Với gần 1.000 phần mộ liệt sỹ chưa xác định được danh tính cần lấy mẫu ADN, tỉnh Thái Nguyên đang huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đẩy nhanh triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ.”
Tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị, mệnh lệnh từ trái tim!
Nghĩa trang liệt sỹ Tân Cương (xã Tân Cương) là điểm triển khai đầu tiên. Tại đây vẫn còn 28 phần mộ liệt sỹ chưa xác định được danh tính.
Trong ngày 13-14/7, các lực lượng đã khai quật, lấy mẫu, bảo quản, bàn giao cho cơ quan chuyên môn phục vụ giám định ADN; thông tin từng phần mộ, mẫu hài cốt sẽ được số hóa để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ đối chiếu, xác minh danh tính.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tân Cương Đồng Đức Phương thông tin địa phương đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng rà soát hồ sơ, tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sỹ cung cấp thông tin và hỗ trợ đoàn công tác trong quá trình thu nhận mẫu ADN. Sự đồng thuận của người dân, đặc biệt là các gia đình liệt sỹ, là yếu tố quan trọng để chiến dịch được triển khai thuận lợi ngay từ những ngày đầu.
Bà Đào Thị Hưởng, ở xóm Nam Hưng, xã Tân Cương không giấu được xúc động khi nhắc đến người anh trai hy sinh năm 1972. Hơn nửa thế kỷ qua, gia đình chỉ nhận được giấy báo tử, hoàn toàn không biết phần mộ của anh ở đâu. Gia đình đã thực hiện lấy mẫu ADN theo hướng dẫn của cơ quan chức năng và luôn hy vọng, dù chỉ còn một phần nhỏ hài cốt, khoa học cũng sẽ giúp xác định được danh tính để người anh được trở về an nghỉ trên quê hương với tổ tiên...
Chung nỗi niềm ấy, ông Phạm Đức Tiến, em trai của liệt sỹ Phạm Đức Sinh ở xóm Nam Thái, xã Tân Cương kể rằng nhiều năm qua gia đình đã đi tìm người thân ở nhiều nơi. Từ các nghĩa trang tại tỉnh Quảng Trị, khu mộ liệt sỹ của tỉnh Thái Nguyên-Bắc Kạn, đến việc gặp gỡ đồng đội cũ, gửi thư tới cơ quan quân sự, mọi manh mối đều dần rơi vào bế tắc khi thời gian lùi xa.
Chiến dịch 500 ngày đêm đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với những người có công với cách mạng. Gia đình ông đã được địa phương thông báo lấy mẫu ADN và luôn đặt nhiều kỳ vọng công nghệ sẽ giúp tìm lại người thân sau hàng chục năm mong đợi.
Từ tháng 6/2026, công tác lấy mẫu ADN của liệt sỹ chưa xác định danh tính được triển khai đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh.
Hiện Thái Nguyên có 83 nghĩa trang liệt sỹ với hơn 4.300 phần mộ. Qua rà soát, gần 1.000 phần mộ chưa xác định được danh tính cần lấy mẫu ADN để phục vụ giám định.
Đại tá Trần Mạnh Tưởng, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên, cho biết thuận lợi lớn nhất khi thực hiện nhiệm vụ là sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh, sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ngành, địa phương cùng sự đồng thuận của nhân dân và thân nhân liệt sỹ.
Quá trình triển khai cũng đối mặt không ít khó khăn khi nhiều hồ sơ đã thất lạc, thông tin chưa đồng bộ, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, sau sáp nhập đơn vị hành chính, địa bàn rộng hơn khiến việc rà soát, xác minh thông tin mất nhiều thời gian.
Đến nay, Ban Chỉ đạo đã triển khai lấy mẫu tại 4 trong tổng số 49 nghĩa trang theo kế hoạch, với 179 trong số 941 phần mộ cần thực hiện.
Các lực lượng tiếp tục triển khai theo phương châm “làm đến đâu gọn đến đó,” bảo đảm tuyệt đối an toàn, đúng quy trình, đồng thời nhanh chóng số hóa dữ liệu để sớm có kết quả giám định ADN, góp phần vơi đi nỗi đau của các gia đình liệt sỹ.
Để đẩy nhanh tiến độ, Ủy ban Nhân dân tỉnh đã giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm đối với các mộ liệt sỹ chưa xác định thông tin trước ngày 30/11/2026; điều chỉnh kế hoạch thực hiện Chiến dịch phù hợp với tình hình thực tế, phấn đấu hoàn thành công tác tìm kiếm, quy tập trước ngày 30/7/2027.
Các xã, phường được yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong thu thập, xác minh thông tin, chủ động cung cấp dữ liệu và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai.
Thái Nguyên cũng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong xác định danh tính liệt sỹ. Kế hoạch thu nhận khoảng 2.000 mẫu ADN thân nhân liệt sỹ trong năm 2026 được triển khai với sự phối hợp của nhiều lực lượng, trong đó ngành Công an giữ vai trò nòng cốt trong tích hợp dữ liệu dân cư./.