Theo nhận định của các tổ chức quốc tế, nửa đầu năm 2026 ghi nhận sức bật ấn tượng của kinh tế Việt Nam với sự tăng trưởng cân bằng hơn và có tính lan tỏa khá rộng.
Tuy nhiên, sự bứt phá nhanh trong bối cảnh dư địa chính sách thu hẹp cũng khiến các cân đối vĩ mô trở nên nhạy cảm hơn, đặt ra bài toán quản trị cho chặng đường về đích trong nửa cuối năm.
Tăng trưởng ấn tượng với cấu trúc cân bằng
Theo số liệu thống kê mới nhất của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng 8,39% trong quý II, qua đó đưa tăng trưởng trong sáu tháng đầu năm lên 8,18%, vượt đáng kể mức cùng kỳ năm ngoái và là mức cao nhất của giai đoạn nửa đầu năm trong nhiều năm trở lại đây.
Giám đốc quốc gia của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, ông Shantanu Chakraborty, đánh giá đây là những con số đầy hứa hẹn, phản ánh rõ nét sức chống chịu của nền kinh tế trước các “cơn gió ngược” toàn cầu.
Để đạt được kết quả đó, ông Vũ Bình Minh, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền Tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam, nhận định câu trả lời nằm ở việc cấu trúc tăng trưởng đang trở nên cân bằng hơn so với các chu kỳ trước, khi sự đóng góp rõ nét của nhiều động lực trong nước, thay vì phụ thuộc nặng vào một số ít động lực như trước đây.
Tương tự, chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam, ông Bùi Minh Giáp, cho rằng đà tăng trưởng này mang tính lan tỏa khá rộng, khi có sự đóng góp mạnh mẽ của công nghiệp, xây dựng, dịch vụ, xuất khẩu, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đầu tư công cùng với sự phục hồi của nhu cầu nội địa.
Sự lan tỏa và cân bằng này được thể hiện rõ qua các trụ cột kinh tế chính. Trong đó, theo ngân hàng UOB, động lực lớn nhất của nền kinh tế tiếp tục đến từ khu vực sản xuất. Hoạt động sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì mức tăng hai chữ số, tăng 10,8% trong 6 tháng đầu năm, cao hơn đáng kể so với mức 8,7% của cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò đầu tàu với mức tăng 11,4%. UOB cho rằng nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo thêm động lực cho lĩnh vực sản xuất của Việt Nam.
Bên cạnh đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là một trụ cột quan trọng. Ngân hàng HSBC đánh giá, với tỷ trọng chi tiêu cho hạ tầng vào khoảng 6-7% GDP - cao hơn đáng kể so với mặt bằng khu vực - Việt Nam đang tận dụng tương đối hiệu quả dư địa tài khóa trong bối cảnh dư địa nới lỏng tiền tệ không còn nhiều.
Ngoài ra, theo HSBC, tiêu dùng nội địa đang phục hồi khá thực chất với tổng mức bán lẻ tăng 12,9%. Du lịch cũng là điểm sáng, với gần 12,3 triệu lượt khách quốc tế trong sáu tháng đầu năm.
Ngân hàng này cho rằng khi các động lực trong nước gánh vác được vai trò lớn hơn như vậy, nền kinh tế sẽ có thêm độ đệm để hấp thụ các cú sốc từ bên ngoài.
Ở góc độ thương mại, xuất khẩu điện tử tiếp tục là điểm sáng đáng chú ý. Ông Vũ Bình Minh nhận định Việt Nam tiếp tục gia tăng vai trò trong lĩnh vực điện tử tiêu dùng và lắp ráp công nghệ, đồng thời cho thấy mục tiêu dịch chuyển lên các phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn.
Theo ông, đây là một chuyển động đáng lưu ý, bởi nó phản ánh không chỉ sự mở rộng về quy mô xuất khẩu, mà cả sự cải thiện về vị thế trong chuỗi cung ứng khu vực.
Một điểm sáng khác là dòng vốn FDI tiếp tục tăng mạnh bất chấp những biến động địa chính trị. Dòng vốn đăng ký sáu tháng đầu năm đạt 34,65 tỷ USD, tăng 61%, trong khi vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD - mức cao nhất trong vòng 5 năm. Theo UOB, diễn biến này cho thấy xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn đang tiếp tục mang lại lợi thế cho Việt Nam.
Ngân hàng này cho rằng khối lượng vốn đăng ký lớn cũng tạo cơ sở để kỳ vọng dòng vốn giải ngân sẽ tiếp tục tăng trong những tháng cuối năm, qua đó giúp năm 2026 có thể trở thành một trong những năm thu hút FDI cao nhất từ trước đến nay.
Phân tích về dòng vốn FDI, ông Vũ Bình Minh cho biết vốn đăng ký phản ánh kỳ vọng, nhưng vốn giải ngân mới là biểu hiện rõ nhất của niềm tin, là một chỉ dấu quan trọng cho thấy Việt Nam không chỉ tăng trưởng nhanh, mà vẫn giữ được sức hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.
Ông nhấn mạnh một điểm đáng chú ý là hoạt động góp vốn và mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tăng gần 90%, cho thấy dấu hiệu dịch chuyển chuỗi cung ứng vào Việt Nam đang bước sang giai đoạn sâu hơn: không chỉ xây mới, mà còn mua lại, mở rộng và tận dụng ngay năng lực sản xuất sẵn có.
Những áp lực phía trước
Mặc dù ghi điểm ấn tượng sau hai quý đầu năm, ngân hàng HSBC cảnh báo rằng khi nền kinh tế chọn đi nhanh hơn trong bối cảnh vùng đệm chính sách không còn dồi dào như trước, các cân đối về thương mại, lạm phát, tỷ giá và lãi suất sẽ trở nên nhạy cảm hơn, khiến bài toán ổn định vĩ mô trở nên khó khăn hơn.
Về cán cân thương mại, Việt Nam ghi nhận nhập siêu hàng hóa khoảng 16,65 tỷ USD trong nửa đầu năm, đảo chiều so với trạng thái xuất siêu trong cùng kỳ năm ngoái. Nhìn bề mặt, đây có thể được xem là điểm đáng quan ngại.
Nhưng HSBC cho biết nếu đi sâu hơn vào cấu phần, phần lớn mức tăng nhập khẩu lại tập trung ở máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu - những nhóm hàng phục vụ cho đầu tư và sản xuất. Ở nghĩa đó, nhập siêu hiện nay có xu hướng mang tính chất chuẩn bị cho năng lực sản xuất của giai đoạn sau, và phần nào khác về bản chất với nhập siêu do tiêu dùng.
Dù vậy, chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam nhấn mạnh mặt trái của hiện tượng này là nó cho thấy thực trạng nền kinh tế nội địa vẫn phụ thuộc khá nhiều vào các đầu vào nhập khẩu.
Đồng quan điểm, ông Vũ Bình Minh cho rằng trong một nền kinh tế mà sản xuất vẫn còn có độ phụ thuộc cao vào đầu vào nhập khẩu, khi nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, sức ép lên cán cân bên ngoài và tỷ giá có thể sẽ xuất hiện sớm hơn. Ông cho biết dù ở thời điểm hiện tại chưa thấy dấu hiệu rõ rệt để nói tới một kịch bản “thâm hụt kép”, nhưng bộ đệm cũng đã kém dày hơn, và đây vẫn là biến số cần được theo dõi sát trong nửa cuối năm.
Thách thức tiếp theo đến từ vấn đề lạm phát. CPI bình quân sáu tháng tăng 4,38%, bám khá sát ngưỡng mục tiêu khoảng 4,5% mà Quốc hội đề ra, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12%.
Ông Bùi Minh Giáp cảnh báo lạm phát cơ bản và CPI bình quân 6 tháng đầu năm đều ở mức trên 4% đồng nghĩa với việc dư địa điều hành chính sách tiền tệ cho giai đoạn còn lại của năm không còn nhiều, đòi hỏi chính sách tiền tệ cần tiếp tục linh hoạt và thận trọng.
Hơn nữa, HSBC nhận định con số bình quân trên chưa phản ánh hết quỹ đạo giá cả. Theo đánh giá của ngân hàng này, lạm phát cho thấy xu hướng tăng nhanh đặc biệt trong hai tháng cuối quý II, trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị, giá đầu vào nhập khẩu neo cao, và giá thực phẩm cũng chịu tác động nhất định từ diễn biến giá quốc tế.
Ông Vũ Bình Minh nhấn mạnh, với một nền kinh tế phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu năng lượng như Việt Nam, cú sốc dầu mỏ luôn là biến số nhạy cảm. Đây cũng là lý do không có nhiều dư địa cho sự chủ quan, ngay cả khi tăng trưởng vẫn đang khá tích cực.
Ngoài ra, tỷ giá và lãi suất cũng là vấn đề cần lưu tâm trong nửa cuối năm. Sau giai đoạn đầu năm khi VND thậm chí tăng giá so với USD, áp lực lên tỷ giá tăng rõ hơn ngay từ cuối quý I. Đáng chú ý có thời điểm trong tháng Ba mức giao dịch trên thị trường liên ngân hàng chạm ngưỡng trần niêm yết theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
HSBC nhấn mạnh điểm đáng chú ý là sức ép lần này vẫn mang màu sắc nội tại khá rõ. Ngay cả khi USD trên thị trường quốc tế không tăng quá mạnh trong một số thời điểm, VND vẫn chịu áp lực do cầu ngoại tệ trong nước tăng nhanh hơn cung - từ nhập khẩu, thanh toán hàng hóa, đến nhu cầu nắm giữ ngoại tệ theo mùa vụ.
Về lãi suất, phân tích của HSBC cho thấy dù lãi suất điều hành được giữ nguyên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động tiếp tục xu hướng đi lên và duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm nay. Điều này phản ánh đúng trạng thái của một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh với nhu cầu tín dụng luôn tăng nhanh hơn mức huy động.
Trước bối cảnh này, các ngân hàng DBS và UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành trong phần còn lại của năm 2026 nhằm cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và kiềm chế lạm phát.
Ông Vũ Bình Minh nhận định ba thách thức trên là hệ quả tương đối tự nhiên của một nền kinh tế chọn tăng nhanh hơn trong lúc vùng đệm chính sách không còn dồi dào như trước.
Nhìn tổng thể, với kinh tế Việt Nam, nửa đầu năm đã cho thấy khả năng trả lời tốt những câu hỏi khó từ bối cảnh bên ngoài. Chính sự phục hồi và bứt phá mạnh mẽ đó là cơ sở để nhiều tổ chức quốc tế, trong đó có Standard Chartered, UOB, và DBS, đồng loạt nâng dự báo tăng trưởng của Việt Nam năm 2026. Trong đó, đáng chú ý, ngân hàng Standard Chartered dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 9,5% trong năm 2026 và 11% trong năm 2027.
Để kinh tế Việt Nam đạt được mức tăng trưởng cao trong thời gian tới, ngân hàng HSBC nhận định phần còn lại của năm sẽ là lúc cần chứng minh rằng nền kinh tế không chỉ tăng nhanh, mà còn có khả năng cân bằng các áp lực vĩ mô./.
HSBC: Đà tăng trưởng kinh tế Việt Nam vững, chờ “tăng tốc” cuối năm
Chuyên gia HSBC đánh giá nửa cuối 2026, kinh tế Việt Nam đối mặt với thử thách kiểm soát lạm phát, tỷ giá, nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng và nâng hạng thị trường.
