Kích hoạt động lực, quyết tâm thực hiện thành công kịch bản tăng trưởng quý 2/2026

Theo Cục Thống kê, dù GDP quý 1 đạt 7,83% song nền kinh tế vẫn cần nỗ lực bứt phá trong quý 2 và hai quý cuối năm với kịch bản tăng trưởng trên 10,5% để hoàn thành mục tiêu 2026.

Để bù đắp phần thiếu hụt và hướng tới mục tiêu cả năm, nền kinh tế phải duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10,5% trong các quý còn lại. (Ảnh: Vietnam+)

Nền kinh tế Việt Nam đã đi qua hành trình ba tháng đầu tiên của năm 2026 với những kết quả tích cực nhưng cũng đầy thách thức. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cả năm trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, đòi hỏi những kịch bản ứng phó linh hoạt và các động lực tăng trưởng mới phải được kích hoạt mạnh mẽ.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia, Cục Thống kê đã có cuộc trao đổi cùng Báo Điện tử VietnamPlus về lộ trình hồi phục và bứt phá của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Những “cú hích” chiến lược

- Thưa bà, kết quả tăng trưởng GDP quý 1 đạt 7,83% dù tích cực nhưng vẫn thấp hơn kịch bản tại Nghị quyết 01. Để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng đầy thách thức của cả năm 2026, kịch bản cho quý 2 và các quý còn lại cần phải thay đổi ra sao và đâu là những động lực then chốt cần tập trung?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Đúng là chúng ta đang đối mặt với một mục tiêu mang tính lịch sử. Kết quả quý 1 là điểm sáng so với thế giới nhưng chưa chạm tới ngưỡng kỳ vọng 9,1% do áp lực chi phí đầu vào và sức hấp thụ vốn của khu vực tư nhân còn hạn chế. Tuy nhiên, dư địa bứt phá vẫn còn rất lớn nếu chúng ta quyết liệt thay đổi kịch bản điều hành.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia chỉ ra kết quả quý 1 là điểm sáng so với thế giới nhưng chưa chạm tới ngưỡng kỳ vọng 9,1% do áp lực chi phí đầu vào và sức hấp thụ vốn của khu vực tư nhân còn hạn chế. (Ảnh: Vietnam+)

Để bù đắp phần thiếu hụt và hướng tới mục tiêu cả năm, nền kinh tế phải duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10,5% trong các quý còn lại. Cụ thể kịch bản cập nhật quý 2 cần đạt mức tăng trưởng 10,5%, quý 3 là 10,6% và quý 4 phải vươn tới 10,74%. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng phải là “mũi tên” chủ lực với mức tăng dự kiến từ 12,6%-13% trong nửa cuối năm.

Để hiện thực hóa những con số này, Cục Thống kê kiến nghị 5 động lực chính gắn với việc thực hiện hiệu quả tinh thần tại các nghị quyết Trung ương (Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 69-NQ/TW (2025): Các chính sách phát triển kinh tế-xã hội...).

Thứ nhất, đầu tư công phải là “vốn mồi” dẫn dắt. Năm 2026 là năm của các siêu dự án hạ tầng như Sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc và các tuyến vành đai. Đây không chỉ là chi tiêu Chính phủ mà là quá trình tích lũy tài sản, giúp giảm chi phí logistics và kích thích dòng vốn FDI đổ vào các khu vực vệ tinh.

Thứ hai là kích hoạt sức mua thị trường 100 triệu dân. Chính sách cải cách tiền lương và các chương trình kích cầu tiêu dùng tại địa phương sẽ là “bệ đỡ” cho dịch vụ, lưu trú và thương mại điện tử, giúp nền kinh tế không bị đình trệ khi xuất khẩu gặp khó.

Nền kinh tế phải duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10,5% ở các quý còn lại, trong đó khu vực công nghiệp và xây dựng phải là “mũi tên” chủ lực với mức tăng dự kiến từ 12,6%-13% trong nửa cuối năm.

(Nguồn: Cục Thống kê)

Thứ ba là chính sách tài khóa và tiền tệ linh hoạt. Việc chủ động sử dụng công cụ thuế xăng dầu và Quỹ bình ổn giá là "van an toàn" ngăn chặn lạm phát chi phí đẩy, bảo vệ biên lợi nhuận cho doanh nghiệp sản xuất.

Thứ tư là chuyển đổi sang thâm dụng tri thức. Việc ứng dụng AI và công nghệ số không còn là xu hướng mà đã trở thành công cụ bắt buộc để nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), giúp doanh nghiệp thích ứng với các tiêu chuẩn xanh khắt khe của quốc tế.

Cuối cùng là khai thác tối đa lợi thế từ các FTA. Cụ thể, chúng ta cần dịch chuyển lên phân khúc cao hơn trong chuỗi giá trị, đưa các ngành điện tử, dệt may xanh trở thành “đầu kéo” ngoại tệ mạnh mẽ cho đất nước.

Việc ứng dụng AI và công nghệ số không còn là xu hướng mà đã trở thành công cụ bắt buộc để nâng cao năng suất nhân tố tổng hợp. (Ảnh: Vietnam+)

Sự phục hồi đồng đều

- Nhìn lại quý 1, bà đánh giá thế nào về sự đóng góp của các khu vực kinh tế? Đâu là những nguyên nhân cốt lõi khiến tăng trưởng chưa đạt mức 9,1% như kỳ vọng ban đầu và các điểm sáng nào từ phía cung-cầu cần được phát huy, thưa bà?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Quý 1 ghi nhận sự phục hồi đồng đều ở cả ba khu vực: Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%; Công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%; Dịch vụ tăng 8,18%.

Nếu nhìn từ phía cung, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là "đầu tàu" với mức tăng 9,73%, đóng góp tới 2,57 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Điều này cho thấy đơn hàng xuất khẩu điện tử, dệt may đã quay trở lại mạnh mẽ. Ở khu vực dịch vụ, bán buôn, bán lẻ tăng 9,62% là minh chứng cho sức cầu nội địa đang hồi sinh.

Tuy nhiên, từ phía cầu, dù tiêu dùng cuối cùng tăng 8,45%, nhưng mức tăng nhập khẩu (27%) lại nhanh hơn xuất khẩu (19,1%). Điều này phản ánh nhu cầu đầu vào cho sản xuất đang phục hồi lớn nhưng giá trị gia tăng trong nước vẫn còn hạn chế.

Quý 1 ghi nhận sự phục hồi đồng đều ở cả ba khu vực: Nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%; Công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%; Dịch vụ tăng 8,18%.

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là "đầu tàu" với mức tăng 9,73%, đóng góp tới 2,57 điểm phần trăm vào mức tăng chung.. (Ảnh: TTTXVN)

Có ba nguyên nhân chính khiến tăng trưởng quý 1 chưa chạm mức 9,1%. Áp lực địa chính trị với xung đột tại Trung Đông đẩy giá năng lượng và chi phí vận tải logistics lên cao, trực tiếp "bào mòn" biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Thêm vào đó, điểm nghẽn nội tại với năng suất lao động chưa cao và khả năng hấp thụ vốn của khu vực tư nhân còn chậm, trong đó một số ngành quan trọng như phân phối điện (6,54%) hay xây dựng (8,36%) đều thấp hơn mục tiêu đề ra từ 3-5 điểm phần trăm. Cộng thêm tâm lý thắt chặt chi tiêu, người dân vẫn thận trọng trước lo ngại lạm phát, khiến tổng mức bán lẻ dù tăng 10,9% theo giá hiện hành nhưng nếu loại trừ yếu tố giá chỉ còn tăng 7%, thấp hơn kỳ vọng để đẩy GDP bứt phá.

Dù vậy, một điểm sáng không thể bỏ qua là sự bùng nổ của du lịch quốc tế với gần 6,8 triệu lượt khách (tăng 12,4%), cùng với xu hướng tiêu dùng hiện đại (xe điện, thiết bị tiết kiệm năng lượng) đang hình thành rõ nét.

Sức bật từ các “đầu tàu” kinh tế

- Sự phân hóa tăng trưởng giữa các địa phương trong quý 1 diễn ra khá rõ nét. Bà có thể phác họa chân dung những "đầu tàu" đang dẫn dắt GRDP cả nước?

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh: Số liệu quý 1 cho thấy một sự phân hóa lớn. Chúng ta có 4 địa phương đạt tốc độ tăng trưởng GRDP trên hai con số là Hà Tĩnh (12,42%), Ninh Bình (11,63%), Hải Phòng (11,21%) và Hưng Yên (10,43%).

Cụ thể, Hà Tĩnh vươn lên dẫn đầu cả nước nhờ sự bứt phá của khu vực công nghiệp (tăng 20,67%) với các động lực từ Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 2 và các tổ hợp sản xuất ôtô, pin của Vinfast. Ninh Bình và Hải Phòng cũng duy trì phong độ nhờ hạ tầng đồng bộ và thu hút được các dự án sản xuất lớn (như Great Market Global hay Three Color Stone). Đặc biệt, Bắc Ninh đang trở thành tâm điểm của ngành bán dẫn với dự án quy mô lớn của Amkor Technology.

Sự phân hóa tăng trưởng giữa các địa phương trong quý 1 diễn ra khá rõ nét.

(Nguồn: Cục Thống kê)

Về quy mô đóng góp, hai trung tâm kinh tế hàng đầu là Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội vẫn khẳng định vai trò trụ cột. Cụ thể, Thành phố Hồ Chí Minh có mức tăng trưởng 8,27%, đóng góp tới 22,94% vào tốc độ tăng trưởng chung của cả nước và chủ yếu dựa trên khu vực dịch vụ cao cấp và tài chính. Cùng với đó, Hà Nội duy trì sự ổn định với mức tăng 7,87%, đóng góp 11,4% cho tăng trưởng chung. Hiện, Thủ đô phát huy rất tốt thế mạnh về kinh tế số, logistics, tài chính và giáo dục.

Tuy nhiên, vẫn còn một nhóm các tỉnh (tăng trưởng từ 5,3-7,05%) phụ thuộc vào nông nghiệp hoặc thiếu các dự án đầu tư quy mô lớn đang gặp khó khăn do chi phí vận tải tăng cao và đứt gãy chuỗi cung ứng từ xung đột Trung Đông.

Để hỗ trợ các địa phương bứt phá trong quý 2, Cục Thống kê đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm vào hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, cải cách hành chính quyết liệt, thu hút đầu tư FDI có chọn lọc vào ngành xanh, phát huy lợi thế so sánh từng vùng, nâng cao chất lượng nhân lực và tăng cường liên kết vùng để tạo hiệu ứng lan tỏa từ các cực tăng trưởng lớn.

Nếu các giải pháp này được thực hiện đồng bộ, kịch bản tăng trưởng hai con số trong các quý tới là hoàn toàn khả thi, tạo tiền đề vững chắc cho mục tiêu kinh tế năm 2026.

Xin cảm ơn bà!

Cục Thống kê đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm vào hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối, cải cách hành chính quyết liệt, thu hút đầu tư FDI có chọn lọc vào ngành xanh, phát huy lợi thế so sánh từng vùng, nâng cao chất lượng nhân lực và tăng cường liên kết vùng để tạo hiệu ứng lan tỏa từ các cực tăng trưởng lớn. (Ảnh: Vietnam+)

(Vietnam+)