong vấn đề giảng viên, năm 2004, ông đã chỉ đạo mở một lớp bồi dưỡng giảng viên báo chí nhằm nâng cao nghiệp vụ và phương pháp sư phạm cho các cán bộ cấp ban của Thông tấn xã Việt Nam, phù hợp với phong cách làm báo hiện đại.
Từ lớp học này, Thông tấn xã Việt Nam đã có nguồn giảng viên phục vụ cho công tác đào tạo sau này.
Bên cạnh đó, ông còn chủ trương biên soạn giáo trình, tài liệu nghiệp vụ, xuất bản nhiều loại sách tham khảo nghiệp vụ, tham gia biên soạn Từ điển Bách khoa Việt Nam.
Những tài liệu, giáo trình, sách tham khảo ấy không chỉ có giá trị đối với Thông tấn xã Việt Nam mà còn được các trường đại học trong nước có đào tạo ngành Báo chí sử dụng giảng dạy.
Đồng thời, để góp phần nâng cao chất lượng cán bộ, phóng viên, biên tập viên, ông đã đẩy mạnh nâng cao chất lượng nội dung và hình thức của Nội san Thông tấn - nội san nghiệp vụ của Thông tấn xã Việt Nam ra đời từ tháng 11/1955.
Từ chỗ không có định kỳ cụ thể, mỗi năm xuất bản 6-10 số, ông đã ấn định mỗi năm xuất bản 12 số, đều kỳ vào cuối mỗi tháng. Nhờ đó, Nội san Thông tấn từng bước được cải tiến, trở thành diễn đàn trao đổi kinh nghiệm nghiệp vụ, chia sẻ những câu chuyện tác nghiệp, phản ánh sinh động mọi mặt hoạt động của Ngành và các đơn vị, tạo sự kết nối trong cơ quan, nơi gửi gắm ý kiến tâm huyết của cán bộ, phóng viên, biên tập viên, nhân viên trong Ngành, góp phần thúc đẩy phong trào thi đua yêu nước.
Và vẫn đều đặn với từng khóa phóng viên Thông tấn xã Việt Nam, cho đến khóa K23, Thầy giáo Trương Đức Anh vẫn đứng trên bục giảng, mang đến cho các học viên những bài học nghiệp vụ sâu sắc, mang tính lý luận và tính thực tiễn cao.
Nhà lãnh đạo gương mẫu
Tháng 12/1991, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Thông tấn xã Việt Nam khóa XIX, nhiệm kỳ 1991-1994, nhà báo Trương Đức Anh, Phó Viện trưởng Viện Thông tấn, được tín nhiệm bầu là Phó Bí thư Đảng ủy Thông tấn xã Việt Nam. Kể từ đó cho đến lúc nghỉ hưu, ông gắn bó chặt chẽ với công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy.
Tháng 5/2001, sau hai năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thông tấn xã Việt Nam khóa XXII, nhiệm kỳ 1999-2005, ông được bầu giữ chức Bí thư Đảng ủy.
Đây là nhiệm kỳ đầu tiên Đảng bộ Thông tấn xã Việt Nam được nâng cấp lên Đảng bộ cấp trên cơ sở, kéo dài hơn 6 năm - dài nhất từ trước tới nay.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Cán sự Đảng, Đảng ủy, Ban Lãnh đạo Thông tấn xã Việt Nam, trong đó có phần đóng góp quan trọng của đồng chí Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng Giám đốc Trương Đức Anh, toàn Đảng bộ Thông tấn xã Việt Nam khóa XXII đã có những bước phát triển mạnh mẽ, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, với chất lượng, hiệu quả và tính cạnh tranh thông tin được nâng lên một bước, tổ chức Đảng được củng cố, luôn đạt danh hiệu trong sạch và vững mạnh.
Trong nhiệm kỳ, Thông tấn xã Việt Nam vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng hai danh hiệu Anh hùng: Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (năm 2001), Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân thời kỳ chống Mỹ cứu nước (năm 2005) - những phần thưởng cao quý nhất mà Đảng và Nhà nước dành cho ngành Thông tấn sau 60 năm xây dựng và phát triển.
Cũng trong nhiệm kỳ này, nhiệm vụ phấn đấu trở thành trung tâm thông tin chiến lược quan trọng của Đảng và Nhà nước, tập đoàn truyền thông mạnh, phát triển theo yêu cầu của thời đại, có vị thế xứng đáng trong hệ thống thông tin báo chí quốc gia đã được đẩy mạnh, tạo tiền đề, cơ sở vững chắc để cơ quan thông tấn quốc gia bước vào thế kỷ 21.
Với những đóng góp xuất sắc cho công tác thông tin báo chí nói chung và cho sự nghiệp của Thông tấn xã Việt Nam nói riêng, nhà báo Trương Đức Anh đã được tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng, Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cùng nhiều huân chương, huy chương, bằng khen cao quý khác của Việt Nam và nước bạn Lào.
81 tuổi đời (1945-2026), 55 tuổi Đảng (1971-2026), 41 năm gắn bó với sự nghiệp thông tấn (1966-2007), nhà báo Trương Đức Anh luôn là người lãnh đạo gương mẫu, trách nhiệm, tận tụy, biết quy tụ và phát huy trí tuệ tập thể.
Đối với đồng chí, đồng nghiệp, ông luôn chân tình, cởi mở, lắng nghe, bao dung nhưng nghiêm túc, đòi hỏi cao về chất lượng và hiệu quả công việc. Đối với lớp trẻ, ông là người thầy tận tâm, kiên nhẫn dìu dắt, truyền nghề, truyền lửa đam mê và tinh thần trách nhiệm với nghề báo.
Xin vĩnh biệt ông - người Thầy của nhiều thế hệ phóng viên Thông tấn xã Việt Nam!./.
Nhà báo Trương Đức Anh, nguyên Phó Tổng Giám đốc TTXVN từ trần
Nhà báo Trương Đức Anh, nguyên Bí thư Đảng ủy, Phó Tổng giám đốc, Chủ tịch Liên chi hội nhà báo TTXVN, đã từ trần hồi 14 giờ 10 ngày 10/01/2026 (tức ngày 22 tháng 11 năm Ất Tỵ), hưởng thọ 82 tuổi.
