Nhật Bản ngày 12/3 bày tỏ “sự thất vọng” vì Trung Quốc không cử đại biểu tới tham dự kỷ niệm hai năm ngày diễn ra trận sóng thần khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng và tàn phá vùng đông bắc Nhật Bản. Bắc Kinh đã tẩy chay buổi lễ này sau khi Nhật Bản mời các đại diện từ Đài Loan (Trung Quốc) tham dự với các nghi lễ ngang bằng những nhà ngoại giao cấp nhà nước khác trong buổi lễ tưởng niệm trọng thể những nạn nhân động đất-sóng thần năm 2011. Động thái này cũng diễn ra khi căng thẳng giữa Tokyo và Bắc Kinh tăng cao vì tranh chấp lãnh thổ và các tàu của chính quyền Trung Quốc liên tục xâm nhập vào vùng biển quần đảo tranh chấp hiện do Nhật Bản kiểm soát. “Chính phủ Nhật Bản đã giải thích với Trung Quốc rằng chúng tôi sẽ đối xử với Đài Loan nghiêm chỉnh trong buổi lễ do họ đã ủng hộ chúng tôi rất nhiều,” Chánh văn phòng nội các Yoshihide Suga nói với các phóng viên. Tokyo cũng thông báo với Bắc Kinh rằng “điều đó không làm thay đổi lập trường của Nhật Bản về tình trạng của Đài Loan như trong tuyên bố chung Trung-Nhật.” Trung Quốc coi Đài Loan là một tỉnh ly khai và sẽ bị sát nhập trở lại, bằng vũ lực nếu cần thiết. Trong tuyên bố chung 1972, Nhật Bản thừa nhận Trung Quốc “là chính quyền duy nhất hợp pháp của đất nước Trung Quốc.” Bộ ngoại giao Trung Quốc nói trong một tuyên bố ngày thứ Hai rằng Bắc Kinh phản đối động thái của Nhật Bản “đối xử với một đại diện từ Đài Loan như với các phái bộ ngoại giao và thành viên các định chế quốc tế.” Trong kỷ niệm lần thứ nhất của thảm họa, chính quyền Nhật Bản khi đó, do cựu thủ tướng Yoshihiko Noda đứng đầu, đã không nêu tên đại biểu từ Đài Loan trong phần khai mạc.
Lễ tưởng niệm nạn nhân thảm họa kép được tổ chức ngày 11/3, tròn 2 năm sau ngày xảy ra trận siêu động đất-sóng thần (Nguồn: AFP)
Tuy nhiên, văn phòng đại diện Nhật Bản ở Đài Bắc đã đăng nửa trang cảm ơn trong mục quảng cáo trên các báo lớn ở hòn đảo này, ghi nhận sự biết ơn của chính quyền Nhật Bản với những viện trợ từ Đài Loan mà truyền thông địa phương ước tính lên tới 224 triệu USD. Quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo xấu đi trong năm vừa rồi do tranh chấp quần đảo ở biển Hoa Đông mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư còn Nhật Bản gọi là Senkaku. Vào khoảng 10 giờ sáng ngày thứ Ba, ba tàu của chính quyền Trung Quốc đã lại tiến vào khu vực biển 12 hải lý ngoài khơi các đảo này, theo lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản nói trong một tuyên bố. Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền với quần đảo. Suga thông báo cũng không có đại diện Hàn Quốc nào đến dự lễ tưởng niệm sóng thần, bao gồm một phút mặc niệm cho gần 16.000 người đã thiệt mạng và gần 3.000 người mất tích vì thảm họa tồi tệ nhất ở Nhật Bản thời hậu chiến. Tuy nhiên, ông thông báo Seoul trước đó đã báo với Tokyo rằng sự vắng mặt của phái bộ họ ở buổi lễ là lý do kỹ thuật. Nhật Bản và Hàn Quốc hiện cũng có tranh chấp về một quần đảo khác do Hàn Quốc kiểm soát./.
Trần Trọng (Vietnam+)
