Quy hoạch chi tiết Ngũ Động-Thi Sơn và vùng phụ cận đã được UBND tỉnh Hà Nam phêduyệt tại quyết định số 353/1999/QĐ-UB ngày 13/4/1999 gồm có 3 điểm: Đền Trúc -Ngũ động Thi sơn; chùa Bà Đanh - Núi Ngọc và Hang Luồn (Động Thuỷ) thuộc địaphận 3 xã Thi Sơn, Ngọc Sơn và Liên Sơn huyện Kim Bảng.
Quy hoạch chồng lên quy hoạch
Cùng với việc được quy hoạch thì các di tích, thắng cảnh trên cũng đã được phânkỳ đầu tư theo từng giai đoạn. Những năm qua UBND tỉnh đã cho phép đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng du lịch tại 2 điểm Ngũ Động-Thi Sơn và chùa Bà Đanh. Riêngđiểm du lịch Hang Luồn theo quy hoạch sẽ được đầu tư hạ tầng và dịch vụ ở giaiđoạn 2010-2015.
Ngành văn hoá thể thao và Du lịch cũng đã triển khai công tác tuyên truyền quảngbá với du khách trong nước và ngoài nước về điểm du lịch sinh thái độc đáo nàyđể kêu gọi các nhà đầu tư, đồng thời làm việc với UBND huyện Kim Bảng và cungcấp tài liệu quy hoạch du lịch cho ngành Tài nguyên môi trường biết để có kếhoạch khai thác đá phù hợp nhằm mục đích phối hợp quản lý điểm du lịch trên.
Mặt khác tại khu vực có thắng cảnh Hang Luồn- Ao Dong ngay từ năm 2001, Sở Côngnghiệp đã phối hợp cùng sở Văn hoá và Thông tin, chính quyền huyện Kim Bảng vàxã Liên Sơn ký cam kết khu vực cấm hoạt động khai thác khoáng sản dưới hình thứcphiếu thu. Trong phiếu thu đã được ký ghi rõ: khu vực quần thể Hang Luồn - AoDong có toạ độ trung tâm (cửa hang x 2271692 và 0590062) nằm trong dự án quyhoạch du lịch thương mại có diện tích 10.000 m2; vị trí hành chính thuộc xã LiênSơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam quản lý là khu vực cấm khai thác khoáng sản vìcó di tích danh lam thắng cảnh.
Tuy nhiên cũng tại khu vực này đã có một quy hoạch khác do ngành tài nguyên môitrường thực hiện và cũng lại được UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt cho phép khai tháckhoáng sản. Đây chính là lý do vì sao có tới 3 công ty khai thác đá được cấpphép khai thác đá tại nơi đã bị cấm khai thác khoáng sản do có danh lam thắngcảnh đã được quy hoạch.
Giải thích về việc này ông Vũ Ngọc Liễn, trưởng phòng Khoáng sản, Sở Tài nguyênvà trường tỉnh Hà Nam cho biết: khi quy hoạch khai thác khoáng sản và tham mưucho lãnh đạo UBND tỉnh cấp phép cho các đơn vị vào khai thác khoáng sản tại khuvực Hang Luồn - Ao Dong chúng tôi đã sơ xuất “không để ý” đây là khu vực đã cóquy hoạch phát triển du lịch!
Thậm chí ông Liễn còn nhấn mạnh: nếu biết khu vực này đã có quy hoạch phát triểndu lịch chúng tôi sẽ chẳng dại gì quy hoạch khai thác khoáng sản và cấp phép chocác đơn vị khai thác! Tuy nhiên khi tìm đọc được bản Quy hoạch khoanh vùng loạikhoáng sản chủ yếu làm cơ sở cho việc quản lý, khai thác và sử dụng hợp lý nguồntài nguyên tỉnh Hà Nam” năm 2005 chúng tôi lại thấy ghi: khu vực Hang Luồn (C.8)thuộc xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng có diện tích 720.300 m2 nằm trong các vùngcấm, tạm cấm hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản vì ảnh hưởng tới môitrường, khu dân cư, sông ngầm, hồ nước.
Một điều lạ hơn nữa là không hiểu vì lý do gì khi được xin ý kiến thẩm định vềviệc khai thác khoáng sản tại khu vực núi Nhà dê thuộc xã Liên Sơn, huyện KimBảng của các đơn vị được cấp phép khai thác thì cả Sở văn hoá và thông tin (cũ),Sở thương mại và Du lịch (cũ) đều có công văn trả lời như sau: Sơ đồ vị trí củakhu vực Núi Nhà Dê thuộc xã Liên Sơn nằm ngay phía sau điểm du lịch Hang Luồn-AoDong nhưng không ảnh hưởng tới điểm du lịch trên.
Thậm chí tại công văn trả lời của Sở văn hoá và thông tin (nay là sở Văn hoá,Thể thao và Du lịch) lại khẳng định: trên diện tích khai thác (14ha) núi Nhà Dêđược xác định bởi các điểm 1,2,3,4 không có di tích lịch sử, văn hoá và thắngcảnh ? Từ cách trả lời trên đã cho thấy một nghịch lý khó giải thích vì nếu hiểunhư các công văn trả lời trên thì hoá ra quần thể thắng cảnh Hang Luồn- Ao Dongchỉ được quy hoạch mỗi phần lõi còn cảnh quan xung quanh và vùng đệm để pháttriển du lịch cứ tự nhiên thoải mái “phá”?.
Quy hoạch nào cần phải bỏ?
Khi có những thông tin về việc khai thác đá xâm phạm đến tài nguyên du lịch vàphá vỡ môi trường tại điểm du lịch Hang Luồn, ngày 17/6/2009, các ngành chứcnăng của tỉnh Hà Nam đã phối hợp với huyện Kim Bảng và xã Liên Sơn tổ chức kiểmtra thực tế và lập biên bản xác định hiện trạng tình hình như sau: hiện nay có 3công ty gồm Công ty TNHH Hoàng Nguyên, Công ty phát triển nhà số 28 và công tyVIMECO đã được cấp phép và đang tiến hành khai thác đá với quy mô lớn. Toàn bộphần đất quy hoạch xây dựng các khu chức năng chính của thắng cảnh đã bị pháhuỷ.
Đặc biệt cửa hang đã bị đắp và xây chắn, khu vực dành cho bến thuyền đã trởthành thành nơi lắp đặt máy móc và sản xuất chính. Việc khai thác của các côngty còn đang tiếp tục mở rộng ra phía sau các núi xung quanh Ao Dong và Hang Dơi.Thậm chí có đơn vị còn khai thác vượt quá diện tích đã được cho phép đã làm cảnhquan môi trường nơi đây bị tàn phá ở mức độ nghiêm trọng. Ngoài ra việc xây dựngđường vào dây chuyền 2 của Công ty xi măng Bút Sơn và việc khai thác của công tyĐông Á cũng đã góp phần không nhỏ vào việc tàn phá cảnh quan môi trường vùng đệmcủa quần thể thắng cảnh.
Sau buổi kiểm tra của các ngành chức năng và chính quyền địa phương, đã có mộtbiên bản ra đời để đánh giá về việc mức độ ảnh hưởng của việc khai thác khoángsản đến quy hoạch du lịch của Hang Luồn- Ao Dong cũng như những kiến nghị trìnhUBND tỉnh Hà Nam về việc nên tiếp tục thực hiện quy hoạch nào. Trong biên bảnlàm việc được lập ngày 24/6/2009 cũng ghi rõ tại khu vực Hang Luồn- Ao Dong có 2quy hoạch trùng nhau là quy hoạch du lịch và quy hoạch khai thác khoáng sản.Toàn bộ cảnh quan môi trường đã bị phá vỡ, nếu quy hoạch du lịch thì không làmdu lịch đựơc nữa?
Tuy nhiên trong đề xuất hướng giải quyết các ngành chức năng lại cho rằng nếutiếp tục làm du lịch thì phải dừng ngay các đơn vị khai thác khoáng sản và cócác biện pháp khắc phục cảnh quan môi trường. Còn nếu tiếp tục khai thác đá thìdừng không làm du lịch nhưng phải có biện pháp giữ lại quả núi có Hang Luồn-AoDong vì đây là di sản thiên nhiên ban tặng và bảo đảm thoát nước cho khu vực.Trong thời gian chờ UBND tỉnh có quyết định cuối cùng các ngành chức năng cũngđã có kiến nghị các công ty đang khai thác khoáng sản trong khu vực tạm ngừnghoạt động nhưng trên thực tế việc khai thác khoáng sản tại khu vực này vẫn diễnra bình thường?
Khi có mặt tại khu vực này ngày 1/7/2009, chúng tôi đã tận mắt chứng kiến cácmáy móc nghiền sàng đá vẫn hoạt động và phớt lờ những kiến nghị của các cơ quanchức năng. Anh Hoàng Minh Tuấn, cán bộ kỹ thuật của công ty Hoàng Nguyên đang cómặt tại khai trường còn cho biết thêm: công ty không có ý định ngừng sản xuất vìviệc khai thác đá đã được cấp phép và không ảnh hưởng trực tiếp vào khu vực HangLuồn- Ao Dong. Khi được hỏi có biết khai trường của công ty đang xâm hại nghiêmtrọng tới cảnh quan một thắng cảnh đẹp đã được quy hoạch, anh Tuấn vô tư trảlời: “cái hang có gì mà du lịch, vả lại việc tàn phá có riêng chúng tôi đâu, cácđơn vị khác còn phá nhiều hơn ấy chứ...!”.
Từ thực tế trên có thể thấy việc yếu kém và lúng túng của các cơ quan chức năngở tỉnh Hà Nam trong việc xử lý một vấn đề đã rất rõ ràng. Trên thực tế phần lõicủa quẩn thể thắng cảnh Hang Luồn - Ao Dong vẫn được giữ tương đối nguyên bản.Việc tàn phá chủ yếu ở những cảnh quan xung quanh và nếu việc khai thác khoángsản được chấm dứt thì thắng cảnh này hoàn toàn vẫn có thể trở thành một điểm dulịch hấp dẫn. Những đề xuất không phát triển du lịch nữa và cho phép khai tháckhoáng sản là hết sức phi lý vì nó đi ngược lại lợi ích và nguyện vọng của ngườidân Hà Nam muốn bảo vệ và giữ gìn một thắng cảnh đẹp cho muôn đời sau./.
Quy hoạch chồng lên quy hoạch
Cùng với việc được quy hoạch thì các di tích, thắng cảnh trên cũng đã được phânkỳ đầu tư theo từng giai đoạn. Những năm qua UBND tỉnh đã cho phép đầu tư xâydựng cơ sở hạ tầng du lịch tại 2 điểm Ngũ Động-Thi Sơn và chùa Bà Đanh. Riêngđiểm du lịch Hang Luồn theo quy hoạch sẽ được đầu tư hạ tầng và dịch vụ ở giaiđoạn 2010-2015.
Ngành văn hoá thể thao và Du lịch cũng đã triển khai công tác tuyên truyền quảngbá với du khách trong nước và ngoài nước về điểm du lịch sinh thái độc đáo nàyđể kêu gọi các nhà đầu tư, đồng thời làm việc với UBND huyện Kim Bảng và cungcấp tài liệu quy hoạch du lịch cho ngành Tài nguyên môi trường biết để có kếhoạch khai thác đá phù hợp nhằm mục đích phối hợp quản lý điểm du lịch trên.
Mặt khác tại khu vực có thắng cảnh Hang Luồn- Ao Dong ngay từ năm 2001, Sở Côngnghiệp đã phối hợp cùng sở Văn hoá và Thông tin, chính quyền huyện Kim Bảng vàxã Liên Sơn ký cam kết khu vực cấm hoạt động khai thác khoáng sản dưới hình thứcphiếu thu. Trong phiếu thu đã được ký ghi rõ: khu vực quần thể Hang Luồn - AoDong có toạ độ trung tâm (cửa hang x 2271692 và 0590062) nằm trong dự án quyhoạch du lịch thương mại có diện tích 10.000 m2; vị trí hành chính thuộc xã LiênSơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam quản lý là khu vực cấm khai thác khoáng sản vìcó di tích danh lam thắng cảnh.
Tuy nhiên cũng tại khu vực này đã có một quy hoạch khác do ngành tài nguyên môitrường thực hiện và cũng lại được UBND tỉnh Hà Nam phê duyệt cho phép khai tháckhoáng sản. Đây chính là lý do vì sao có tới 3 công ty khai thác đá được cấpphép khai thác đá tại nơi đã bị cấm khai thác khoáng sản do có danh lam thắngcảnh đã được quy hoạch.
Giải thích về việc này ông Vũ Ngọc Liễn, trưởng phòng Khoáng sản, Sở Tài nguyênvà trường tỉnh Hà Nam cho biết: khi quy hoạch khai thác khoáng sản và tham mưucho lãnh đạo UBND tỉnh cấp phép cho các đơn vị vào khai thác khoáng sản tại khuvực Hang Luồn - Ao Dong chúng tôi đã sơ xuất “không để ý” đây là khu vực đã cóquy hoạch phát triển du lịch!
Thậm chí ông Liễn còn nhấn mạnh: nếu biết khu vực này đã có quy hoạch phát triểndu lịch chúng tôi sẽ chẳng dại gì quy hoạch khai thác khoáng sản và cấp phép chocác đơn vị khai thác! Tuy nhiên khi tìm đọc được bản Quy hoạch khoanh vùng loạikhoáng sản chủ yếu làm cơ sở cho việc quản lý, khai thác và sử dụng hợp lý nguồntài nguyên tỉnh Hà Nam” năm 2005 chúng tôi lại thấy ghi: khu vực Hang Luồn (C.8)thuộc xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng có diện tích 720.300 m2 nằm trong các vùngcấm, tạm cấm hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản vì ảnh hưởng tới môitrường, khu dân cư, sông ngầm, hồ nước.
Một điều lạ hơn nữa là không hiểu vì lý do gì khi được xin ý kiến thẩm định vềviệc khai thác khoáng sản tại khu vực núi Nhà dê thuộc xã Liên Sơn, huyện KimBảng của các đơn vị được cấp phép khai thác thì cả Sở văn hoá và thông tin (cũ),Sở thương mại và Du lịch (cũ) đều có công văn trả lời như sau: Sơ đồ vị trí củakhu vực Núi Nhà Dê thuộc xã Liên Sơn nằm ngay phía sau điểm du lịch Hang Luồn-AoDong nhưng không ảnh hưởng tới điểm du lịch trên.
Thậm chí tại công văn trả lời của Sở văn hoá và thông tin (nay là sở Văn hoá,Thể thao và Du lịch) lại khẳng định: trên diện tích khai thác (14ha) núi Nhà Dêđược xác định bởi các điểm 1,2,3,4 không có di tích lịch sử, văn hoá và thắngcảnh ? Từ cách trả lời trên đã cho thấy một nghịch lý khó giải thích vì nếu hiểunhư các công văn trả lời trên thì hoá ra quần thể thắng cảnh Hang Luồn- Ao Dongchỉ được quy hoạch mỗi phần lõi còn cảnh quan xung quanh và vùng đệm để pháttriển du lịch cứ tự nhiên thoải mái “phá”?.
Quy hoạch nào cần phải bỏ?
Khi có những thông tin về việc khai thác đá xâm phạm đến tài nguyên du lịch vàphá vỡ môi trường tại điểm du lịch Hang Luồn, ngày 17/6/2009, các ngành chứcnăng của tỉnh Hà Nam đã phối hợp với huyện Kim Bảng và xã Liên Sơn tổ chức kiểmtra thực tế và lập biên bản xác định hiện trạng tình hình như sau: hiện nay có 3công ty gồm Công ty TNHH Hoàng Nguyên, Công ty phát triển nhà số 28 và công tyVIMECO đã được cấp phép và đang tiến hành khai thác đá với quy mô lớn. Toàn bộphần đất quy hoạch xây dựng các khu chức năng chính của thắng cảnh đã bị pháhuỷ.
Đặc biệt cửa hang đã bị đắp và xây chắn, khu vực dành cho bến thuyền đã trởthành thành nơi lắp đặt máy móc và sản xuất chính. Việc khai thác của các côngty còn đang tiếp tục mở rộng ra phía sau các núi xung quanh Ao Dong và Hang Dơi.Thậm chí có đơn vị còn khai thác vượt quá diện tích đã được cho phép đã làm cảnhquan môi trường nơi đây bị tàn phá ở mức độ nghiêm trọng. Ngoài ra việc xây dựngđường vào dây chuyền 2 của Công ty xi măng Bút Sơn và việc khai thác của công tyĐông Á cũng đã góp phần không nhỏ vào việc tàn phá cảnh quan môi trường vùng đệmcủa quần thể thắng cảnh.
Sau buổi kiểm tra của các ngành chức năng và chính quyền địa phương, đã có mộtbiên bản ra đời để đánh giá về việc mức độ ảnh hưởng của việc khai thác khoángsản đến quy hoạch du lịch của Hang Luồn- Ao Dong cũng như những kiến nghị trìnhUBND tỉnh Hà Nam về việc nên tiếp tục thực hiện quy hoạch nào. Trong biên bảnlàm việc được lập ngày 24/6/2009 cũng ghi rõ tại khu vực Hang Luồn- Ao Dong có 2quy hoạch trùng nhau là quy hoạch du lịch và quy hoạch khai thác khoáng sản.Toàn bộ cảnh quan môi trường đã bị phá vỡ, nếu quy hoạch du lịch thì không làmdu lịch đựơc nữa?
Tuy nhiên trong đề xuất hướng giải quyết các ngành chức năng lại cho rằng nếutiếp tục làm du lịch thì phải dừng ngay các đơn vị khai thác khoáng sản và cócác biện pháp khắc phục cảnh quan môi trường. Còn nếu tiếp tục khai thác đá thìdừng không làm du lịch nhưng phải có biện pháp giữ lại quả núi có Hang Luồn-AoDong vì đây là di sản thiên nhiên ban tặng và bảo đảm thoát nước cho khu vực.Trong thời gian chờ UBND tỉnh có quyết định cuối cùng các ngành chức năng cũngđã có kiến nghị các công ty đang khai thác khoáng sản trong khu vực tạm ngừnghoạt động nhưng trên thực tế việc khai thác khoáng sản tại khu vực này vẫn diễnra bình thường?
Khi có mặt tại khu vực này ngày 1/7/2009, chúng tôi đã tận mắt chứng kiến cácmáy móc nghiền sàng đá vẫn hoạt động và phớt lờ những kiến nghị của các cơ quanchức năng. Anh Hoàng Minh Tuấn, cán bộ kỹ thuật của công ty Hoàng Nguyên đang cómặt tại khai trường còn cho biết thêm: công ty không có ý định ngừng sản xuất vìviệc khai thác đá đã được cấp phép và không ảnh hưởng trực tiếp vào khu vực HangLuồn- Ao Dong. Khi được hỏi có biết khai trường của công ty đang xâm hại nghiêmtrọng tới cảnh quan một thắng cảnh đẹp đã được quy hoạch, anh Tuấn vô tư trảlời: “cái hang có gì mà du lịch, vả lại việc tàn phá có riêng chúng tôi đâu, cácđơn vị khác còn phá nhiều hơn ấy chứ...!”.
Từ thực tế trên có thể thấy việc yếu kém và lúng túng của các cơ quan chức năngở tỉnh Hà Nam trong việc xử lý một vấn đề đã rất rõ ràng. Trên thực tế phần lõicủa quẩn thể thắng cảnh Hang Luồn - Ao Dong vẫn được giữ tương đối nguyên bản.Việc tàn phá chủ yếu ở những cảnh quan xung quanh và nếu việc khai thác khoángsản được chấm dứt thì thắng cảnh này hoàn toàn vẫn có thể trở thành một điểm dulịch hấp dẫn. Những đề xuất không phát triển du lịch nữa và cho phép khai tháckhoáng sản là hết sức phi lý vì nó đi ngược lại lợi ích và nguyện vọng của ngườidân Hà Nam muốn bảo vệ và giữ gìn một thắng cảnh đẹp cho muôn đời sau./.
Hồng Ninh (Tin tức/Vietnam+)
