Với mục tiêu tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính và tinh gọn các quy trình nghiệp vụ quản lý thuế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 373/2025/NĐ-CP về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế).
Nghị định mới được kỳ vọng sẽ giải quyết những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn đồng thời tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng và minh bạch hơn cho cả Cơ quan Thuế và người nộp thuế. Theo đó, Nghị định sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 14/2/2026.
Ngày 13/2, Cục Thuế cho biết đã có công văn gửi các đơn vị, các cấp trong ngành để phổ biến các nội dung trọng tâm và nghiên cứu kỹ lưỡng, để thực hiện tuyên truyền rộng rãi tới công chức ngành thuế và cộng đồng người nộp thuế nhằm đảm bảo tính khả thi, thông suốt ngay khi các quy định mới chính thức đi vào cuộc sống.
Tối ưu hóa quy trình kê khai và quyết toán thuế
Một trong những điểm đáng chú ý tại Nghị định mới là việc điều chỉnh quy định đối với người nộp thuế đã khai thuế theo quý nhưng thực tế không đủ điều kiện. Trước đây, khi người nộp thuế tự phát hiện mình không đủ điều kiện khai theo quý, dù không phải nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó, họ vẫn phải nộp Bản xác định số tiền thuế phải nộp theo tháng tăng thêm. Quy định này vô hình trung tạo thêm một bước thủ tục trung gian.
Tại Nghị định mới, Chính phủ đã bãi bỏ yêu cầu nộp Bản xác định số tiền thuế tăng thêm này. Thay vào đó, người nộp thuế chỉ cần thực hiện khai thuế theo tháng kể từ tháng đầu của quý tiếp theo, nộp lại hồ sơ khai thuế theo tháng của các quý trước đó và tính tiền chậm nộp theo quy định. Điểm nhân văn và mang tính hỗ trợ cao là người nộp thuế sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính về chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với các kỳ phải nộp lại do thay đổi kỳ tính thuế. Những hồ sơ nộp lại này được xác định là hồ sơ thay thế cho hồ sơ theo quý đã nộp trước đó, giúp quy trình trở nên logic và đơn giản hơn về mặt chứng từ.
Song song với đó, vấn đề quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với những người có thu nhập từ hai nơi trở lên cũng được đơn giản hóa triệt để. Theo quy định mới tại Điều 3 của Nghị định, nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế đối với cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công được xác định dựa trên tổ chức chi trả khoản thu nhập lớn nhất trong năm. Trong trường hợp có nhiều nguồn thu nhập bằng nhau và cùng là lớn nhất, cá nhân có quyền lựa chọn nộp hồ sơ tại một trong các Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp các tổ chức đó.
Đặc biệt, Nghị định 373 chính thức thiết lập cơ chế hỗ trợ chuyển hồ sơ tự động giữa các Cơ quan Thuế. Nếu người nộp thuế vô tình nộp hồ sơ không đúng địa điểm quy định, Cơ quan Thuế tiếp nhận sẽ căn cứ trên hệ thống dữ liệu ngành để chủ động chuyển hồ sơ đến đúng Cơ quan Thuế quản lý tổ chức trả thu nhập. Đây là một bước tiến lớn so với quy định cũ tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP, vốn chưa có cơ chế chuyển hồ sơ tự động, gây khó khăn cho người dân khi phải đi lại hoặc thực hiện lại các thao tác nộp hồ sơ từ đầu. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối dữ liệu liên thông giúp giảm bớt phiền hà cho người nộp thuế, qua đó cũng thể hiện tinh thần phục vụ của ngành thuế.
Cắt giảm mạnh mẽ rào cản hành chính
Hướng tới mục tiêu cải thiện môi trường đầu tư, Nghị định mới dành một phần lớn dung lượng để quy định về việc cắt giảm, đơn giản hóa các mẫu biểu và thành phần hồ sơ. Việc rà soát và bãi bỏ các giấy tờ không cần thiết là một nỗ lực rất lớn nhằm giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp và người dân.
Trong lĩnh vực thuế tiêu thụ đặc biệt, người nộp thuế thay vì phải khai theo nhiều mẫu khác nhau tùy loại hình sản xuất như trước đây, giờ đây chỉ cần thực hiện một tờ khai duy nhất theo mẫu số 01/TTĐB. Tương tự, hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được tinh gọn bằng việc bãi bỏ ba mẫu phụ lục về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh áp dụng cho các ngành đặc thù (như ngân hàng, chứng khoán và quản lý quỹ). Đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công, nếu tổ chức trả thu nhập đã chuyển dữ liệu chứng từ khấu trừ thuế điện tử đến Cơ quan Thuế thì người nộp thuế không cần phải nộp kèm bản sao các chứng từ này khi trực tiếp khai thuế.
Bên cạnh đó, lĩnh vực bất động sản và đất đai cũng ghi nhận những cải cách mạnh mẽ. Thời hạn Cơ quan Thuế ban hành thông báo nộp thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng bất động sản, thừa kế, quà tặng đã được rút ngắn từ 5 ngày xuống còn 3 ngày làm việc. Các thành phần hồ sơ (như bản sao chứng minh nhân dân, căn cước công dân hay các hợp đồng góp vốn) đã chứng thực cũng được bãi bỏ hoặc thay thế bằng bản chụp từ bản chính nếu Cơ quan Thuế đã có kết nối liên thông điện tử. Đối với thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, các hộ gia đình và cá nhân sẽ được hưởng lợi từ mẫu tờ khai mới, tích hợp cả quy trình miễn giảm thuế vào nội dung kê khai, giúp họ không phải làm thêm hồ sơ đề nghị miễn giảm riêng biệt như trước.
Một điểm mới quan trọng khác liên quan đến các doanh nghiệp có giao dịch liên kết là việc áp dụng cơ chế thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA). Nghị định 373 đã thay thế hàng loạt mẫu biểu phức tạp bằng một mẫu đơn duy nhất (Mẫu số 01/APA-ĐN) cho các thủ tục đề nghị chính thức, gia hạn hay sửa đổi APA. Đáng chú ý, nghĩa vụ báo cáo của doanh nghiệp đã được giảm tải tối đa khi quy định về nộp Báo cáo APA thường niên và báo cáo đột xuất trong vòng 30 ngày khi có sự kiện ảnh hưởng đã bị bãi bỏ. Thay vào đó, doanh nghiệp chỉ cần có trách nhiệm báo cáo chung với Cơ quan Thuế khi phát sinh các sự kiện trọng yếu gây ảnh hưởng đến kết quả sản xuất kinh doanh và việc thực hiện APA. Điều này giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi thay vì bị cuốn vào các thủ tục báo cáo định kỳ.
Bên cạnh những cải cách về thủ tục, Nghị định còn chú trọng đến việc thống nhất các quy định pháp luật. Việc bãi bỏ cụm từ "thuê mặt nước" trong nhiều điều khoản nhằm đồng bộ với Nghị định số 103/2024/NĐ-CP về tiền sử dụng đất và tiền thuê đất. Thêm vào đó, trách nhiệm tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại các Khu kinh tế, Khu công nghệ cao cũng được chuyển giao hoàn toàn về Cơ quan Thuế (thay vì Ban quản lý như trước ngày 1/8/2024), từ đó tạo ra sự nhất quán trong công tác quản lý nguồn thu ngân sách Nhà nước.
Đối với các lĩnh vực đặc thù như khai thác dầu khí, Nghị định đã thực hiện một cuộc "cách mạng" về hồ sơ khi gộp nhiều loại tờ khai quyết toán thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp và phụ thu vào một hồ sơ duy nhất cho Liên doanh Vietsovpetro tại Lô 09.1. Các hồ sơ khai tạm tính sản lượng dầu khí khai thác và tỷ lệ tạm nộp thuế cũng đã được bãi bỏ, thay thế bằng các mẫu tờ khai tổng hợp mang tính bao quát hơn. Điều này không chỉ giúp giảm bớt số lượng văn bản giấy tờ mà còn giúp cơ quan quản lý dễ dàng theo dõi biến động thu ngân sách từ lĩnh vực này.
Để đảm bảo quá trình thực thi không gây xáo trộn, Nghị định quy cũng định rõ điều khoản chuyển tiếp tại Điều 13. Theo đó, những trường hợp đã kê khai thuế theo các mẫu biểu cũ tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP và Thông tư 80/2021/TT-BTC sẽ tiếp tục thực hiện cho kỳ tính thuế năm 2025. Kể từ ngày 1/1/2026, các chuyến dầu thô và khí thiên nhiên xuất bán mới bắt đầu áp dụng các mẫu biểu quy định tại Nghị định mới này. Sự chuyển giao có lộ trình này sẽ giúp doanh nghiệp có đủ thời gian để cập nhật hệ thống phần mềm và đào tạo nhân sự, đảm bảo việc tuân thủ pháp luật thuế đạt hiệu quả cao nhất./.
Hoàn thiện pháp lý, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm cân đối lớn của nền kinh tế
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo rà soát 12 luật và trình Quốc hội thông qua 8 luật về ngân sách nhà nước, giá, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và một số luật thuế chuyên ngành.
