Được sự hỗ trợ từ các chương trình, dự án, các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa đã được đầu tư xây dựng nhiều công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ người dân, từ đó, góp phần nâng cao tỷ lệ hộ dân ở miền núi được sử dụng nước sạch trên địa bàn những năm qua.
Song, tới nay hơn một nửa các công trình cấp nước đã không phát huy hiệu quả và bị hư hỏng nặng, không bảo đảm công năng để đáp ứng được nhu cầu cung cấp nước sinh hoạt cho người dân theo thiết kế, ảnh hưởng tới việc cấp nước, dẫn đến nhiều người dân miền núi đang sống trong tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt.
Xã miền núi Thanh Quân, tỉnh Thanh Hóa thuộc diện đặc biệt khó khăn, tỷ lệ số hộ được sử dụng nước sạch chiếm 26%, hiện người dân đang sử dụng nước trên núi kéo bằng mó về bể chứa, một số hộ dân đang dùng là dùng bằng máy lọc nước có đảm bảo vệ sinh hơn, nhưng tỷ lệ người dân được sử dụng rất thấp.
Hiện xã này đang rất cần đầu tư các công trình cấp nước sạch nhưng nguồn kinh phí không có, trong khi các công trình cấp nước đang sử dụng lâu nay đã bị xuống cấp, hư hỏng.
Ông Vi Văn Nhâm, thôn Đồng Sán, xã Thanh Quân cho hay, các công trình, hệ thống đường ống nước được sử dụng đã lâu, nay đã xuống cấp, nên gia đình phải kéo nước từ trên đồi về dùng tạm. Nhờ nhà nước hỗ trợ tu sửa đường nước sạch, hoặc xây một công trình cấp nước mới để phục vụ đời sống cho bà con trong bản.
Theo Ủy ban Nhân dân xã Thanh Quân, dù địa phương đã lên kế hoạch đầu tư, xây mới các công trình cấp nước, thế nhưng nguồn kinh phí không có, điều này làm ảnh hưởng tới sự phát triển kinh tế-xã hội của xã. Ngoài ra, thiếu nước sạch còn làm xã Thanh Quân gặp khó khăn trong công tác xây dựng nông thôn mới do vướng mắc ở tiêu chí nước sạch.
Ông Lang Thế Sơn, Trưởng phòng kinh tế, Ủy ban Nhân dân xã Thanh Quân cho biết, thời gian qua, hệ thống cấp nước sinh hoạt trên địa bàn xã do sử dụng đã lâu nên có dấu hiệu xuống cấp, không còn phát huy hiệu quả cấp nước cho dân.
Thời gian tới, Ủy ban Nhân dân xã sẽ thực hiện chương trình Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030 (chương trình 1719); trong đó, triển khai các dự án cấp nước tại các thôn khó khăn về nước sạch, qua đó, giúp người dân trong xã có nước sạch sử dụng.
Tại xã miền núi Thanh Phong, để có nước sử dụng, người dân trong xã đang dùng nước kéo bằng đường ống trên mó xuống, vì vậy, nước không được đảm bảo vệ sinh, mùa mưa lũ đường ống hay bị cuốn trôi. Việc thiếu nước sạch gây khó khăn trong xây dựng nông thôn mới, hiện xã cũng không có kinh phí để đầu tư, xây dựng các công trình cấp nước tập trung.
Theo ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó Trưởng phòng kinh tế, Ủy ban Nhân dân xã Thanh Phong cho biết, bà con đang dùng nước kéo đường ống trên mó xuống, chất lượng nước không đảm bảo vệ sinh, mùa mưa đường ống bị cuốn trôi, rất vất vả.
Nhằm khắc phục tình trạng này, Ủy ban Nhân dân xã Thanh Phong đã kiến nghị cấp trên quan tâm đầu tư, sửa chữa các công trình cấp nước đã hư hỏng, xuống cấp, tạo điều kiện cho người dân miền núi được sử dụng nước sạch.
Còn tại miền núi xã Đồng Lương, có 16 thôn bản với 11.000 nhân khẩu, xã có 3 thôn được hỗ trợ công trình nước sạch tập trung, số hộ dùng nước hợp vệ sinh trên 90%, số hộ dùng nước sạch theo quy chuẩn bộ y tế trên 20%, hầu hết các hộ dẫn nước từ đầu nguồn về sinh hoạt, nên số hộ sử dụng nước sạch chưa đạt theo yêu cầu.
Ông Hà Văn Bằng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Đồng Lương cho hay, thời gian qua xã có 3 thôn được hỗ trợ xây dựng công trình nước sạch tập trung, đến nay, số hộ dùng nước hợp vệ sinh trên 90%, số hộ dùng nước sạch theo quy chuẩn bộ y tế trên 20%. Hầu hết, các hộ dẫn nước từ đầu nguồn về sinh hoạt, nên số hộ sử dụng nước sạch chưa đạt theo yêu cầu.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa, toàn tỉnh có khoảng 552 công trình cấp nước; trong đó, có 47 công trình cấp nước sạch tập trung nông thôn và 505 công trình cấp nước tự chảy miền núi. Trong số 505 công trình cấp nước tự chảy miền núi có 232 công trình không hoạt động và nhiều công trình bị hư hỏng, xuống cấp.
Các công trình cấp nước tự chảy khu vực miền núi có quy mô nhỏ, được xây dựng ở vùng miền núi, đường ống dẫn nước xa khu dân cư, dễ bị tác động bởi mưa lũ. Bên cạnh đó, các công trình này được Ủy ban Nhân dân các xã giao cho tổ quản lý vận hành, trong khi thành viên các tổ này không được đào tạo nên hiệu quả không cao; nhiều công trình nhanh xuống cấp, hư hỏng. Thực tế này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người dân và quá trình xây dựng nông thôn mới ở các địa phương.
Theo ông Lê Minh Trường, Phó Chi cục trưởng Chi cục thủy lợi tỉnh Thanh Hóa khẳng định, các công trình cấp nước tập trung tại khu vực miền núi có quy mô thôn, bản đã được đầu tư từ lâu, chịu tác động trực tiếp bởi thiên tai nên đã hư hỏng, xuống cấp, nhưng không được đầu tư sửa chữa.
Trong khi nguồn lực đầu tư cho nước sạch nông thôn còn chưa đáp ứng được yêu cầu, việc xã hội hóa các công trình nước sạch nông thôn còn hạn chế, khu vực miền núi không thu hút được các doanh nghiệp vào đầu tư nước sạch.
Bên cạnh đó, để giúp người dân miền núi có nước sạch sử dụng, tỉnh Thanh Hóa đã đầu tư 4 công trình cấp nước đang thi công tại các xã miền núi gồm Hệ thống cấp nước và xử lý nước sinh hoạt Sơn Lư thuộc xã miền núi Quan Sơn, nhà máy nước sạch Mường Lát, hệ thống cấp nước sạch liên xã thuộc xã Vân Du và nhà máy nước sạch khu vực Kiểu.
Các công trình này đang được đầu tư, sau khi hoàn thành sẽ cung cấp nước cho các hộ dân sống quanh vùng, góp phần phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.
Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hóa sẽ phối hợp với các địa phương, các đơn vị liên quan để khảo sát, đánh giá hiện trạng cấp nước của các công trình cấp nước sạch tập trung đang hoạt động để có phương án cải tạo, nâng cấp, mở rộng công trình cấp nước; đồng thời, đề nghị cấp trên đầu tư, sửa chữa, xây mới các công trình cấp nước và ban hành thêm nhiều cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích, phát triển lĩnh vực cấp nước sạch nông thôn, đặc biệt đối với các khu vực khó khăn về nguồn nước sạch tại các xã miền núi tỉnh Thanh Hóa./.
Quảng Trị ưu tiên đầu tư hơn 2.520 tỷ đồng cho cấp nước sạch nông thôn
Tỉnh Quảng Trị dự kiến ưu tiên hơn 2.520 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030 để đầu tư, nâng cấp hệ thống cấp nước sạch, từng bước nâng tỷ lệ người dân được tiếp cận nguồn nước đạt quy chuẩn.
