Lời giới thiệu
Trong lịch sử dân tộc, y tế là một trong những lĩnh vực có bề dày lâu đời, gắn với truyền thống nhân văn và nền văn hiến Việt Nam. Từ tư tưởng tự chủ “Nam dược trị Nam nhân” đến những tấm gương y đức sáng ngời của các bậc danh y, y học Việt Nam luôn hướng đến mục tiêu cao nhất là bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và tính mạng của nhân dân, góp phần vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới làm thành công. Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe tức là cả nước mạnh khỏe.”
Thấm nhuần tư tưởng đó, Đảng, Nhà nước ta luôn xác định: Sức khỏe nhân dân là vốn quý nhất, là nền tảng và động lực cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Bởi sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội, đầu tư cho bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân chính là đầu tư cho sự phát triển đất nước.
Suốt chiều dài lịch sử, các văn kiện, Nghị quyết Đại hội Đảng qua các thời kỳ, cùng nhiều kết luận, chỉ thị của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đều khẳng định chủ trương, đường lối và mục tiêu ưu tiên trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cho người dân. Nhờ đó, vai trò, vị trí của ngành y tế ngày càng được đề cao trong hệ thống chính sách kinh tế-xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, nguồn nhân lực phải có đủ sức khỏe về thể chất, tinh thần, trí tuệ và đạo đức để thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Theo đó, về những định hướng trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, trước yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực để phát triển nhanh và bền vững. Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân cần hướng đến mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh, mọi người dân đều được sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, sống hạnh phúc; nguồn nhân lực phải có đủ sức khỏe về thể chất, tinh thần, trí tuệ và đạo đức để thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao.
Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân,” không chỉ khẳng định sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước với tầm nhìn chiến lược, mà cả niềm tin, động lực và cam kết của cả hệ thống chính trị về bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân. Nghị quyết được đánh giá là chương trình cải cách y tế lớn nhất nhiều thập kỷ với trọng tâm chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh.”
Sau một năm triển khai, tinh thần Nghị quyết 72 đang từng bước chuyển hóa thành những hành động cụ thể. Từ Trung ương đến địa phương, nhận thức về vị trí, vai trò của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân ngày càng có những chuyển biến tích cực. Nhiều chính sách, giải pháp được triển khai theo hướng lấy người dân làm trung tâm, ưu tiên phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Từ những chủ trương lớn đến từng thay đổi trong đời sống, từ phòng bệnh đến chăm sóc, điều trị và phục hồi, hành trình thực hiện Nghị quyết 72 đang hướng tới một mục tiêu xuyên suốt mỗi người dân được sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn; và một Việt Nam khỏe mạnh trở thành nền tảng cho một Việt Nam phát triển, thịnh vượng, hùng cường.
Một năm chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình dài. Bởi thế, những kết quả bước đầu cần tiếp tục được củng cố bằng quyết tâm chính trị, nguồn lực tương xứng, những cải cách mạnh mẽ và sự tham gia của toàn xã hội.
Báo Điện tử VietnamPlus trân trọng giới thiệu loạt bài Nghị quyết 72-NQ/TW: “Mũi tên” đột phá để xây dựng một Việt Nam khỏe mạnh để cùng nhìn lại chặng đường đã qua, cũng như xác định những mục tiêu sắp tới để Nghị quyết được xem như “kim chỉ nam” của ngành Y tế trong kỷ nguyên mới tiếp tục phát huy hiệu quả trong đời sống.
Sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng nhất cho hạnh phúc của mọi người, cho sự tồn vong của dân tộc và sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân.
Hiện nay, dân số Việt Nam đã vượt qua ngưỡng 100 triệu người, là quốc gia có quy mô dân số lớn thứ 16 trên thế giới. Việt Nam cũng đang trong thời kỳ dân số vàng với tỷ trọng dân số từ 15 đến 64 tuổi chiếm 67,4% (cứ 2 người trong độ tuổi lao động thì có một người phụ thuộc). Đây là điều kiện cơ bản, rất quan trọng giúp Việt Nam có đủ nguồn lực về con người để phát triển mạnh mẽ và bền vững.
Hoạch định chiến lược mô hình y tế hiện đại
Năm 2026, ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031đã diễn ra trong không khí trang trọng, rộn ràng và phấn khởi. Hòa chung không khí Ngày hội non sông, có những cử tri rất đặc biệt - người cao tuổi - họ là “nhân chứng sống” đồng hành cùng đất nước qua nhiều giai đoạn khác nhau: từ chiến tranh đến ngày đất nước giành được độc lập, thời kỳ đổi mới và đến nay là giai đoạn đất nước chuyển mình vào kỷ nguyên mới.
Từ sáng sớm, cụ ông Nguyễn Văn Rừng, 95 tuổi, ở phường (Vĩnh Tuy, Hà Nội) phấn khởi sửa soạn cho mình chiếc áo màu nâu xám để đi bầu cử. Nhà cách điểm bầu cử vài chục mét, cụ ông và cụ bà Lê Thị Khiên (84 tuổi) cùng tự mình đi bộ tới điểm bầu cử từ sáng để thực hiện nghĩa vụ công dân. Tuy đã 95 tuổi nhưng cụ Rừng vẫn còn minh mẫn, đi lại khỏe mạnh và dành nhiều sự quan tâm đến cuộc bầu cử. Cụ Rừng chia sẻ, đã chứng kiến đất nước chuyển mình qua nhiều giai đoạn, là người đã được dự nhiều kỳ bầu cử, lần này với ông là một lần bầu cử đặc biệt khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Trên cả nước, cử tri cao tuổi nhất là cụ Hoàng Thị Tồng, sinh năm 1907 (119 tuổi), dân tộc Mông tại xóm Lũng Liềm, xã Yên Thổ, tỉnh Cao Bằng, trở thành “chứng nhân thế kỷ” tham gia bỏ phiếu tại cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026-2031.
Không chỉ cụ Hoàng Thị Tồng, cụ Nguyễn Văn Rừng…, trên toàn quốc có hàng triệu người cao tuổi khác. Họ là điểm tựa tinh thần, là lực lượng quan trọng góp sức xây dựng xã hội văn minh, nghĩa tình. Những người cao tuổi sống khỏe mạnh trên đã cho thấy sự hiện diện của những con người Việt Nam qua nhiều thời kỳ khác nhau. Những người cao tuổi với Lá phiếu của “chứng nhân trường thọ” không chỉ là sự thực hiện quyền công dân giản dị mà còn là biểu tượng của niềm tin bền bỉ, góp phần viết tiếp câu chuyện dân chủ, dựng xây quê hương đất nước ngày càng phát triển.
Hiện nay, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng nhanh, từ 65,5 tuổi năm 1993 lên 74,7 tuổi năm 2024, cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập bình quân đầu người. Tuy nhiên, đáng lưu ý khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn gánh nặng kép, thời điểm nhạy cảm của dân số về sức khỏe. Bệnh không lây nhiễm chiếm gần 80% tổng số tử vong, hơn 40% tử vong xảy ra trước 70 tuổi.
Dù tuổi thọ bình quân của Việt Nam đạt 74,7 nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ đạt 65,4 tuổi. Thống kê cho thấy ở Việt Nam, bình quân mỗi người cao tuổi mắc ba bệnh và đối diện với nguy cơ tàn phế do lão hóa. Chi phí y tế để điều trị bệnh mạn tính và chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi ước tính cao gấp 7-8 lần so với người trẻ, gây áp lực tài chính nặng nề lên hệ thống y tế công cộng.
Trước những thách thức và nguy cơ về sức khỏe của người dân đang hiện hữu, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.”
Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đề ra nhiều giải pháp đổi mới mạnh mẽ toàn diện trong nhận thức và hành động, nhằm đáp ứng kịp thời yêu cầu cấp bách từ thực tiễn, mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe, sống lâu, sống khỏe, sống lành mạnh, nâng cao thể chất, ý thức bảo vệ sức khỏe và chủ động phòng ngừa bệnh tật trong toàn xã hội, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
Nghị quyết chỉ rõ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân. Quan điểm chỉ đạo đó tạo nên bước chuyển căn bản trong tư duy lãnh đạo, mở rộng phạm vi tham gia, huy động nguồn lực xã hội, đồng thời thúc đẩy sự thay đổi hành vi từ phía người dân - từ thụ động sang chủ động trong bảo vệ và nâng cao sức khỏe cá nhân.
Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với sức khỏe nhân dân, hướng tới mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam khỏe mạnh. Nghị quyết mang tính chiến lược, toàn diện và lâu dài, vừa cụ thể hóa nhiều chủ trương trước đây, vừa bổ sung các nhiệm vụ, giải pháp “đột phá” nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và kỳ vọng của nhân dân.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 72 là chuyển trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh,” lấy y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng, giúp người dân được quản lý sức khỏe toàn diện và tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại tuyến y tế cơ sở. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn bệnh tật sang quản lý sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Đây là xu hướng phù hợp với mô hình y tế hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đối mặt với già hóa dân số nhanh, gánh nặng bệnh không lây nhiễm gia tăng và các nguy cơ dịch bệnh mới nổi.
Miễn viện phí cơ bản cho toàn dân thông qua bảo hiểm y tế cũng là chính sách đột phá của Nghị quyết. Chính sách này vừa thể hiện tính ưu việt của chế độ, ý nghĩa an sinh xã hội sâu sắc, hợp lòng dân, vừa khẳng định quan điểm lấy người dân làm trung tâm trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe.
Về chính trị, Nghị quyết đã tăng cường sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, phát huy trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong triển khai các nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; thúc đẩy sự phối hợp liên ngành trong xây dựng và thực hiện chính sách.
Về thể chế, chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 72-NQ/TW đã được thể chế hóa nhanh chóng bằng hệ thống pháp luật và cơ chế, chính sách mới. Chỉ trong thời gian ngắn đã ban hành nhiều luật, nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ và thông tư hướng dẫn, tạo hành lang pháp lý để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 72-NQ/TW.
Về kinh tế-xã hội, Nghị quyết góp phần thúc đẩy đầu tư cho y tế cơ sở, y tế dự phòng, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp dược, thiết bị y tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế; đồng thời tạo điều kiện để mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng thông qua khám sức khỏe định kỳ, sổ sức khỏe điện tử, hồ sơ bệnh án điện tử và mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế. Các chính sách này góp phần giảm chi phí y tế trực tiếp của người dân, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng năng suất lao động và củng cố nền tảng phát triển kinh tế bền vững.
Cả hệ thống chính trị đã vào cuộc rốt ráo
Nghị quyết số 72-NQ/TW được đánh giá là chương trình cải cách y tế đột phá với trọng tâm chuyển từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh” với 6 mục tiêu cốt lõi: Mở rộng bảo hiểm y tế toàn dân, khám sức khỏe định kỳ cho mọi công dân, Miễn viện phí cơ bản, Tăng cường y tế cơ sở, Hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân, Tiêm chủng đạt 95% đến 2030.
Theo Bộ Y tế, sau gần một năm triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW, dưới sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương, ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; khẳng định sức khỏe là nền tảng của phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 15/9/2025 ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW để ra 51 nhiệm vụ cụ thể, trong đó có 24 nhiệm vụ có sản phẩm, thời hạn hoàn thành xây dựng các chương trình, đề án, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật; còn lại là các nhiệm vụ thường xuyên. Tính đến tháng 8/2026, ngành y tế đã hoàn thành 11/24 nhiệm vụ xây dựng chính sách, văn bản quy phạm pháp luật, không có nhiệm vụ quá hạn, đã ban hành được 02 Luật, 02 Nghị quyết của Quốc hội, 01 Nghị định của Chính phủ, 02 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 02 Quyết định và nhiều Thông tư của Bộ trưởng.
Bộ Y tế ban hành kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn, lập dự toán chi khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc cho người dân ít nhất mỗi năm một lần; nghiên cứu hoàn thiện hướng dẫn về thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí thanh toán từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế khi tăng mức đóng và bảo đảm cân đối quỹ bảo hiểm y tế. Một số tỉnh, thành phố triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân đạt tỷ lệ cao, đến hết 31/7/2026: Đồng Tháp (72,8%); Cà Mau (65,4%); Thái Nguyên (64,3%); Đắk Lắk (61,1%); Lâm Đồng (60,3%); Phú Thọ (60%); Điện Biên (58,7%); Bắc Ninh (57,1%); Đồng Nai (56,8%); Đà Nẵng (55,3%); Hải Phòng (52,7%); Khánh Hòa (52,3%)...
Bộ Y tế, Bộ Công an, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đã phối hợp thí điểm thành công Sổ Sức khỏe điện tử tại 09 tỉnh, thành phố và triển khai nhân rộng toàn quốc. Triển khai Chiến dịch 100 ngày (từ ngày 08/7 đến ngày 15/10/2026) tạo lập, cập nhật Sổ Sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID thông qua liên thông dữ liệu khám sức khỏe, khám sàng lọc và khám bệnh, chữa bệnh. Theo số liệu của Trung tâm Dữ liệu Dân cư, C06 - Bộ Công an, tính đến 10/08/2026, cả nước đã tạo lập được 41,2 triệu Sổ sức khỏe điện tử VNeID (đã kích hoạt và sử dụng), chiếm 41% tổng dân số.
Chiến lược chuyển đổi số y tế đến năm 2030 được xây dựng và phê duyệt tại Quyết định số 3516/QĐ-BYT ngày 12/11/2025 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Đã có khoảng hơn 80% trong tổng số hơn 1650 bệnh viện công lập và tư nhân trên toàn quốc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử; phấn đấu đến hết 31/12/2026 các bệnh viện không sử dụng hồ sơ bệnh án giấy; hơn 13.396 cơ sở khám, chữa bệnh trên cả nước (chiếm khoảng 24%) đã triển khai đơn thuốc điện tử và liên thông đơn thuốc với Hệ thống đơn thuốc quốc gia với hơn 327,26 triệu đơn thuốc.
Đó là những kết quả được tổng kết và ghi nhận sau 1 năm triển khai Nghị quyết 72-NQ/TW được ngành y tế ghi nhận những chuyển biến trên mọi mặt./.
