Từng là làng nghề giấy nổi tiếng nhưng cũng nhiều năm liền khu vực Phong Khê (nay thuộc phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh) được nhắc đến như "điểm nóng" ô nhiễm môi trường.
Hiện nay, địa bàn này đang đứng trước bước ngoặt lịch sử khi được quy hoạch trở thành Khu cảng cạn và dịch vụ logistics hiện đại. Trên nền không gian sản xuất cũ, dự án Khu cảng cạn và dịch vụ logistics hiện đại đang dần hình thành, mở ra hướng phát triển mới theo mô hình logistics xanh, bền vững.
Quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng - khâu được xác định là then chốt - đang đạt nhiều kết quả tích cực, tạo tiền đề để dự án có thể khởi công trong năm 2026.
Bước khởi đầu cho hành trình chuyển đổi
Trong nhiều năm, Phong Khê gắn với hình ảnh những ống khói, nước thải đen kịt đổ ra sông Ngũ Huyện Khê và ảnh hưởng tới sông Cầu. Hoạt động sản xuất giấy, dù mang lại thu nhập cho người dân, nhưng cũng để lại hệ lụy môi trường nghiêm trọng.
Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi không gian làng nghề sang mô hình phát triển mới được xem là yêu cầu cấp thiết, được kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng ô nhiễm kéo dài.
Tháng 4/2021, tỉnh Bắc Ninh phê duyệt quy hoạch chi tiết Khu cảng cạn và dịch vụ logistics tại Phong Khê với tổng diện tích hơn 94,5 ha; trong đó, khu cảng cạn và dịch vụ logistics chiếm khoảng 87,12 ha; phần còn lại là nghĩa trang hiện trạng và hạ tầng giao thông đối ngoại, bao gồm đường gom tỉnh lộ 295C và Quốc lộ 18.
Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 4.609 tỷ đồng. Đến tháng 2/2022, Công ty Cổ phần Logistics LSH được chấp thuận là nhà đầu tư thực hiện dự án.
Để triển khai dự án, phần diện tích cần thu hồi trên địa bàn phường Võ Cường là hơn 86,7 ha. Từ đầu tháng 1/2025 đến nay, địa phương đã 6 lần phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ với tổng diện tích hơn 82,8 ha, đạt trên 90% diện tích cần thu hồi.
Trong số 530 hộ dân thuộc diện ảnh hưởng, đã có 520 hộ nhận tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng.
Đây là kết quả đáng ghi nhận, nhất là khi công tác giải phóng mặt bằng thường là khâu khó khăn nhất trong triển khai các dự án quy mô lớn. Những con số trên không chỉ thể hiện tiến độ tích cực mà còn cho thấy sự đồng thuận tương đối cao của người dân đối với chủ trương chuyển đổi.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số vướng mắc. Khoảng 3,88 ha chưa được phê duyệt phương án bồi thường; một số hộ dân chưa thống nhất về đơn giá hỗ trợ.
Bên cạnh đó, tồn tại các vấn đề kỹ thuật như chưa có đơn giá đối với hạng mục tường bao quanh các ngôi mộ, hay tình trạng chồng lấn ranh giới giữa khu nghĩa trang và khu logistics.
Trước thực tế đó, Ủy ban Nhân dân phường Võ Cường đã chủ động phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất Kinh Bắc và tổ dân phố Châm Khê tăng cường đối thoại, tuyên truyền, giải đáp thắc mắc cho người dân.
Trung tuần tháng 1/2026, một cuộc họp chuyên đề được tổ chức để rà soát, tháo gỡ các khó khăn phát sinh. Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Võ Cường Nguyễn Ngọc Hiếu đã yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, xác định rõ ranh giới, áp dụng đúng chính sách, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và giữ vững tiến độ dự án.
Theo ông Nguyễn Trọng Chiến, Tổ trưởng tổ dân phố Châm Khê, công tác dân vận được xác định phải đi trước một bước. Các cuộc họp tổ dân phố được tổ chức thường xuyên; mọi thông tin về nguồn gốc đất, chính sách hỗ trợ, đơn giá bồi thường đều được niêm yết công khai
"Đa số người dân ủng hộ chủ trương chuyển đổi. Chúng tôi đang tiếp tục vận động 10 hộ còn lại để tạo sự đồng thuận cao nhất," ông Chiến cho biết.
Sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở được xem là yếu tố quan trọng giúp công tác giải phóng mặt bằng đạt kết quả tích cực. Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan thẩm định phương án đấu nối giao thông với quốc lộ 18, xem xét cấp nguồn vật liệu san lấp theo đúng quy định pháp luật về khoáng sản và đầu tư xây dựng. Ở cấp cơ sở, từng khâu kiểm đếm, lập phương án, niêm yết công khai và chi trả đều được thực hiện theo đúng quy trình.
Logistics xanh - hướng đi mới thay thế sản xuất gây ô nhiễm
Không chỉ là một dự án hạ tầng kinh tế, Khu cảng cạn và dịch vụ logistics Phong Khê còn mang ý nghĩa tái cấu trúc không gian phát triển của địa phương. Theo lộ trình đến năm 2030, toàn bộ hoạt động sản xuất giấy tại khu vực sẽ chấm dứt.
Quỹ đất sẽ được chuyển đổi thành trung tâm logistics, kho bãi và dịch vụ thương mại hiện đại.Khi hoàn thành, khu cảng cạn sẽ thực hiện đầy đủ chức năng lưu trữ, trung chuyển, thông quan hàng hóa và dịch vụ logistics nội địa.
Dự án nhằm cụ thể hóa quy hoạch phát triển hệ thống cảng Việt Nam đến năm 2030, đồng thời góp phần nâng cao năng lực logistics của Bắc Ninh - địa phương có mật độ khu công nghiệp cao bậc nhất cả nước.
Hiện nay, các khu công nghiệp như Yên Phong, VSIP, Tiên Sơn, Đại Đồng - Hoàn Sơn… tập trung nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực điện tử và công nghệ cao. Nhu cầu vận chuyển, lưu trữ, thông quan hàng hóa ngày càng tăng.
Việc hình thành một cảng cạn quy mô lớn ngay trên địa bàn tỉnh sẽ giúp rút ngắn quãng đường vận chuyển ra cảng biển, giảm chi phí logistics, tăng tính cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Ở góc độ môi trường, sự chuyển đổi này mang ý nghĩa đặc biệt. Từ một khu vực thường xuyên đối mặt với tình trạng nước thải, khói bụi, tiếng ồn, Phong Khê đang hướng tới mô hình phát triển logistics xanh - ít phát thải, hạ tầng đồng bộ, quản lý hiện đại. Đây được xem là giải pháp chiến lược nhằm xử lý căn cơ tình trạng ô nhiễm kéo dài nhiều năm, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Đại diện Công ty cổ phần Logistics LSH cho biết doanh nghiệp đang tích cực phối hợp với địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng, đặc biệt là việc mở rộng nghĩa trang để phục vụ di chuyển mộ trước Tết.
Đến nay, 44/45 hộ đã nhận tiền và di chuyển mộ. Doanh nghiệp cũng chuẩn bị các điều kiện về thiết kế, nguồn lực để có thể khởi công dự án trong thời gian sớm nhất khi mặt bằng được bàn giao hoàn toàn.
Từ góc nhìn người dân, sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội mới. Bà Nguyễn Thị Cố, tổ dân phố Châm Khê, chia sẻ gia đình có hơn 700 m² đất thuộc diện thu hồi và đã nhận tiền bồi thường. "Chúng tôi mong dự án sớm triển khai để môi trường được cải thiện, đồng thời tạo việc làm cho người dân địa phương, nhất là các hộ mất đất sản xuất," bà nói.
Có thể thấy, quá trình chuyển mình của Phong Khê là minh chứng cho quyết tâm tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng bền vững của Bắc Ninh. Từ một làng nghề gắn với những hệ lụy môi trường, khu vực này đang từng bước trở thành trung tâm logistics xanh, hiện đại, đóng vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của tỉnh và khu vực.
Sự đồng thuận của người dân, sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và cam kết của nhà đầu tư đang tạo nên nền móng vững chắc cho hành trình đổi thay ấy.
Khi khu cảng cạn đi vào hoạt động, Phong Khê không chỉ thay đổi diện mạo mà còn thay đổi cả cách thức phát triển - từ sản xuất truyền thống gây ô nhiễm sang dịch vụ logistics bền vững, thân thiện với môi trường, phù hợp xu thế kinh tế xanh của thời đại./.
Logistics Việt Nam trước sức ép chuyển đổi xanh để giữ thị trường xuất khẩu
Trong kỷ nguyên phát thải thấp, logistics xanh trở thành lằn ranh sống còn với DN Việt, vừa để đáp ứng chuẩn mực toàn cầu vừa để giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh và mở rộng cơ hội xuất khẩu bền vững.
