Hơn 90 nghìn thôn, tổ dân phố trên cả nước đang bước vào cuộc sắp xếp lớn nhất từ trước đến nay.
Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tinh gọn đầu mối quản lý ở cơ sở, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Theo Bộ Nội vụ, đến nay, 34/34 địa phương đã hoàn thành phương án tổng thể và đang triển khai các bước tiếp theo đúng tiến độ. Việc sắp xếp không chỉ hướng tới tinh gọn bộ máy, mà còn đặt yêu cầu giữ gìn bản sắc và tạo sự đồng thuận của người dân.
Tại xã Tiền Hải, tỉnh Hưng Yên, địa phương đang triển khai đồng thời hai nhiệm vụ: hoàn thiện phương án sắp xếp thôn và chuẩn bị đội ngũ cán bộ cơ sở cho mô hình mới.
Theo phương án, xã giảm từ 33 thôn xuống còn 12 thôn, giảm 21 đơn vị. Song song với việc lấy ý kiến nhân dân, địa phương tiến hành rà soát, lựa chọn đội ngũ bí thư chi bộ, trưởng thôn theo hướng bảo đảm tiêu chuẩn, trình độ, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phạm vi quản lý rộng hơn sau sắp xếp.
Tại Hưng Yên, phương án sắp xếp được triển khai gắn với việc kiện toàn nhân sự cơ sở. Theo kế hoạch của tỉnh, sau sắp xếp, số thôn, tổ dân phố giảm từ 2.623 xuống còn 1.322 đơn vị, tương đương gần 50%.
Cùng với việc tổ chức lại bộ máy, tỉnh cũng đặt yêu cầu bảo đảm chính sách cho đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, trong đó có phương án bố trí công việc phù hợp, hỗ trợ chế độ theo quy định đối với người nghỉ công tác, nhằm ổn định tâm lý và bảo đảm quyền lợi trong quá trình chuyển đổi.
Nếu Hưng Yên tập trung vào bài toán tổ chức bộ máy thì tại xã Việt Hồng, tỉnh Lào Cai, một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của người dân là tên gọi của những thôn mới sau sắp xếp. Đối với đồng bào nơi đây, tên một thôn, bản không chỉ là địa danh hành chính mà còn gắn với lịch sử hình thành, phong tục tập quán và ký ức của nhiều thế hệ.
Để tạo sự đồng thuận, cán bộ xã trực tiếp đến từng hộ dân tuyên truyền, lấy ý kiến về phương án sắp xếp và tên gọi của các thôn mới.
Với đặc thù xã có đông đồng bào dân tộc sinh sống, việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp thôn ở Việt Hồng không chỉ là bài toán tổ chức bộ máy mà còn đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng để hài hòa các yếu tố lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, tạo sự đồng thuận trong nhân dân
Tại xã Cổ Lễ, tỉnh Ninh Bình-nơi 100% người dân theo đạo Công giáo, phương án sắp xếp từ 6 xuống còn 3 thôn nhận được sự ủng hộ gần như tuyệt đối sau quá trình họp dân, tuyên truyền và lấy ý kiến công khai.
Việc tạo được sự thống nhất trong các cộng đồng đặc thù cho thấy, khi người dân được thông tin đầy đủ, được tham gia đóng góp ý kiến, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước sẽ nhận được sự đồng thuận cao ngay từ cơ sở.
Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, cả nước hiện có khoảng 90.508 thôn, tổ dân phố, gồm 69.580 thôn và 20.928 tổ dân phố. Nhiều đơn vị chưa đáp ứng tiêu chí về quy mô số hộ gia đình. Sau sắp xếp, số lượng thôn, tổ dân phố trên cả nước dự kiến giảm còn khoảng 2/3 so với hiện nay.
Ngày 26.5, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 185 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Đặc biệt, Điều 8 của Nghị định đã quy định nguyên tắc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố.
Theo đó, tuân thủ quy định của pháp luật; bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch; kế thừa và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp, phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa bàn, quy mô dân cư và điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương; bảo đảm các điều kiện thiết yếu phục vụ tổ chức và hoạt động của cộng đồng dân cư.
Sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là giảm số lượng đơn vị hành chính, mà là quá trình tổ chức lại không gian quản trị ở cơ sở theo hướng tinh gọn, hiện đại và hiệu quả hơn. Khi mỗi phương án đều được xây dựng từ thực tiễn, tôn trọng các yếu tố lịch sử, văn hóa, đặc thù của từng địa phương, đồng thời nhận được sự đồng thuận của nhân dân, thì việc sắp xếp sẽ không chỉ tạo ra bộ máy tinh gọn hơn, mà còn hình thành những cộng đồng dân cư gắn kết hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Từ đó, góp phần đưa mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thực chất, hiệu quả, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn./.