Không chỉ là điểm tham quan, chụp hình check-in, phố núi Đà Lạt (Lâm Đồng) đang trở thành nơi “gieo” tình yêu thiên nhiên từ những bảo tàng, nơi trưng bày các hiện vật về đa dạng sinh học, hệ thống động - thực vật ở Đại ngàn Tây Nguyên.
Vừa mở cửa trở lại sau thời gian sửa chữa, Bảo tàng Sinh học (thuộc Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam) đang trở thành điểm đến lý thú của người dân, du khách khi đến với phố núi Đà Lạt. Với trên 10.000 hiện vật được sưu tầm, lưu giữ từ những năm 1990 đến nay, khu trưng bày dường như trở thành một Đại ngàn thu nhỏ ngay trong lòng Đà Lạt.
Từ những tiêu bản thông 5 lá quý hiếm, Tê tê Java, Voi Tây Nguyên đến những tiêu bản rất “bình dị” như cá, ếch, gà rừng, nấm Tây Nguyên… đều được phục dựng rất sinh động, đảm bảo gần như nguyên bản để phục vụ khách tham quan đến tìm hiểu, nghiên cứu.
Bạn Nguyễn Hữu Lộc (du khách từ Đồng Tháp) cho biết ngay khi biết ở Đà Lạt có nơi trưng bày đầy đủ, đa dạng các mẫu vật đặc trưng của hệ sinh thái ở Tây Nguyên, Lộc đã dành thời gian đến tham quan, tìm hiểu. Đặc biệt, nơi đây còn trưng bày một số tiêu bản động vật, thực vật quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng mà trước đây Lộc chưa từng thấy.
“Thông qua các tiêu bản, mình đã hình dung được một thiên nhiên bạt ngàn. Ấn tượng nhất là lần đầu tiên được tận mắt thấy tiêu bản của các loài động, thực vật quý hiếm và cảm thấy yêu quý, nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài này khi đứng trước nguy cơ tuyệt chủng,” Lộc cho biết.
Dù đã đi Đà Lạt rất nhiều nhưng đây là lần đầu bạn Nguyễn Thị Hồng Phước (du khách Thành phố Hồ Chí Minh) đến tham quan không gian trưng bày đa dạng sinh học ở phố núi. Từ những loài nấm rừng, nấm ăn đến những cá thể hổ, mèo rừng, khỉ, báo gấm… đều khiến nữ du khách thích thú tìm hiểu.
Hồng Phước chia sẻ: “Thấy rất bất ngờ bởi sự đa dạng của hệ sinh thái rừng ở Tây Nguyên cũng như ở Việt Nam thông qua những hiện vật trưng bày ở Đà Lạt. Không chỉ phục vụ tham quan đơn thuần mà các không gian này còn có thể phục vụ việc nghiên cứu, học tập, nhất là với những học sinh, sinh viên đến với phố núi ngàn hoa.”
Ra mắt từ đầu năm 2026, khu trưng bày động vật, thực vật tại nhà truyền thống của Trường Đại học Đà Lạt cũng dần trở thành điểm đến của du khách, nhà nghiên cứu và những người yêu thiên nhiên.
Không gian giới thiệu các mẫu tiêu bản về thực vật bản địa, đặc hữu của Lâm Đồng, bộ sưu tập 70 loài trà mi Việt Nam, phòng côn trùng trưng bày gần 100 hộp mẫu tiêu bản cùng các mẫu động vật quý giá.
Bên cạnh đó, trường còn có không gian trưng bày dân tộc học với hàng trăm hiện vật về văn hóa các dân tộc Tây Nguyên; khu trưng bày khảo cổ giới thiệu các hiện vật do giảng viên, sinh viên nhà trường khai quật tại các di tích ở Tây Nguyên và một số địa phương trong nước. Những không gian này vừa phục vụ tham quan, vừa cung cấp tư liệu cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và học tập.
Theo du khách Seth Griffin (chuyên gia nghiên cứu về trà, quốc tịch Mỹ), trong chuyến công tác tại Lâm Đồng, ông tình cờ được đối tác ở Bảo Lộc dẫn đến tham quan không gian trưng bày về các loại trà tại Đại học Đà Lạt.
Tại đây ông đã cập nhật thêm được các thông tin, các giống trà hoa vàng quý hiếm ở Lâm Đồng nói riêng, Việt Nam nói chung mà ông chưa từng gặp ở nơi nào khác. Qua đó đã giúp ông có thêm các kiến thức quan trọng phục vụ việc nghiên cứu, cũng như bảo tồn những loài thực vật đặc hữu, quý hiếm trên thế giới nói chung.
Không chỉ là nơi tham quan, học tập và nghiên cứu, các địa điểm trưng bày hiện vật đang âm thầm gieo thêm niềm yêu thiên nhiên, động - thực vật cho người dân lẫn du khách khi đến với Đà Lạt.
Ngoài việc tiếp tục sưu tầm, bổ sung các tư liệu, hiện vật; các đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa các tư liệu, hiện vật và nội dung trưng bày để những người quan tâm có thể trải nghiệm không gian và hiện vật, tư liệu thông qua nền tảng số.
Theo ông Hà Thanh Tùng, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Sinh học (phường Langbiang - Đà Lạt), bảo tàng muốn giới thiệu đến cộng đồng về nguồn tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học và rất độc đáo của Tây Nguyên. Đặc biệt các nhóm mẫu vật có cả những loài động - thực vật quý hiếm nằm trong danh mục IB, IA đang cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
“Thời gian tới chúng tôi tiếp tục hoàn thiện hệ thống trưng bày, hướng dẫn viên, thuyết trình về các chủ đề khác nhau. Qua đó, tuyên truyền, kêu gọi cộng đồng cùng chung tay bảo vệ môi trường sống, bảo vệ các nguồn tài nguyên động vật, thực vật và hệ sinh thái rừng ở Tây Nguyên nói riêng, Việt Nam nói chung”./.
Vườn thực vật ngoại vi Pù Huống “bảo tàng sống” về các loài thực vật nhiệt đới