Viêm não nói chung và viêm não Nhật Bản vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em với tỷ lệ tử vong và di chứng cao.
Tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (Thành phố Hồ Chí Minh), các bác sỹ đang điều trị cùng lúc 2 trường hợp trẻ viêm não Nhật Bản trong tình trạng nặng, đều hôn mê, phụ thuộc máy thở và đã được mở khí quản.
Từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố ghi nhận 7 ca viêm não Nhật Bản, trong đó 2 ca đã tử vong và 2 ca nặng đang điều trị.
Một bệnh nhi 16 tuổi, ở Vĩnh Long, được đặt nội khí quản tại tuyến trước, chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố. Kết quả xét nghiệm ELISA dương tính với virus viêm não Nhật Bản. Trẻ có tiền căn được tiêm chủng đến khoảng 3 tuổi, nhưng không ghi nhận mũi nhắc vaccine viêm não Nhật Bản sau đó. Sau nhiều ngày thở máy, bệnh nhi được mở khí quản do hôn mê, phụ thuộc hỗ trợ hô hấp.
Trường hợp khác là bé trai 10 tuổi ở Cà Mau, diễn tiến rất nhanh trong khoảng 3 ngày. Ban đầu bé sốt 41 độ C, hạ sốt sau khi dùng thuốc. Ngày hôm sau, trẻ còn sốt, đau đầu, đau họng, được chẩn đoán viêm amidan. Ngày thứ 3, bé co giật tại nhà, sau đó nhức đầu nhiều, giảm tri giác, ăn uống kém.
Tại Bệnh viện Bạc Liêu, trẻ được chẩn đoán viêm màng não rồi chuyển lên Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả xét nghiệm ELISA dương tính với virus viêm não Nhật Bản. Kết quả chụp MRI não gợi ý viêm màng não, ghi nhận tổn thương hai bên và vỏ não. Trẻ có tiền căn phát triển bình thường, chưa rõ tiền sử tiêm vaccine viêm não Nhật Bản. Hiện bé hôn mê, phụ thuộc máy thở và đã mở khí quản.
Trong bối cảnh viêm não Nhật Bản vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và có thể để lại di chứng thần kinh suốt đời, việc tiêm chủng đầy đủ và tiêm nhắc đúng lịch không chỉ bảo vệ mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng lá chắn miễn dịch cho cộng đồng.
Bác sỹ Nguyễn Tuấn Hải - Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho hay tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.
Theo chuyên gia, bất kỳ ai chưa có miễn dịch với virus viêm não Nhật Bản đều có nguy cơ mắc bệnh. Do đó, không chỉ trẻ em mà người lớn chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ liều cũng cần được tư vấn để hoàn thiện lịch tiêm phòng.
Theo chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản gồm mũi đầu tiên lúc 1 tuổi, mũi thứ hai sau 1-2 tuần và mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm. Sau đó, cần tiêm nhắc lại mỗi 3-5 năm cho đến khi đủ 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Hiện nay, nhiều phụ huynh thường nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng lại quên các mũi nhắc lại. Đây là khoảng trống miễn dịch khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù đã từng được tiêm chủng trước đó.
Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và bảo vệ trẻ em trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm.
Để duy trì khả năng bảo vệ bền vững bệnh viêm não Nhật Bản, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hội Y học Dự phòng Việt Nam khuyến cáo người dân nên tiêm nhắc lại bằng vaccine đúng lịch sau khi hoàn thành phác đồ 3 mũi cơ bản trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Mũi tiêm nhắc này được xem như "chìa khóa" kích hoạt lại hệ miễn dịch, giúp cơ thể tạo ra lượng kháng thể cao và bền vững hơn trước sự tấn công của virus. Đối tượng được khuyến cáo tiêm nhắc bao gồm trẻ lớn và người trưởng thành chưa được củng cố miễn dịch đầy đủ.
WHO ước tính có khoảng 3 tỷ người đang sinh sống trong vùng nguy cơ tại 24 quốc gia châu Á, trong đó khoảng 700 triệu là trẻ em dưới 15 tuổi.
Theo Hội Y học Dự phòng Việt Nam, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 67.900 ca mắc viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%. Đáng lo ngại hơn, khoảng một nửa số bệnh nhân sống sót phải mang các di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học tập, rối loạn hành vi hoặc mất khả năng lao động. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm gây gánh nặng lớn nhất đối với người bệnh, gia đình và xã hội bởi hậu quả không chỉ dừng lại ở giai đoạn cấp tính mà còn kéo dài nhiều năm sau đó./.
Phòng ngừa viêm não Nhật Bản - Bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu ở trẻ em
Điều khiến viêm não Nhật Bản trở thành nỗi lo của ngành y tế là bệnh thường khởi phát với các dấu hiệu khá giống cảm cúm hoặc sốt virus thông thường như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, mệt mỏi.
